Derleme

İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar

Cilt: 34 Sayı: 2 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar

Öz

Hücre kültür modelleri, temel ve uygulamalı biyomedikal araştırmalarda kritik bir araç olarak kullanılmaktadır. Geleneksel 2-boyutlu (2B) hücre kültür sistemleri, basitlikleri ve kolay uygulanabilirlikleri nedeniyle uzun yıllardır tercih edilmekle birlikte, hücrelerin doğal mikroçevrelerini yeterince taklit edememesi nedeniyle bazı sınırlamalara sahiptir. Bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla geliştirilen 3-boyutlu (3B) hücre kültür modelleri, hücre-hücre ve hücre-matriks etkileşimlerini daha iyi yansıtarak biyolojik süreçlerin daha doğru bir şekilde modellenmesine olanak sağlamaktadır. Özellikle mikroakışkan tabanlı sistemler, organoidler ve biyomalzemelerle zenginleştirilmiş 3B platformlar, kanser araştırmalarından doku mühendisliğine kadar geniş bir yelpazede yenilikçi uygulamalara kapı aralamıştır. Bu derleme, 2B ve 3B hücre kültür modellerinin tarihsel gelişimini, avantaj ve dezavantajlarını, güncel uygulamalarını ve biyomedikal araştırmalardaki gelecekteki potansiyellerini ele almaktadır. Ayrıca, dinamik ve manyetik hücre kültürü gibi ileri teknolojilerin 3B modeller üzerindeki etkileri tartışılarak, bu alandaki yenilikçi yaklaşımlar için bir perspektif sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

doku mühendisliği, organoidler, mikroakışkan sistemler, manyetik hücre kültürü

Destekleyen Kurum

TUBITAK

Proje Numarası

123M943

Teşekkür

Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 123M943 numaralı proje ile desteklenmiştir. Projeye verdiği destekten ötürü TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. 1. Ramezankhani, R., et al., Organoid and microfluidics-based platforms for drug screening in COVID-19. Drug Discovery Today, 2022. 27(4): p. 1062-1076.
  2. 2. Deb, B., H. Shah, and S. Goel, Current global vaccine and drug efforts against COVID-19: Pros and cons of bypassing animal trials. Journal of biosciences, 2020. 45: p. 1-10.
  3. 3. Maeda, H. and M. Khatami, Analyses of repeated failures in cancer therapy for solid tumors: poor tumor-selective drug delivery, low therapeutic efficacy and unsustainable costs. Clinical and translational medicine, 2018. 7: p. 1-20.
  4. 4. Shaverdian, N., et al., Effects of tumor mutational burden and gene alterations associated with radiation response on outcomes of postoperative radiation therapy in non-small cell lung cancer. International Journal of Radiation Oncology* Biology* Physics, 2022. 113(2): p. 335-344.
  5. 5. Mirfakhraie, R., et al., Treatment failure in acute myeloid leukemia: focus on the role of extracellular vesicles. Leukemia Research, 2022. 112: p. 106751.
  6. 6. Di Federico, A., et al., Immunotherapy in pancreatic cancer: why do we keep failing? A focus on tumor immune microenvironment, predictive biomarkers and treatment outcomes. Cancers, 2022. 14(10): p. 2429.
  7. 7. Hudu, S.A., et al., Cell culture, technology: enhancing the culture of diagnosing human diseases. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR, 2016. 10(3): p. DE01.
  8. 8. Huang, D., et al., Liver spheroids on chips as emerging platforms for drug screening. Engineered Regeneration, 2022.
  9. 9. Barbosa, M.A., et al., 3B cell culture models as recapitulators of the tumor microenvironment for the screening of anti-cancer drugs. Cancers, 2022. 14(1): p. 190.
  10. 10. Marchini, A. and F. Gelain, Synthetic scaffolds for 3B cell cultures and organoids: applications in regenerative medicine. Critical reviews in biotechnology, 2022. 42(3): p. 468-486.

Kaynak Göster

APA
Kibar, G., & Tevlek, A. (2025). İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 34(2), 119-128. https://doi.org/10.17827/aktd.1607163
AMA
1.Kibar G, Tevlek A. İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar. aktd. 2025;34(2):119-128. doi:10.17827/aktd.1607163
Chicago
Kibar, Güneş, ve Atakan Tevlek. 2025. “İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 34 (2): 119-28. https://doi.org/10.17827/aktd.1607163.
EndNote
Kibar G, Tevlek A (01 Haziran 2025) İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 34 2 119–128.
IEEE
[1]G. Kibar ve A. Tevlek, “İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar”, aktd, c. 34, sy 2, ss. 119–128, Haz. 2025, doi: 10.17827/aktd.1607163.
ISNAD
Kibar, Güneş - Tevlek, Atakan. “İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 34/2 (01 Haziran 2025): 119-128. https://doi.org/10.17827/aktd.1607163.
JAMA
1.Kibar G, Tevlek A. İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar. aktd. 2025;34:119–128.
MLA
Kibar, Güneş, ve Atakan Tevlek. “İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, c. 34, sy 2, Haziran 2025, ss. 119-28, doi:10.17827/aktd.1607163.
Vancouver
1.Güneş Kibar, Atakan Tevlek. İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar. aktd. 01 Haziran 2025;34(2):119-28. doi:10.17827/aktd.1607163