Derleme

Nörolojik Hastalıklarda Gilenfatik Sistemin Rolü: Güncel Bulgular ve Geleceğe Yönelik Araştırmalar

Cilt: 34 Sayı: 4 24 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Nörolojik Hastalıklarda Gilenfatik Sistemin Rolü: Güncel Bulgular ve Geleceğe Yönelik Araştırmalar

Öz

Gilenfatik sistem (GS), glial hücreler tarafından oluşturulan, beyin omurilik sıvısı aracılığı ile beyin interstisyel alandan atık ve çözünebilir moleküllerin uzaklaştırılmasını sağlayan bir drenaj sistemidir. Nörodejeneratif hastalıkların patolojisinde önemli bir rol oynadığı gibi tüm nörolojik hastalıklarda da fonksiyonu mevcuttur. Atık maddelerin uzaklaştırılamaması nörodejeneratif hastalıklarda kronik nöroinflamasyonun en önemli sebeplerinden birisidir. Yaşlanma, uyku, inflamasyon ve çeşitli hastalıklar gilenfatik sistemin fonksiyonunu olumsuz etkiler. Nörodejeneratif hastalıklarda Aquaporin 4 kanallarının modülasyonu üzerine yapılan çalışmalar bu sistemin işlev bozukluklarına dair umut vadeden sonuçlar göstermiştir. Bu derleme, GS’in işleyişi, bozulmasına neden olan faktörler ve nörolojik hastalıklar ile ilişkisi üzerine mevcut bilgileri Alzheimer hastalığı (AH), Parkinson Hastalığı (PH), Huntington hastalığı (HH), normal basınçlı hidrosefali (NBH), inme, epilepsi, amiyotrofik lateral skleroz (ALS), multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika spektrum hastalıkları (NMOSH), migren, idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH), travmatik beyin hasarı (TBH) odak hastalık grupları üzerinden özetlemektedir.

Anahtar Kelimeler

Gilenfatik sistem , nörodejeneratif hastalık , başağrısı , demiyelinizan hastalık , epilepsi , inme

Kaynakça

  1. 1. Nedergaard M. Neuroscience. Garbage truck of the brain. Science (New York, N.Y.). 2013;340(6140):1529–1530.
  2. 2. Lecco, V. Probable modification of the lymphatic fissures of the walls of the venous sinuses of the dura mater. Archivio Italiano di Otologia, Rinologia e Laringologia. 1953;64(3), 287-296.
  3. 3. Hablitz LM, Nedergaard M. (2021). The Glymphatic System: A Novel Component of Fundamental Neurobiology. The Journal of neuroscience : the official journal of the Society for Neuroscience. 2021;41(37), 7698–7711.
  4. 4. Iliff JJ, Wang M, Liao Y, Plogg BA, Peng W, Gundersen GA et al. A paravascular pathway facilitates CSF flow through the brain parenchyma and the clearance of interstitial solutes, including amyloid β. Science translational medicine. 2012;4(147), 147ra111.
  5. 5. Hladky SB, Barrand MA. The glymphatic hypothesis: the theory and the evidence. Fluids and barriers of the CNS. 2022;19(1), 9.
  6. 6. Cooper JM, Lathuiliere A, Migliorini M, Arai AL, Wani MM, Dujardin S et al. Regulation of tau internalization, degradation, and seeding by LRP1 reveals multiple pathways for tau catabolism. The Journal of biological chemistry. 2021;296, 100715.
  7. 7. Kylkilahti TM, Berends E, Ramos M, Shanbhag NC, Töger J, Markenroth Bloch K et al. Achieving brain clearance and preventing neurodegenerative diseases-A glymphatic perspective. Journal of cerebral blood flow and metabolism : official journal of the International Society of Cerebral Blood Flow and Metabolism. 2021;41(9), 2137–2149.
  8. 8. Pascoal TA, Benedet AL, Ashton NJ, Kang MS, Therriault J, Chamoun M et al. Microglial activation and tau propagate jointly across Braak stages. Nature medicine. 2021;27(9), 1592–1599. 9. Ishida K, Yamada K, Nishiyama R, Hashimoto T, Nishida I, Abe Y et al. Glymphatic system clears extracellular tau and protects from tau aggregation and neurodegeneration. The Journal of experimental medicine. 2022;219(3), e20211275.
  9. 10. Suresh S, Larson J, Jenrow KA. Chronic neuroinflammation impairs waste clearance in the rat brain. Frontiers in neuroanatomy. 2022;16, 1013808.
  10. 11. Liu H, Luo Y, Zhao S, Tan J, Chen M, Liu X et al. A reactive oxygen species-related signature to predict prognosis and aid immunotherapy in clear cell renal cell carcinoma. Frontiers in oncology. 2023;13, 1202151.

Kaynak Göster

AMA
1.Totuk Ö, Çetin G, Sahin Ş. Nörolojik Hastalıklarda Gilenfatik Sistemin Rolü: Güncel Bulgular ve Geleceğe Yönelik Araştırmalar. aktd. 2025;34(4):253-261. doi:10.17827/aktd.1533741