Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında Kavramsal Uyumun Değerlendirilmesi
Öz
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatında kavramsal tutarlılık, yalnızca açıklık açısından değil, aynı zamanda önleyici sistemlerdeki etkinliği, uygulama birliği ve hukuki öngörülebilirlik açısından da önemlidir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel yasal çerçeve olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun kavramsal çerçevesini, uluslararası standartlar ve temel referans belgeleri doğrultusunda eleştirel bir şekilde değerlendirmektir. Bu bağlamda, araştırma sürecinde karşılaştırmalı hukuk yaklaşımı ve disiplinlerarası sentez yöntemi birleştirilmiştir. Analiz sonuçları, Türkiye'deki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında önleyici yaklaşım açısından uluslararası standartlara uygun kavramsal bir tutarlılık bulunmakla birlikte, yeni risk yönetimi yaklaşımı, tehlike ve risk arasındaki fark ve önleme hiyerarşisi doğrultusunda bazı kavramların revize edilmesi gerektiğini göstermektedir. "İş sağlığı ve güvenliği risklerinin önlenmesi," "riskten kaçınma," "risklerin kaynağında mücadele" ve "tehlikeli olanın daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi" kavramlarının, yeni standartların terminolojik hassasiyetlerine uygun olarak kavramsal çerçeveleri açısından yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın özgünlüğü, kavramsal çerçevede gözden geçirilmesi gereken alanların, Türkiye'deki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının sadece yasal metin düzeyinde değil, aynı zamanda risk ontolojisi ve önleme yaklaşımı açısından da analiz edilmesiyle ön plana çıkarılmasında yatmaktadır. Sonuç olarak, iş sağlığı ve güvenliğinde kavramsal tutarlılığın artırılması, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının etkinliğini güçlendirmekle kalmayıp, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının uygulanmasında olası belirsizlikleri ortadan kaldırarak bütüncül bir güvenlik yönetimi yaklaşımı da sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Yayımlanmış Eserler
- Anthony (Tony) Cox Jr, L. (2008). What's wrong with risk matrices? Risk Analysis, 28(2), 497-512. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2008.01030.x
- Asiedu, E. A., Appiagyei, J. N., Amfo-Otu, R., Parku, K., & Obuobisa-Darko, T. (2025). Occupational health and safety, cost reduction in accident and employee task performance: Perspectives of selected service organizations. Journal of Public Health, 33(9), 2011-2022. https://doi.org/10.1007/s10389-023-02150-6
- Blanc, F., & Pereira, M. M. E. (2020). Risks, circumstances and regulation: Historical development, diversity of structures and practices in occupational safety and health inspections. Safety Science, 130, 104850. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2020.104850
- Bondebjerg, A., Filges, T., Pejtersen, J. H., Kildemoes, M. W., Burr, H., Hasle, P., Tompa, E., & Bengtsen, E. (2023). Occupational health and safety regulatory interventions to improve the work environment: An evidence and gap map of effectiveness studies. Campbell Systematic Reviews, 19(4), e1371. https://doi.org/10.1002/cl2.1371
- Börzel, T. A. (2016). Building member states: How the EU promotes political change in its new members, accession candidates, and eastern neighbors. Geopolitics, History, and International Relations, 8(1), 76-112. https://doi.org/10.22381/GHIR8120164
- Çabuk, A. (2025). Political parties’ occupational health and safety promises in Turkey: An analysis of the 2023 general election manifestos. WORK: A Journal of Prevention, Assessment & Rehabilitation, 83(2), 333-344. https://doi.org/10.1177/10519815251365917
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2013). İş sağlığı ve güvenliği kanunu ve uygulamaları. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Politika ve Yönetim (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kaan Koçali
*
0000-0002-1329-6176
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
21 Mayıs 2026
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
16 Ocak 2026
Kabul Tarihi
10 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 2