Fakhr al-Dîn al-Râzî’s Some Views on Logic in Case of “Risâlah fî al-Mantiq”

Öz

In this article will be examined "Risâlah fi al-Mantiq", probably one of early works of Fakhr al-Dîn al-Râzî. The only known manuscript copy of this treatise is kept at Laleli Library 3774 (ff. 26-71) and its edition critics will be presented in appendix.

This treatise, which is not mentioned in classical sources, has been copyrighted differently and less systematically; and has been classified under titles such as “muqaddimah”, “tasavvur”, “tasdiq” and “hudjat”.

In terms of the extension of the syllogism and especially the modality theme this work resembles “al-Mantiq al-Kebir”. Likewise, the views on several subjects such as the self-evidences of knowledge and the conversion of proposals, coincide with the mentioned work. Opinions on the relationship of concepts (taṣawwurāt) and assents (taṣdīqāt) are compatible with the "Mulakhas" and “Sharhu al-Isharât”.

The work which is devoid on the categories and five syllogistic arts ends with the comparison. 

Anahtar Kelimeler

• Fakhr al-Dîn al-Râzî,Risâlah fi al-Mantiq,Logical Treatises,Conversion,Contraposition,Modality

“RİSÂLE Fİ’L-MANTIK” BAĞLAMINDA FAHREDDÎN ER-RÂZÎ’NİN MANTIĞA DAİR BAZI GÖRÜŞLERİ

Öz

Bu makalede Fahreddîn er-Râzî’nin muhtemelen erken dönem eserlerinden biri olan “Risâle fi’l-Mantık” adlı eseri incelenecektir. Lâleli Kütüphanesi 3774 numarada bulunan mecmuanın 26-71.varaklarında bulunan ve tek nüshası olan risalenin tahkiki ekte sunulmuştur.

Klasik kaynaklarda zikredilmeyen risale, diğer eserlerden farkı olarak ve çok da sistemli olmayan bir şekilde telif edilmiş; mukaddime, tasavvur, tasdik ve hüccet gibi başlıklar altında tasnif edilmiştir.

Kıyas ve özellikle kipler bahsinin uzatılması nedeniyle el-Mantıku’l-Kebîr’e benzemektedir. Yine ilmin bedihiliği ve önemelerin döndürülmesi gibi meselelerdeki görüşler, aynı eser ile örtüşmektedir. Tasavvur-tasdik ilişkisine dair görüşler, Mülahhas ve İşârât Şerhi ile uyumludur. Örfiyye ve zorunluluk kipinin tanımı da müellifin diğer eserleri ile aynı bağlamda ele alınmıştır.

Risalede kategoriler bahsi ve beş sanat olmayan eser, kıyas bahsi ile sona ermektedir. 

Anahtar Kelimeler

• Fahreddîn er-Râzî,Risâle fi’l-Mantık,Mantık Risaleleri,Aksi Müstevî,Aksi Nakîz,Kipler,Modalite

Kaynakça

1. PROF. DR. MUSTAFA ALICI