5G (6 GHz) Radyofrekans Elektromanyetik Alanın Sıçan Kan Hücrelerinde Canlılık, Apopitotik ve Nekrotik Hücre Oranına Etkisinin Araştırılması
Öz
Hayatın çeşitli alanlarında radyofrekans elektromanyetik alanlara (RF-EMA) maruziyet giderek artmaktadır. Çalışmamızda, 5G (6 GHz, 0.08 W/kg SAR) RF-EMA’nın sıçan kan hücrelerinde canlılık, apoptotik (erken, geç) ve nekrotik oranlarına etkilerini araştırdık.
Çalışmamızda, ağırlıkları 250-300g arasında değişen 10 adet Wistar Albino türü erişkin erkek sıçan kullanıldı. RF-EMA uygulama öncesi tüm sıçanlardan kardiyak ponksiyon yöntemi ile kan alınarak (2cc) kontrol grubu olarak seçildi. Aynı sıçanlar özel uygulama kafesine yerleştirilerek 6 hafta boyunca 4 saat/gün 6 GHz RF-EMA’ya maruz bırakıldı. RF-EMA uygulama sonrası aynı sıçanlardan 2.kez kan alımı (2cc) yapılarak radyofrekans radyasyon (RFR) grubu olarak seçildi. Sıçan kan hücrelerinde canlı, erken/geç apopitotik ve nekrotik hücre yüzde oranları anneksin-V kiti kullanılarak flow sitometrik yöntemle analiz edildi.
RFR grubunda canlı hücrelerin % oranı, kontrol grubuna kıyasla artış gösterirken, erken apopitotik ve nekrotik hücrelerin % oranları azaldığı ve iki grup arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.05). Ancak, geç apopitotik hücrelerin % oranları gruplar arasında istatistiksel olarak kayda değer herhangi bir değişiklik tespit edilemedi.
Sonuç olarak 6 GHz RF-EMA, kan hücre canlılığı, apopitotik ve nekrotik oranlar üzerine önemli etkilere sahipti. Kan hücrelerinde canlılık oranını desteklerken, apopitotik ve nekrotik oranlarını baskılamıştır.
Anahtar Kelimeler
Canlılık, apopitotik, nekrotik
Destekleyen Kurum
Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Projesi (ÇUBAP)
Proje Numarası
TDK-2021-13488
Kaynakça
- 1. Emre M. The effects of radiofrequency and low frequency electromagnetic fields on the immune system. J Immunol Clin Microbiol. 2018;3(4):68-80.
- 2. Saygın M, Çalışkan S, Köylü H. Kablosuz ağ ve testisler. SDÜ Tıp Fak Derg. 2011;18(3):110-115.
- 3. Yanık C, Gingir E, Özkan S. Possible health effects of 5G technology: A Literature Review. Chj. 2021;2(2):72-78.
- 4. Kaszuba-Zwoińska J, Gremba J, Gałdzińska-Calik B, Wójcik-Piotrowicz K, Thor PJ Electromagnetic field induced biological effects in humans. Przegl. Lek. 2015;72:636-641.
- 5. Diab AK. The impact of the low frequency of the electromagnetic field on human. Adv Exp Med Biol. 2020;1237:135-149. 6. Karimi A, Moghaddam FG, Valipour M. Insights in the biology of extremely low-frequency magnetic fields exposure on human health. Mol Biol Rep. 2020;47(7):5621-5633.
- 7. Zmyślony M, Bieńkowski P, Bortkiewicz A, Karpowicz J, Kieliszek J, Politański P et al. Protection of the population health from electromagnetic hazards - challenges resulting from the implementation of the 5G network planned in Poland. Med Pr. 2020;71(1):105-113.
- 8. Velghe M, Aerts S, Martens L, Joseph W, Thielens A. Protocol for personal RF-EMF exposure measurement studies in 5th generation telecommunication networks. Environ Health, 2021;20(1):36.
- 9. Majchrzak E, Dzıatkıewıcz G, Paruch M. The modelling of heating a tissue subjected to external electromagnetic field. Acta Of Bioengineering And Biomechanics, 2008;10(2):29-37.
- 10. Kim HS, Park JS, Jin YB, Choi HD, Kwon HJ, Pack JK et al. Effects of exposure to electromagnetic field from 915 MHz radiofrequency identification system on circulating blood cells in the healthy adult rat. Bioelectromagnetics, 2018;39:68-76.
- 11. Emre M, Boğa A, Çetiner S, Tunç E, Demirhan O. The effects of exposure to 900 MHz radiofrequency radiation and nicotine on apoptotic ratio of human fetal cells. SEE J Immunol. 2021;4(1):1-7.
