Yaşlanma İle İlişkili Metabolik Sinyal Yolakları
Öz
Yaşlanma, organizmalarda zamana bağlı olarak meydana gelen fizyolojik değişiklikler nedeniyle biyolojik işlevlerin bozulması olarak tanımlanan, genetik ve metabolik faktörlerin etkileşimi ile kontrol edilen kompleks ve çok yönlü bir biyolojik süreçtir. Metabolik değişiklikler yaşlanmanın önemli belirtileridir ve yaşlanma süreci sıkı bir metabolik kontrol altındadır. Bazı metabolik yolakların genetik ve farmakolojik olarak düzenlenmesi veya kalori kısıtlaması gibi diyet değişiklikleri ile birçok organizmada ömür uzunluğunun artabildiği ve yaşlanma ile ilişkili hastalıkların ilerlemesinin yavaşlayabildiği gösterilmektedir. Bu bağlamda, insülin/IGF-1 sinyal yolağı, mTOR, AMPK, sirtuin yollakları gibi sinyal mekanizmaları ön plana çıkmıştır. Bu derlemede yaşlanma sürecini kontrol eden insülin/IGF-1, mTOR, AMPK, sirtuin sinyal yolaklarının ve kalori kısıtlamasının yaşlanma ile ilişkisi açıklanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. López-Otín C, Blasco MA, Partridge L, Serrano M, Kroemer G. The hallmarks of aging. Cell. 2013;153(6):1194-217.
- 2. Barzilai N, Huffman DM, Muzumdar RH, Bartke A. The critical role of metabolic pathways in aging. Diabetes. 2012;61(6):1315-22.
- 3. Li Y, Tian X, Luo J, Bao T, Wang S, Wu X. Molecular mechanisms of aging and anti-aging strategies. Cell Commun Signal. 2024;22(1):285. doi: 10.1186/s12964-024-01663-1.
- . Papadopoli D, Boulay K, Kazak L, Pollak M, Mallette FA, Topisirovic I, Hulea L. mTOR as a central regulator of lifespan and aging. F1000Res. 2019;8:F1000 Faculty Rev-998.
- 5. Catic A. Cellular Metabolism and Aging. Prog Mol Biol Transl Sci. 2018;155:85-107.
- 6. Puigserver P, Kahn CR. Mammalian Metabolism in Aging. Molecular Biology of Aging. 1st ed. (Eds. GLP, PG, WDC): 545-574. Cold Spring Harbor Laboratory, New York. 2008.
- 7. López-Otín C, Blasco MA, Partridge L, Serrano M, Kroemer G. Hallmarks of aging: An expanding universe. Cell. 2023;186(2):243-278.
- 8. Döğüş Y, Çürük MA. Yaşlanmanın Mitokondriyal Bütünlüğünün Denetlenmesi. ADYÜ Sağlık Bilimleri Derg. April 2018;4(1):680-705.
- 9. Bettedi L, Foukas LC. Growth factor, energy and nutrient sensing signalling pathways in metabolic ageing. Biogerontology. 2017;18(6):913-929.
- 10. Riera CE, Merkwirth C, De Magalhaes Filho CD, Dillin A. Signaling Networks Determining Life Span. Annu Rev Biochem. 2016;85:35-64.
