Deneysel Modellerde Anne Yoksunluğunun Beyin ve Davranışlar Üzerine Etkisi
Öz
Erken gelişim döneminde yaşanan olumsuz deneyimler yetişkinlik dönemi davranışlarını etkilemektedir. Anne yoksunluğu, uzun süreli anne bakımından yoksun kalma sonucunda çocuğun kişilik gelişiminde geri dönüşümsüz ve şiddetli etkilerin olması şeklinde tanımlanmaktadır. Anne yoksunluğu, merkezi sinir sisteminde yapısal, hormonal, nörokimyasal ve davranışsal bir takım değişikliklere yol açmaktadır. Bu derlemede, güncel çalışmalar ışığında, anne yoksunluğunun merkezi sinir sistemi ve davranışlar üzerindeki etkileri incelendi.
Anahtar Kelimeler
Anne yoksunluğu, Davranış, HPA eksen, Merkezi sinir sistemi, yenidoğan
Kaynakça
- Bowlby J. Maternal care and mental health, WHO, Public health papers, Monograph Series. 1951;
- Morgan C, Kirkbride J, Leff J, Craig T, Hutchinson G, McKenzie K et al. Parental separation, loss and psychosis in different ethnic groups: a case–control study. Psychol Med. 2007; 37:495-503.
- Pickering C, Gustafsson L, Cebere A, Nylander I, Liljequist S. Repeated maternal separation of male Wistar rats alters glutamate receptor expression in the hippocampus but not the prefrontal cortex. Brain Res. 2006; 1099:101-8.
- Llorente R, Gallardo ML, Berzal AL, Prada C, Garcia-Segura LM, Viveros MP. Early maternal deprivation in rats induces gender-dependent effects on developing hippocampal and cerebellar cells. Int J Dev Neurosci. 2009; 27:233-41.
- Rots NY, de Jong J, Workel JO, Levine S, Cools AR, De Kloet ER. Neonatal maternally deprived rats have as adults elevated basal pituitary-adrenal activity and enhanced susceptibility to apomorphine. J Neuroendocrinol. 1996; 8:501-6.
- Ellenbroek BA, Riva MA. Early maternal deprivation as an animal model for schizophrenia. Clin Neurosci Res. 2003; 3:297-302.
- Mesquita AR, Pêgo JM, Summavielle T, Maciel P, Almeida OF, Sousa N. Neurodevelopment milestone abnormalities in rats exposed to stress in early life. Neuroscience. 2007; 147:1022-33. Ladd CO, Huot RL, Thrivikraman KV, Nemeroff CB, Plotsky PM. Long-term adaptations in glucocorticoid receptor and mineralocorticoid receptor mRNA and negative feedback on the hypothalamo–pituitary–adrenal axis following neonatal maternal separation. Biol Psychiatry. 2004; 55:367-75.
- Kathol RG, Jaeckle RS, Lopez JF, Meller WH. Pathophysiology of HPA axis abnormalities in patients with major depression: an update. Am J Psychiatry. 1989; 146:311-7.
