Kazakistan'ın Çok Yönlü Enerji Politikası ve Hazar Denizi

Öz

Kazakistan için öncelikli ilk ve en önemlisi hidrokarbonların üretimi ve ihracatı dâhil olmak üzere yakıt ve enerji kompleksinin geliştirilmesi yer almaktadır. Bazı tahminlere göre, kanıtlanmış hidrokarbon rezervlerinin varlığı ile Cumhuriyet dünyada 13. sırada yer almaktadır. Dünyanın kanıtlanmış rezervleri arasında payı: petrol %3.2 (yaklaşık 5 milyar dolar ton), gaz %1.5 (yaklaşık 2 trilyon metreküp). Hidrokarbon potansiyeli faktörü Kazakistan’ın sadece ekonomik gelişmesinde değil aynı anda  diplomatik yetenekleri ve uluslararası arenada konumu genişletme sırasında da önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hazar Denizi,Kazakistan,enerji,petrol

Kaynakça

1. ABILOV, Shamkhal (2013), Hazar’ın Hukuki Statüsü, Hazar Raporu, Elma Basım, Yaz, Sayı:04, İstanbul
2. ACAR, Necmettin (2013), Enerjinin Jeopolitik Önemi ve 20.Yüzyılda Petrolde Aracılık Gülbenkyan Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
3. AKYENER, Oğuzhan (2016), Hazar Coğrafyası Raporu, Türkiye Enerji Stratejileri & Politikaları Araştırma Merkezi, TESPAM Aylık Ülke/Bölge Raporları, Mayıs
4. ASKAROV, Sabir (2014), Orta Asya Güvenliğinde Bölge Dişi Güçler ve Rusya, Yüksek Lisans Tezi, T.C Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararasi İlişkiler Anabilim Dali, Ankara
5. ARAS, Osman Nuri, Ekonomik Neden ve Sonuçları Bakımından Hazar’in Guvenlik Sorunu, 5. Uluslararası Turk-Asya Kongresi, TASAM, 2012
6. BALGINBAYEV, Nurlan (1996), Nefti Gaz Kazakhstana, Kazakhstan i Vsemirnoye Soobshestvo, Almatı (БАЛГЫНБАЕВ, Нурлан (1996), Нефть и Газ Казахстана, Казахстан и Всемирное Сообщество, Алматы)
7. BAYCAUNOVA, Saule (2000) “Kazakistan Petrol ve Gazının Türk ve Rus Dış politikasındaki Yeri”, Avrasya Dosyası: ABD Özel, Cilt: 6, Sayı: 2, Yaz, Türkiye
8. KİREÇCİ, M.Akif (2011) ABD’nin Orta Asya Politikaları, SFN Televizyon Tanıtım Tasarım Yayıncılık Ltd. Şti., Ankara. BP Statistical Review Of World Energy Statistical Review Of World Energy, 2011

9. DERMAN, Giray Saynur. ve ONGAROVA, Yerkinay. (2014), Kazakistan’ın Enerji Politikası, TURAN Stratejik Araştırmalar Merkezi, Cilt: 6/ Sayı: 22, İlkbahar
10. DİKKAYA, Mehmet (1999/2000) “Türk Cumhuriyetleri Enerji Kaynakları: Yeni Büyük Oyunun Temel Dinamikleri”, Akademik Araştırmalar Dergisi, Yıl:1, Sayı:3, Kasım-Aralık-Ocak
11. İSMAİLOV, Elnur (2015), Bağımsızlık Sonrası Kazakistan’ın Enerji Politikası, BİLGESAM Analiz, No:1189, 13 Şubat
12. HEKİMOĞLU, Asem (2012), Uluslararası Dengeler Bağlamında Orta Asya’daki Enerji Politikaları, Bölgesel ve Küresel Politikalarda Orta Asya / editör: M. Savaş Kafkasyalı, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi, SFN Televizyon Tanıtım Yayıncılık, Türkistan
13. KAMALOV, İlyas (2011) Rusya’nın Orta Asya Politikaları, SFN Televizyon Tanıtım Tasarım Yayıncılık Ltd. Şti., Ankara.
14. KARAGÜL Erdal Tanas, KİZİLKAYA Mehmet, KAYA Salihe (2016), Statü Sorunu İkileminde Hazar’da Enerji Denklemi, Analiz, Nisan, Sayi: 155, Seta Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı, Ankara, Türkiye
15. NAUSHABAYEVA, Assem (1999), Azerbaycan ve Kazakistan Petrolleri ve Bölgesel Politikaya Etkisi, Ankara, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Master Tezi
16. NOGAYEVA, Aynur (2011), Orta Asya’da ABD, Rusya ve Çin: Stratejik Denge Arayışları, Ankara, USAK yayınları
17. ONGAROVA, Yerkinay (2015) Kazakistan Dış Politikasında Hazar Enerji Kaynaklarının Rolü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler, Doktora Tezi
18. ÖZDEMİR, Yavuz (2007), Kazakistan, Azerbaycan, Türkmenistan ve Özbekistan’ın Enerji Potansiyelleri ve Politikaları, Ankara, Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi
19. PARKHOMCHİK, Lidiya (15.03.2016-21.03.2016), Kazakistan’in Aktau Uluslararasi Deniz Ticareti Limanini Kuzeye Doğru Genişletme Projesi, Avrasya Araştırma Enstitüsü, Kazakistan, No: 59
20. SAMEDOV, Parviz (2002), Hazar Denizi ve Hukuki Statüsü, Ankara Üniversitesi Yayınları
21. SÖNMEZOĞLU, Faruk (2005), Dış Politika Analizi, İstanbul: Küre Yayınları
22. SULTANOV, B (2012), Tsentralnaya Aziya Kaspiskogo Regiyona: Risk, Vizovi, Ugrozi, KİSİ, Almatı
23. SULTANOV, B (2013), Kaspiski Regyon: Aktualnoye Problemi Razvitiya, KİSİ, Amatı
24. ULUER, Mahmud Esad (2016), Hazar Bölgesi Enerji Görünümü, Dünya Enerji Görünümü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerjı İşleri Genel Müdürlüğü, Sayı:161, Haziran
25. YALÇINKAYA, Alaeddin (2006), Kafkasya’da Siyasi Gelişmeler Etnik Düğünden Küresel Kördüğüme, Lalezar Kitabevi, Ankara YAZAR, Yusuf (2011) Enerji İlişkileri Bağlamında Türkiye ve Orta Asya Ülkeleri, Ankara, SFN Televizyon Tanıtım Tasarım Yayıncılık Ltd. Şti.
26. 3.’ncü Uluslararası Strateji ve Güvenlik Çalışmaları Sempozyum Bildirileri, Beykent Üniversitesi Yayınları, (2010) İstanbul
27. ЧЕБОТАРЕВ, Андрей (2013), Политика Казахстана в Каспийском регионе: стратегические приоритеты и современные тенденции, Казахстан в глобальных процессах, № 2
28. http://www.tasam.org/Files/Icerik/File/ekonomik_neden_ve_sonuclari_bakimindan_hazarin_guvenlik_sorunu_b5385c20-72c0-4f31-9931-d19c764fb789.pdf, 14.10.2012
29. http://haberciniz.biz/iran-hazarda-avantaj-arayisinda-3127100h.htm, 27.08.2014
30. www.akorda.kz, 14.10.2012