Derleme

Locus Coeruleus: Uyku-Uyanıklık Döngüsünde Nöroanatomik Bir Anahtar

Cilt: 35 Sayı: 1 2 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Locus Coeruleus: Uyku-Uyanıklık Döngüsünde Nöroanatomik Bir Anahtar

Öz

Locus coeruleus, beyin sapında bulunan ve merkezi noradrenerjik sistemin temel kaynağını teşkil eden bir çekirdek olarak tanımlanmaktadır. Geniş afferent ve efferent projeksiyonları sayesinde kortikal ve subkortikal birçok alanla bağlantı kuran bu yapı; uyku-uyanıklıktan dikkat, bellek konsolidasyonu ve duygusal düzenlemeye kadar geniş bir nörofizyolojik spektrumda işlev görmektedir. Bu derleme, locus coeruleusun özellikle uyku-uyanıklık döngüsündeki rolünü vurgulayarak anatomik ve kimyasal özellikleri ile hızlı göz hareketi (rapid eye movement-REM) ve hızlı göz hareketi olmayan (non-rapid eye movement- NREM) uyku evreleri boyunca sergilediği aktivite değişimlerini incelemektedir. Homeostatik ve sirkadiyen uyku düzenleyici sistemlerle etkileşimi, uykunun başlatılması, sürdürülmesi ve geçiş evrelerindeki spesifik katkıları vurgulanmaktadır. Ek olarak, disfonksiyonunun çeşitli uyku bozukluklarıyla olan ilişkisi ele alınmaktadır. Bu çalışma, literatürdeki mevcut bilgileri bütüncül bir yaklaşımla sentezleyerek locus coeruleusun uyku fizyolojisindeki merkezi rolünü daha iyi anlamaya yönelik kavramsal bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

uyku , locus coeruleus , uyku bozuklukları

Kaynakça

  1. 1. Güneş Z. Uyku Sağlığının Korunmasında Uyku Hijyenin Rolü ve Stratejileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2018;27:188–98.
  2. 2. Keskin N, Tamam L. Ruhsal Bozukluklarda Uyku. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2018;27:27–38.
  3. 3. Frank, M. G., & Heller, H. C. The Function (s) of Sleep. Sleep-wake Neurobiology and Pharmacology. 2019;3-34.
  4. 4. Van Someren EJ. Brain Mechanisms of Insomnia: New Perspectives on Causes and Consequences. Physiological Reviews. 2021.
  5. 5. Sejbuk M, Mironczuk-Chodakowska I, Witkowska AM. Sleep Quality: A Narrative Review on Nutrition, Stimulants, and Physical Activity as Important Factors. Nutrients. 2022;14:1912.
  6. 6. Giorgi FS, Galgani A, Puglisi-Allegra S, Busceti CL, Fornai F. The Connections of Locus Coeruleus With Hypothalamus: Potential Involvement in Alzheimer’s Disease. Journal of Neural Transmission. 2021;128:589–613.
  7. 7. Ma HT, Zhang HC, Zuo ZF, Liu YX. Heterogeneous Organization of Locus Coeruleus: An Intrinsic Mechanism for Functional Complexity. Physiology & Behavior. 2023;268:114231.
  8. 8. Osorio-Forero A, Cherrad N, Banterle L, Fernandez LM, Lüthi A. When the Locus Coeruleus Speaks Up in Sleep: Recent Insights, Emerging Perspectives. International Journal of Molecular Sciences. 2022;23:5028.
  9. 9. Berger A, Koshmanova E, Beckers E, Sharifpour R, Paparella I, Campbell I et al. Structural and Functional Characterization of the Locus Coeruleus in Young and Late Middle-Aged Individuals. Frontiers in Neuroimaging. 2023;2:1207844.
  10. 10. Berger A, Beckers E, Joris V, Duchêne G, Danthine V, Delinte N et al. Locus Coeruleus Features Are Linked to Vagus Nerve Stimulation Response in Drug-Resistant Epilepsy. Frontiers in Neuroscience. 2024;18:1296161.

Kaynak Göster

AMA
1.Uçan SG. Locus Coeruleus: Uyku-Uyanıklık Döngüsünde Nöroanatomik Bir Anahtar. aktd. 2026;35(1):64-71. doi:10.17827/aktd.1730487