Derleme

Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis

Cilt: 30 Sayı: 4 30 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis

Öz

Ferroptozis, geleneksel apoptoz ve nekrozdan farklılık gösteren, demir bağımlı lipid peroksit birikiminden kaynaklanan ve yeni keşfedilen bir hücre ölüm şeklidir. Bu hücre ölümü, hücre hacminin küçülmesi ve artan mitokondriyal membran yoğunluğu dahil olmak üzere sitolojik değişiklikler ile karakterize edilmektedir. Morfolojik olarak, mitokondriyal membran yoğunlaşması ve ruptürü, mitokondriyon kristalarının küçülmesi veya yok olması ile mitokondri normalden daha küçük görülebilir. Ferroptozis, sınıf 1 ve sınıf 2 ferroptozis indükleyiciler olarak bilinen iki küçük molekül sınıfı ile indüklenebilir. Bu moleküllere ek olarak sorafenib ve artemisin türevi ilaçlar tarafından da uyarılabilmektedir. Kanser hücrelerinde ve böbrek tübül hücreleri gibi bazı normal hücrelerde, bu ilaçlar ve sınıf 1 ve 2 ferroptozis indükleyiciler ile ferroptozis tetiklenebilmektedir. Mitokondriyal voltaj bağımlı anyon kanallarının ve mitojen ile aktive olan protein kinazların aktivasyonu, endoplazmik retikulum stresinin artması ve sistin-glutamat taşıma sisteminin inhibisyonu da ferroptozisin indüklenmesinde rol oynamaktadır. Bu durum, demir metabolizmasından türetilen lipit peroksidasyon ürünlerinin ve reaktif oksijen türlerinin (ROS) birikmesi ile oluşmaktadır. Ferroptozis, demir şelatörler (örn., Deferoksamin) ve lipid peroksidasyon inhibitörleri (örn., Ferrostatin) tarafından inhibe edilebilir. Ferroptozis, lenfositoma, pankreas duktal hücre kanseri, renal hücreli karsinoma (RCC) ve hepatosellüler karsinoma (HCC) gibi bazı tümör hücrelerinin proliferasyonunda etkin bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hücre ölümü, Ferroptozis, lipid peroksidasyonu, reaktif oksijen türleri, demir şelatörler

Kaynakça

  1. 1. Frey PA, Reed GH. The ubiquity of iron. ACS Chem Biol;2017: 1477-81.
  2. 2. Bogdan AR, Miyazawa M, Hashimoto K, Tsuji Y. Regulators of iron homeostasis: new players in metabolism, cell death, and disease. Trends Biochem Sci. 2016; 41: 274–86.
  3. 3. Manz DH, Blanchette NL, Paul BT,Torti FM, Torti SV. Iron and cancer: recent insights. Ann N Y Acad Sci. 2016; 1368: 149–61.
  4. 4. Pratt DA, Tallman KA, Porter NA. Free radical oxidation of polyunsaturated lipids: new mechanistic insights and the development of peroxyl radical clocks. Acc Chem Res. 2011; 44: 458–67.
  5. 5. Ray PD, Huang B-W, Tsuji Y. Reactive oxygen species (ROS) homeostasis and redox regulation in cellular signaling. Cell Signal. 2012; 24: 981–90.
  6. 6. Dixon SJ, Lemberg KM, Lamprecht MR, Skouta R, Zaitsev EM, Gleason CE, et al. Ferroptosis: an iron-dependent form of nonapoptotic cell death. Cell. 2012; 149: 1060–72.
  7. 7. Dolma S, Lessnick SL, Hahn WC,Stockwell BR. Identification of genotype-selective antitumor agents using synthetic lethal chemical screening in engineered human tumor cells. Cancer Cell. 2003; 3: 285–96.
  8. 8. Yang WS, Stockwell BR. Synthetic lethal screening identifies compounds activating iron-dependent, nonapoptotic cell death in oncogenic-RAS-harboring cancer cells. Chem Biol. 2008; 15: 234–45.
  9. 9. Louandre C, Ezzoukhry Z, Godin C,Barbare JC,Maziêre JC, Chauffert B, et al. Iron-dependent cell death of hepatocellular carcinoma cells exposed to sorafenib. Int J Cancer. 2013; 133: 1732–42.
  10. 10. Ooko E, Saeed ME, Kadioglu O, Sarvi S, Colak M, Elmasaoudi K, et al. Artemisinin derivatives induce iron-dependent cell death (ferroptosis) in tumor cells. Phytomedicine. 2015; 22: 1045–54.

Kaynak Göster

APA
Çelenk, A. (2021). Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 30(4), 258-268. https://doi.org/10.17827/aktd.980659
AMA
1.Çelenk A. Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis. aktd. 2021;30(4):258-268. doi:10.17827/aktd.980659
Chicago
Çelenk, Alper. 2021. “Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 30 (4): 258-68. https://doi.org/10.17827/aktd.980659.
EndNote
Çelenk A (01 Aralık 2021) Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 30 4 258–268.
IEEE
[1]A. Çelenk, “Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis”, aktd, c. 30, sy 4, ss. 258–268, Ara. 2021, doi: 10.17827/aktd.980659.
ISNAD
Çelenk, Alper. “Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 30/4 (01 Aralık 2021): 258-268. https://doi.org/10.17827/aktd.980659.
JAMA
1.Çelenk A. Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis. aktd. 2021;30:258–268.
MLA
Çelenk, Alper. “Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, c. 30, sy 4, Aralık 2021, ss. 258-6, doi:10.17827/aktd.980659.
Vancouver
1.Alper Çelenk. Yeni Bir Hücre Ölüm Şekli Olarak Ferroptozis. aktd. 01 Aralık 2021;30(4):258-6. doi:10.17827/aktd.980659