Türkiye’de Okul Sağlığı Araştırmaları

Bu araştırmada Türkiye’de okul sağlığına yönelik akademik çalışmaların kapsamlı ve bütünsel bakış açısıyla ortaya koyulması amaçlanmış; ulaşılan sonuçların yurt dışı okul sağlığı politikaları, Dünya Sağlık Örgütü Okul Sağlığı Hizmetleri Kılavuzu, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, Türkiye Cumhuriyeti 12. Kalkınma Planı ve literatürdeki bulgular doğrultusunda değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaca yönelik olarak içerik analizi yönteminin betimsel içerik analizi yaklaşımıyla herhangi bir tarih aralığı belirtmeden 01.01.2024 tarihine kadar Yükseköğretim Kurulu ulusal tez merkezi veri tabanındaki lisansüstü tezler ile Dergipark veri tabanındaki dergilerde yayımlanan Türkiye adresli yayınlar “okul sağlığı” anahtar sözcükleriyle taranmış, araştırma kapsamına dahil edilen 240 çalışma araştırma yılı, türü, yöntemi, çalışma grubu ve konusuna göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda, Türkiye’de okul sağlığına yönelik araştırmaların en fazla 2017-2022 yıllarında yapıldığına ve 2023 yılında sadece 7 çalışma gerçekleştirildiğine ulaşılmıştır. Okul sağlığı araştırmalarının en fazla yüksek lisans tezi olarak yayımlandığı, lisansüstü tezlerin ise büyük çoğunluğunun sağlık bilimleri enstitüsünde gerçekleştirildiği saptanmıştır. Türkiye’de okul sağlığına yönelik bilimsel araştırmalar en çok nicel yöntemle gerçekleştirilmiş ve araştırmaların çalışma grubu en fazla ortaokul ve lise öğrencilerinden oluşmuştur. Araştırma konuları birinci aşamada alt temalara göre, ikinci aşamada genel temalara göre sunulmuştur. İncelenen okul sağlığına yönelik araştırmalarda en fazla çalışılan konular arasında eğitim programı geliştirme, beslenme, obezite, hemşirelik bulunmaktadır. Okul sağlığı araştırmalarında az sayıda çalışılan konular arasında diyabet, sağlık okuryazarlığı, bulaşıcı hastalık, cinsel sağlık, ağız diş sağlığı, ihmal, istismar, sürdürülebilir sağlık, kas iskelet sistemi, uyku, mülteci öğrenciler, şiddet, ilk yardım, afet, akran zorbalığı, ekran bağımlılığı, temizlik, antidepresan, kalp sağlığı, cilt kanseri gibi önemli konular yer almaktadır.

In this study, it was aimed to present academic studies on school health in Türkiye from a comprehensive and holistic perspective and to evaluate the results in line with foreign school health policies, World Health Organization School Health Services Guidelines, United Nations Sustainable Development Goals, 12th Development Plan of the Republic of Türkiye and other findings in the literature. For this purpose, with the descriptive content analysis approach of the content analysis method, the postgraduate theses in the national thesis center database of the Council of Higher Education until 01.01.2024 without specifying any date range and the publications published in the journals in the Dergipark database with Türkiye address were scanned with the keywords "school health", and 240 studies included in the scope of the research were examined according to the research year, research type, research method, study group and research subject. As a result of the research, it was found that the most studies on school health in Türkiye were conducted in 2017-2022 and only 7 studies were conducted in 2023. It was determined that most of the school health studies were published as master's theses, and most of the postgraduate theses were conducted in the institute of health sciences. Scientific studies on school health in Türkiye were mostly conducted with quantitative method and the study group of the studies consisted mostly of middle and high school students. Among the most studied topics in the studies on school health are education program development, nutrition, obesity, and nursing. Among the less studied topics are diabetes, health literacy, infectious disease, sexual health, oral and dental health, neglect, abuse, sustainable health, musculoskeletal system, sleep, refugee students, violence, first aid, disaster, peer bullying, screen addiction, hygiene, antidepressants, heart health, skin cancer.