KANT’TA DIŞSAL NESNENİN SAHİPLİĞİNİN OLANAĞI VE KAZANIMI

Öz

Immanuel Kant’a göre hukuki-pratik aklın çatışkısı, düşünsel sahipliğe dair sav ve empirik sahipliğe dair karşı savın çatışkısından oluşur. Sav, dışsal nesnenin sahipliği için o nesneyi fiziki olarak elde tutmanın gerekmediğini, karşısav ise gerektiğini iddia eder. Elde tutulan dışsal nesnenin empirik sahipliği, uzam ve zamanın koşullarına tabidir. Dış ve iç duyunun koşullarını oluşturan uzam ve zaman, tasarımları alma yetisi olan duyarlığın öznel koşulları olarak deneyimin biçimleridir. Verili görü çokluğunun deneyimi, imgelem gücü tarafından a priori sentezlenir. Saf anlama yetisinin ilişki (töz) kategorisi ise mülkiyet hakkını kavramsal olarak belirler. Böylece empirik sahipliğin konusu olan dışsal nesnenin teorik bilgisine ulaşılır ancak henüz ‘kazanım’ sağlanamaz. Hak kavramı saf akıl kavramı olduğu için empirik nesne görünüş olarak değil kendinde şey olarak değerlendirilmelidir. Kendinde şey olarak değerlendirilen nesne, uzam ve zamanın koşullarından soyutlanarak düşünsel sahipliğin konusu olur. Deneyimden bağımsızlığı sağlayan soyutlama, dışsal nesnenin elde tutulmamasına rağmen sahipliği olanaklı hale getirdiği için sentetik a priori hak önermesine ulaşılır. Ancak bu açıklamalar da teorik alanda sınırlı kalarak düşünsel sahipliğin pratik kazanımını temellendiremez. Kant, pratik aklın izin verici yasasına dair postula ile dışsal nesnenin kullanımı için o nesneye dair hakimiyetin bilincinde olmanın yeterli olduğunu belirtir. Buna rağmen seçimin nesnesinin kullanımı diğer öznelerin seçim özgürlüğü ile nasıl uyumlu olabilir? Herkesin toprak üzerinde doğuştan gelen ortak sahipliği, ilk kazanım olarak değerlendirilip ‘birleşik istemeye’ dayalı öznelerarası uzlaşım sağlanabilir. Doğa durumundaki kökensel topluluk, öznelerin kendi gücüne dayalı adaleti ile geçici kazanımı sağlayabilir. Kazanıma konu olan mülkiyetin güvence altına alınması için dağıtıcı adaletin bulunduğu sivil duruma geçilmelidir. Bu halde güvenliği sağlanan mülkiyet, düşünsel sahiplik temelinde kesin kazanımın konusu olur.

Anahtar Kelimeler

• Düşünsel Sahiplik
• Empirik Sahiplik
• Geçici Kazanım
• Kesin Kazanım
• Mülkiyet

THE POSSIBILITY AND ACQUISITION OF POSSESSION OF THE EXTERNAL OBJECT IN KANT

Öz

According to Immanuel Kant, the antinomy of rightfully practical reason consists of the antinomy between the thesis regarding intelligible possession and the counter-thesis regarding empirical possession. The thesis asserts that possession of an external object does not require physical holding of that object, and the counter-thesis that it does. The empirical possession of the external object of holding is subject to the conditions of space and time. Space and time, which constitute the conditions of external and internal sense, are the forms of experience as the subjective conditions of sensibility, the faculty of receiving representations. The experience of the multiplicity of given intuitions is synthesized a priori by the power of imagination. The category of relation (substance) of the faculty of pure understanding conceptually determines the right of property. Thus, the theoretical knowledge of the external object that is the subject of empirical possession is attained, but not yet the ‘acquisition’. Since the concept of right is the concept of pure reason, the empirical object must be considered as a thing in itself, not as an appearance. The object considered as a thing in itself is abstracted from the conditions of space and time and becomes the subject of intelligible possession. Since abstraction, which ensures independence from experience, makes possession possible despite not holding the external object, the synthetic a priori proposition of right is reached. However, these explanations remain limited in the theoretical realm and cannot ground the practical acquisition of intelligible possession. With the postulate of the permissive law of practical reason, Immanuel Kant states that for the use of an external object it is sufficient to be conscious of the control of that object. Yet how can the use of the object of choice be compatible with the freedom of choice of other agents? The innate possession in common of the land by all can be taken as the first acquisition and intersubjective convention based on ‘united will’ can be achieved. The original community in the state of nature can ensure the provisional acquisition through the justice of subjects based on their own power. In order to secure the property that is the subject of the gain, one must move to the civil state of distributive justice. In this case, the secured property becomes the subject of conclusive acquisition on the basis of intelligible possession.

Anahtar Kelimeler

• Intelligible Possession
• Empirical Possession
• Provisional Acquisition
• Conclusive Acquisition
• Property

Kaynakça

1. Adorno, Theodor W. “Aşkınsallık Kavramı Üzerine.” Cogito Sonsuzluğun Sınırında: Immanuel Kant, çev. Haydaroğlu, Mine. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, S. 41-42 (2015): 56-85.
2. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Çeviren Babür, Saffet. Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2020.
3. Avcı, Nil. “Inquiry into the Forms of Intersubjectivity in Kant’s Practical Philosophy with a View to Cosmopolitan Ideal.”, Dialogue and Universalism 1, S. 27 (2017): 135-148.
4. Avcı, Nil. “Kant’ta Özgürlüğün İmaları Olarak Estetik Karşılaşmalar: Doğa ve Sanat,” Sanat Yazıları – II içinde, 157-199. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2025.
5. Blumenfeld, Jacob. The Concept of Property in Kant, Fichte, and Hegel: Freedom, Right, and Recognition. New York: Routledge, 2024.
6. Çilingir, Lokman. “Kant’ta Siyasetin Ahlakileştirilmesi.” Temaşa Felsefe Dergisi. S. 14 (2020): 28-47.
7. Çilingir, Lokman. Pratik Aklın Doğal Diyalektiği. Ankara: Elis Yayınları, 2005.
8. Dunham, Jeremy, Grant, Iain Hamilton ve Watson, Sean. Idealism: The History of a Philosophy. New York: Routledge, 2014.

9. Edwards, Jeffrey. “Original Community, Possession, and Acquisition in Kant’s Metaphysics of Morals.” Kant and the Concept of Community, editör Payne, Charlton ve Lucas Thorpe. New York: University of Rochester Press, 2011: 150-182.
10. Gözler, Kemal. Hukuka Giriş. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2015.
11. Guyer, Paul. Kant. Çeviren Soysal, Deniz. İstanbul: Say Yayınları, 2022.
12. Guyer, Paul. “Kant’s Deductions of the Principles of Right.” Kant’s System of Nature and Freedom. Oxford: Clarendon Press, 2005: 198-242.
13. Esgün, Toros Güneş. “Kant’ın Hukuk Öğretisinde Yurttaşlık Durumuna Geçiş ve İzin Verici Yasanın Olanakları,” FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, S. 23 (2017): 139-158.
14. Hassner, Pierre. “Immanuel Kant: ‘Ahlak ve Politika İlişkisi’.” Kant Felsefesinin Politik Evreni. Derleyen ve çeviren Çörekçioğlu, Hakan. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2021: 102-154.
15. Hobbes, Thomas. Leviathan. Çeviren Lim, Semih. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2022.
16. Kant, Immanuel. Ahlakın Metafiziği Hukuk Öğretisi. Çeviren Heper, Altan. Ankara: Fol Kitap, 2022.
17. Kant, Immanuel. Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi. Çeviren Kuçuradi, İoanna. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2020.
18. Kant, Immanuel. Arı Usun Eleştirisi. Çeviren Yardımlı, Aziz. İstanbul: İdea Yayınevi, 2020.
19. Kant, Immanuel. “Dünya Yurttaşlığı Amacı Taşıyan Evrensel Bir Tarih İdesi (1784).” Politik Yazılar içinde, 21-38. Çeviren Gelmez, Aydın. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022.
20. Kant, Immanuel. “Ebedi Barış: Felsefi Bir Tasarı (1795).” Politik Yazılar içinde, 113-169. çev. Gelmez, Aydın. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022.
21. Kant, Immanuel. Pragmatik Bakış Açısından Antropoloji. Çeviren Erkan, Mukadder. Ankara: Fol Kitap, 2022.
22. Kant, Immanuel. Pratik Aklın Eleştirisi. çev. Kuçuradi, İoanna vd. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2021.
23. Kant, Immanuel. Salt Aklın Sınırları Dâhilinde Din. Çeviren Çilingir, Lokman. Ankara: Elis Yayınları, 2021.
24. Kant, Immanuel. “Yaygın Bir Söz Üstüne: ‘Teoride Doğru Olabilir Ama Pratikte İşe Yaramaz’ [Teori ve Pratik].” Kant Felsefesinin Politik Evreni. Derleyen ve çeviren Çörekçioğlu, Hakan. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2021: 25-74.
25. Oğuzman, M. Kemal ve Barlas, Nami. Medenî Hukuk. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2015.
26. Oğuzman, M. Kemal, Seliçi, Özer ve Oktay-Özdemir, Saibe. Eşya Hukuku Kısaltılmış Ders Kitabı. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2018.
27. Pattaro, Enrico. “The Reality That Ought to Be: Problems and Critical Issues.” The Law and the Right: A Reappraisal of the Reality that Ought to Be içinde, Baş ed. Enrico Pattaro, 1-82. Netherlands: Springer, 2005. Satıcı, Murat. Kant’ın Hukuk Felsefesi Ankara: Doruk Yayınları, 2020.
28. Shell, Susan Meld. “Kant’s Theory of Property.” Political Theory 6, S. 1 (1978): 75-90.
29. Tahiroğlu, Bülent ve Erdoğmuş, Belgin. Roma Hukuku Dersleri. İstanbul: Der Yayınları, 2016.
30. Thielke, Peter. “To Have and to Hold: Intelligible Possession and Kant’s Idealism.” British Journal for the History of Philosophy, (2015): 1-22.
31. Varden, Helga. “Kant on Property.” The Oxford Handbook of Kant. Editör Gomes, Anil ve Stephenson, Andrew. Oxford: Oxford University Press, 2024: 410-430.
32. Williams, Howard. “Kant’s Concept of Property.” The Philosophical Quarterly 27, S. 106 (1977): 32-40. Wood, Allen W. Kant. çev. Aliye Kovanlıkaya. İstanbul: Alfa Yayıncılık, 2020.