Dijital Çağda Postmodernizm: Bilgi, Otorite ve Hakikati Yeniden Düşünmek

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 3, 79 - 86, 26.12.2025

Ufuk Özen Baykent

https://izlik.org/JA45CE96XC

Öz

Bu makale, postmodernist felsefe ile Dijital Çağ’ın epistemolojik dönüşümleri arasındaki kesişimleri incelemekte; postmodernizmin sabit ve evrensel bilgi paradigmalarına yönelik eleştirisinin, günümüzde bilginin üretimi ve dolaşımındaki değişimlerle nasıl örtüştüğünü tartışmaktadır. Lyotard, Foucault, Derrida ve Deleuze’ün düşüncelerinden hareketle, dijital ortamların çoğulculuk, parçalanmışlık ve merkezsizleşme niteliklerinin postmodern düşüncenin temel ilkelerini yansıttığı ileri sürülmektedir. Çalışma, Lyotard’ın üst-anlatılara duyulan kuşku kavramı, Foucault’nun iktidar/bilgi ilişkisi, Derrida’nın yapısöküm yaklaşımı ve Deleuze ile Guattari’nin rizom model kavramlarının dijital alanda nasıl somutlaştığını vurgulamaktadır; burada anlam ve otorite, algoritmalar, ağlar ve katılımcı medya aracılığıyla sürekli olarak yeniden müzakere edilmektedir. Bu makale ayrıca bu dönüşümlerin doğurduğu etik ve epistemolojik sorunları — yanlış bilginin yaygınlaşması, kurumsal güvenin zedelenmesi ve eleştirel dijital okuryazarlığın giderek artan gerekliliği — ele almaktadır. Sonuç olarak, dijital kültür postmodern çoğulculuğu ve kapsayıcılığı güçlendirirken, hakikatin istikrarsızlığını ve bilginin araçsallaştırılmasını da yoğunlaştırmaktadır. Çalışma, postmodern teoriyi dijital epistemoloji bağlamına yerleştirerek, hakikatin, otoritenin ve bilginin Bilgi Çağı’nda nasıl üretildiği ve tartışıldığına dair eleştirel bir yeniden değerlendirme çağrısı yapmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilgi Çağı , Dijital Dönem , Hakikat , Postmodernizm , Epistemoloji

Postmodernism in the Digital Era: Rethinking Knowledge, Authority, and Truth in the Information Age

https://izlik.org/JA45CE96XC

Öz

This article explores the intersections between postmodernist philosophy and the epistemological transformations of the Digital Era, examining how the postmodern critique of fixed and universal knowledge paradigms aligns with current changes in information production and dissemination. Drawing on the ideas of Lyotard, Foucault, Derrida, and Deleuze, it argues that the pluralism, fragmentation, and decentralization characteristic of digital environments reflect the very principles of postmodern thought. The study highlights how concepts such as Lyotard’s incredulity toward metanarratives, Foucault’s power/knowledge nexus, Derrida’s deconstruction, and Deleuze and Guattari’s rhizomatic model manifest in the digital sphere, where meaning and authority are continuously negotiated through algorithms, networks, and participatory media. The paper considers the ethical and epistemological challenges posed by these transformations, including the proliferation of misinformation, the erosion of institutional trust, and the growing need for critical digital literacy. It concludes that while digital culture amplifies postmodern pluralism and inclusivity, it also intensifies the instability of truth and the instrumentalization of knowledge. By situating postmodern theory within the context of digital epistemology, the study calls for renewed critical engagement with how truth, authority, and knowledge are produced and contested in the Information Age.

Anahtar Kelimeler

Information Age , Digital Era , Truth , Postmodernism , Epistemology

Kaynakça

• Aylesworth, G. (1998). Postmodernism. (E. Craig, Ed.). Routledge Encyclopaedia of Philosophy, Vol. 7. Routledge.
• Cahoone, L. (1996). From Modernism to Postmodernism: An Anthology. Blackwell Publishers.
• Colak, M. (2021). Cyberpunk science fiction and postmodern aesthetics: a critical approach. Erciyes Akademi, 35(4), 1625-1642.
• Deleuze, G. and Guattari, F. (1987). A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia. University of Minnesota Press.
• Derrida, J. (1976). Of Grammatology. Johns Hopkins University Press.
• Fajriyaturrohmah, F. (2023). Criticism of Jacques Derrida's deconstruction application to al-qur'an verses. Journal of Islamic Thought and Philosophy, 2(2), 208-218.
• Foucault, M. (1980). Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings, 1972-1977, Pantheon Books.
• Habermas, J. (1987). The Philosophical Discourse of Modernity: Twelve Lectures. MIT Press.
• He, K. (2023). Photography, film and storytelling of posthuman crises in Blade Runner. European Review, 31(S1), 77-89.
• Hidayat, R. (2018). Feminist epistemology and the search for liberating knowledge. Jurnal Filsafat, 28(2), 141-159.
• Kuntz, M. (2016). Scientists should oppose the drive of postmodern ideology. Trends in Biotechnology, 34(12), 943-945.
• Lyotard, J. F. (1979). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. University of Minnesota Press.
• Moroz, O. V. (2020). Model of self-organizing knowledge representation and organizational knowledge transformation. American Journal of Artificial Intelligence, 4(1), 1-19.
• Munday, I. (2014). Creativity: performativity’s poison or its antidote?. Cambridge Journal of Education, 44(3), 319-332.
• Prado, C. G. (2006). Searle and Foucault on truth. Cambridge University Press.
• Taylor, V. E., & Winquist, C. E. (2001). Encyclopedia of Postmodernism. Routledge.
• Taylor, C. and Harris‐Evans, J. (2016). Reconceptualising transition to higher education with Deleuze and Guattari. Studies in Higher Education, 43(7), 1254-1267.
• Weissenberger, L.; Budd, J. & Herold, K. (2018). Epistemology beyond the brain. Journal of the Association for Information Science and Technology, 69(5), 710-719.
• Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism. PublicAffairs.