Hemoglobinopatilerde Genetik Modifiye Hematopoetik Kök Hücre Tedavisinde Son Gelişmeler
Öz
Orak hücreli anemi ve β-talasemi hemoglobinopatilerin en sık görülen formlarıdır. 1981'de başarıyla gerçekleştirilen kemik iliği naklinden bugüne kadar hastalar için halen tek tedavi yöntemi hematopoetik kök hücre naklidir. Ancak rutin uygulamadaki tedavi yöntemleri hem uygun donör bulmadaki zorluklar hem de graft-versus-host hastaligi sebebiyle yetersiz kalmaktadır. Öte yandan uzun suredir de hemoglobinopatiler, gen transfer teknolojilerinin kullanılması ile genetik olarak düzeltilebilir hastalıklar arasında gösterilmektedir. Dolayısıyla, gen tedavi stratejileri ile globin gen transferi yapılarak hemoglobin fonksiyonun düzeltilmesi hedeflenmektedir. Bu makalede de hemoglobinopatilere yönelik gen tedavileri için geliştirilen viral vektörleri, transpozonları, homolog rekombinasyon ile birlikte uyarılmış pluripotent kök hücre tedavilerini ve kimeraplastiyi de içeren teknolojiler üzerine yapılmış çalışmalar ve klinik uygulamalar derlenmiştir. Ana olarak hemoglobinopatiler için geliştirilen gen tedavi stratejileri, son gelişmeler, karşılaşılan sorunlar ve gelecekte olası uygulanabilecek yöntemler vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Hemoglobinopati, Gen Tedavisi, Kok Hucre Tedavisi, Homolog Rekombinasyon ve iPS, Kimeraplasti
Kaynakça
- Modell B, Darlison M. Global epidemiology of haemoglobin disorders and derived service indicators. Bull World Health Organ. 2008; 86:480-7.
- Cappellini MD. The Thalassemias. In Goldman's Cecil Medicine, 24th ed. (Eds. L Goldman, EI Schafer):1060-6. Philadelphia, Elsevier, 2011.
- Steinberg MH. Sickle cell disease and other hemoglobinopathies. Goldman's Cecil medicine, 24 th ed. (Eds. L Goldman, EI Schafer):1966-75. Philadelphia, Elsevier, 2011.
- Ginzburg Y, Rivella S. Beta-thalassemia: a model for elucidating the dynamic regulation of ineffective erythropoiesis and iron metabolism. Blood. 2011; 118:4321-30.
- Thomas ED, Buckner CD, Sanders JE, Papayannopoulou T, Borgna-Pignatti C, Di Stefano P et al. Marrow transplantation for thalassemia. Lancet. 1982; 320:227-9.
- Lucarelli G, Izzi T, Polchi P, Manna A, Agostinelli F, Delfini C et al. Bone marrow transplantation in thalassemia. J Exp Clin Cancer Res. 1983; 3:313-5.
- Lucarelli G, Gaziev J. Advances in the allogeneic transplantation for thalassemia. Blood Rev. 2008; 22:53-63.
- La Nasa G, Giardini C, Argiolu F, Locatelli F, Arras M, De Stefano P et al. Unrelated donor bone marrow transplantation for thalassemia: the effect of extended haplotypes. Blood. 2002; 99:4350-6.
- Sodani P, Isgro A, Gaziev J, Polchi P, Paciaroni K, Marziali M et al. Purified T-depleted, CD34+peripheral blood and bone marrow cell transplantation from haploidentical mother to child with thalassemia. Blood. 2010; 115:1296-302.
- Walters MC, Sullivan KM. Stem-cell transplantation for sickle cell disease. N Engl J Med. 2010; 362: 955-6.
