Laboratuvar Sonuçlarının Değerlendirilmesinde Analitlerin Biyolojik Varyasyon Verilerinin Önemi
Öz
Klinik laboratuvarlar, laboratuvar süreçleri ile ilişkili tüm varyasyon kaynaklarını (preanalitik, analitik ve biyolojik varyasyonlar) en alt düzeye indirmeli ve laboratuvar sonucu verilene kadar tüm süreci yönetmelidirler. Analitlerin biyolojik varyasyon verileri referans değişim değeri olarak bilinen seri ölçümler arasında anlamlı farklılıkların değerlendirilebilmesi gibi pek çok farklı amaç için sıklıkla kullanılmaktadır. Geleneksel olarak kullanılan popülasyona dayalı referans değerlerinin kendine özgü problemleri bulunmaktadır ve bundan dolayı daha yararlı laboratuvar verileri elde edebilmek için bu değerlerin pratik uygulamalarının yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu makalede analitlerin birey-içi ve bireyler-arası biyolojik varyasyonlarının önemi açıklanarak biyolojik varyasyon verilerinin referans değişim değeri hesaplanması ve uygulamaları anlatılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Biyolojik varyasyon, referans değeri, referans değişim değeri
Kaynakça
- Ricós C, Arbós MA. Quality goals for hormone testing. Ann Clin Biochem. 1990; 27:353-8. Fraser FG. The nature of BV. In: Fraser CG. Biological variation: from principles to practice. Washington: AACC Press Washington, 2001:1-28.
- Ricos C, Perich C, Minchinela J, Alvarez V, Simon M, Biosca C et al. Application of biological variation - a review. Biochem Med. 2009; 19:250-9.
- Fraser CG, Harris EK. Generation and application of data on biological variation in clinical chemistry. Crit Rev Clin Lab Sci. 1989; 27:409-37.
- Biosca C, Ricós C, Jiménez CV, Lauzurica R, Galimany R. Model for establishing biological variation in non-healthy: renal posttransplantation. Clin Chem. 1997; 43:2206-8.
- Biosca C, Ricós C, Jiménez CV, Lauzurica R, Galimany R. Are equally spaced collections necessary to assess biological variation? Evidence from renal transplant recipients. Clin Chim Acta. 2000; 301:79-85.
- Ozturk OG, Balal M, Sahin G, Yuzbasioglu S, Karacor D, Budak B et al. Biological variation and reference change values in renal post-transplantation; way to assess routine parameters. Balkan Journal of Clinical Laboratory. 2011; 19(11):P128
- Ricos C, Alvarez V, Cava F, Garcia-Lario JV, Hernandez A, Jimenez CV et al. Current databases on biologic variation: pros, cons and progress. Scand J Clin Lab Invest. 1999; 59:491-500.
- Fraser CG, Cummings ST, Wilkinson SP, Neville RG. Biological variation of 26 clinical chemistry analytes in elderly people. Clin Chem. 1989; 35:783-6.
- Fraser CG. The application of theoretical goals based on biological variation data in proficiency testing. Arch Pathol Lab Med. 1988; 112:404-15.
- Fraser CG. Biological variation in clinical chemistry. An update: collated data 1988-1991. Arch Pathol Lab Med. 1992; 116:916-23.
