Bipolar Bozukluk Tanılı Hastalarda Tedaviye Uyum ve İlişkili Faktörler
Öz
Mevcut tedavi seçeneklerine rağmen, bipolar bozukluk tanılı hastaların tedavi uyumunda belirgin bir artış görülmemektedir. Kronik hastalığı olanlarda, tedaviye uyum iyileşmeyi etkileyen önemli bir faktördür. Tedaviye uyumsuzluk psikiyatrik bozukluklarda genelde “içgörü eksikliği” ile açıklanır. Tedaviye uyumu hastanın ailesinin ve kendisinin hastalığı algılama şekilleri de etkilemektedir. Sosyal desteği yeterli olmayan, rahatsızlık ile ilgili bilgi eksiği olan, ailesinde işlevsiz tutumlar ve damgalanma korkusu olan hastaların ilaç uyumu olumsuz etkilenmektedir. Çalışmalarda ilaç tedavisine uyumlu olmama ile ilgili üç temel madde saptanmıştır. Hastaya bağlı faktörler ; yaş, cinsiyet, medeni durum, madde kullanımı, psikotik bozukluk, kişilik bozukluğu, hasta rolüne bağlı kazançlar, hastalığa bağlı faktörler; içgörünün yetersiz olması, uzun süreli ilaç kullanımına dair yetersiz bilgi , hastalığın kronisite kazanması, hastalıkla ilgili bilgi eksikliği, stigma, hastalık kabulü/reddi, ilaca bağlı faktörler; iyileşme veya hiçbir iyileşme belirtisi olmaması, yan etkiler, ilaç bağımlılığı konusundaki endişelerdir. Bu maddeler arasında en bilinen ilaca bağlı yan etkilerdir. Bipolar bozukluk tanılı bireylerde ilaç uyumsuzluğu, yaşam kalitesini düşürüp , hastaneye yatış oranlarını artırmaktadır. Aynı zamanda bakım masrafları ve mortalitenin yüksek olmasına, depresif ataklara, intiharlara, neden olmaktadır. Tedavi uyumsuzluğuna sebep olan etkenlerin belirlenmesi ve ortadan kaldırılması tedavi uyumunu arttırmakla birlikte, tedavi masraflarını ve hastaneye yatış sayısını azaltacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Işık E. Duygu Durumu Bozuklukları Depresyon ve Bipolar Bozukluklar. İstanbul, Görsel Sanatlar Matbaacılık, 2003
- 2. Sofuoğlu S, Turan T. Antipsikotik ilaç Tedavisinde Uyum Problemleri: Bunların Ekstrapiramidal Yan Etkilerle İlişkisi. Anadolu Psikiyatri Der. 2000; 1/2:100–106.
- 3. Balikci A, Erdem M, Zincir S, Bolu A, Bozkurt S, Ercan S et al. Adherence with outpatient appointments and medication : A two-year prospective study of patients with schizophrenia. Bull Clin Psychopharmacol. 2016;23(1):57-64.
- 4. World Health Organization. (2003), Adherence to Long-Term Therapies: Evidence for Action. Geneva: World Health Organization.
- 5. Riley WT, Velligan DI, Sajatovic M, Valenstein M, Safren S, Lewis-Fernaídez R et al. Adherence to psychiatric treatments. Psychiatry. 2009;20(4):89 - 96.
- 6. Crowe M, Wilson L, Inder M. Patients’ reports of the factors influencing medication adherence in bipolar disorder–an integrative review of the literature. International journal of nursing studies, 2011, 48.7: 894-903.
- 7. Sajatovic M , Valenstein M, Blow F, Ganoczy D, Ignacio R. Treatment adherence with lithium and anticonvulsant medications among patients with bipolar disorder. Psychiatric Services, 2007, 58.6: 855-863.
- 8. Kripalani S, Risser J, Gatti ME. Development And Evaluation Of The Adherence To Refills And Medications Scale (ARMS) Among Low-Literacy Patients With Chronic Disease. Value in Health. 2009; 12(1):118–123.
- 9. Johnson FR, Özdemir S, Manjunath R, Hauber AB, Burch SP, Thompson TR. Factors That Affect Adherence To Bipolar Disorder Treatments A Stated-Preference Approach. Med Care. 2007; 45(6): 545–552.
- 10. Gonzalez-Pinto A,Mosquera F, Alonso M, López P, Ramírez F, Vieta E et al. Suicidal risk in bipolar I disorder patients and adherence to long‐term lithium treatment. Bipolar disorders, 2006, 8.5p2: 618-624.
