Araştırma Makalesi

MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI

Cilt: 9 Sayı: Prof. Dr. Ergin AYAN'A ARMAĞAN Özel Sayı 31 Temmuz 2024
PDF İndir
EN TR

MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI

Öz

Orta Çağ’ın ünü günümüze ulaşan güçlü surlarının yıkılmasında en etkili yöntem hiç kuşkusuz silâh gücüydü. Geçmişi antik çağlara dayanan mancınıklar, büyük taşlarla surları tahrip etmek veya düşmana ok atmak, neft ile düşman ordugâhlarını yakmak gibi çeşitli amaçlar için kullanılırdı. Orta Çağ’da düşmanlardan korunmak için güçlü surların arkasına gizlenmek yapılan en yaygın savunma şekli idi. Yıkılması nerede ise imkânsız olan bu güçlü surları etkisiz hale getirmek için kullanılan yegâne alet ise mancınık idi. Kuşatma sırasında kalelerin dışına yerleştirilen mancınıklardan yağdırılan gülleler kalelere doğru yoğun şekilde atılmakta idi. Mancınıklardan atılan silahlar o kadar yoğun olmaktaydı ki, bu faaliyet sırasında müstahkem yerin savunucuları, burçlara bile yaklaşamamaktaydılar. Bu arada, nakkâblar surları delme, lağımcılar da yer altından tünel açma faaliyetiyle meşgul olmaktaydılar. Sipahilerin bir kısmı da baltalar, nacaklar ve koçbaşlarıyla sur kapısını kırmaya, diğer kısmı da merdivenler ve ucunda demirden çengeller bulunan urganlarla kale burçlarına çıkmaya çalışmaktaydılar. Hangi faaliyet sonuç vermişse, oradan surların içine girilmekteydi. Surların içine girilmesi, genellikle müstahkem yer savunucularının savaşma azimlerini ve cesaretlerini kırmakta ve onların teslim olmalarını kolaylaştırmaktaydı. Bundan sonra yüz yüze yapılan çarpışmalarla son direniş noktaları da bertaraf edilip, müstahkem yere tamamen hâkim olunmaktaydı. Türkiye Selçukluları Devleti, Moğol istilasına uğrayıp aniden çöküşe geçene kadar Orta Çağ’ın güçlü devletlerinden biri idi. Bu nedenle dönemin politikası gereği toprak elde etme yarışında üstünlük sağlamak için izlediği fetih siyasetinde devrin güçlü silahlarını etkili şekilde kullanmıştır. Türkiye Selçukluları, silâh güçlerini etkin kullandıkları kuşatmalarda genellikle çepeçevre sardıkları müstahkem yeri önce yağmur gibi yağdırdıkları oklar ve mancınıklardan atılan güllelerle baskı altına almaktaydılar. Anadolu’ya geldikten sonra mancınık kullanımını zamanla geliştiren Türkiye Selçuklularının mancınık gibi aletleri kullanarak başlattıkları kuşatmaların çoğundan başarı elde ederek ayrılmasından, Selçuklularının devrin önemli silahı olan mancınık vb. silahları kullanma konusunda ne kadar mahir olduklarını anlamak mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abû’l-Farac. 1999, Abû’l-Farac Tarihi, Çev. Ömer Rıza Doğrul, Ankara.
  2. Abû’l-Farac. 1950, Abû’l-Farac Tarihi, Çev. Ömer Rıza Doğrul, Ankara.
  3. Ahmed bin Mahmûd. 1977, Selçuk-Name, I, Çev. Erdoğan Merçil, İstanbul.
  4. Aknerli Grigor. 1954, Moğol Tarihi, Çev. Hrand D. Andreasyan, İstanbul.
  5. Akropolites. G. 2007, The History, Trans. Macrides, New York.
  6. Anna Komnena. 1996, Alexiad, Malazgird’in Sonrası, Çev. Bilge Umar, İstanbul. Ayan, E. 2018, “Moğolların Ortadoğu’daki İlk Noyanı Cormagun”, Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13/2, 179-196.
  7. Altan, E. 2008, “Anadolu’da Haçlılara Karşı Savaş”, Tarih Dergisi, 47, 75-104.
  8. Anonim. 2013, Haçlı Tarihi, Çev. Ergin Ayan, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Selçuklu Arkeolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: Prof. Dr. Ergin AYAN'A ARMAĞAN Özel Sayı

Kaynak Göster

APA
Akçay, F. (2024). MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI. Amisos, 9(Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı), 105-137. https://doi.org/10.48122/amisos.1476382
AMA
1.Akçay F. MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI. Amisos. 2024;9(Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı):105-137. doi:10.48122/amisos.1476382
Chicago
Akçay, Filiz. 2024. “MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI”. Amisos 9 (Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı): 105-37. https://doi.org/10.48122/amisos.1476382.
EndNote
Akçay F (01 Temmuz 2024) MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI. Amisos 9 Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı 105–137.
IEEE
[1]F. Akçay, “MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI”, Amisos, c. 9, sy Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı, ss. 105–137, Tem. 2024, doi: 10.48122/amisos.1476382.
ISNAD
Akçay, Filiz. “MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI”. Amisos 9/Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı (01 Temmuz 2024): 105-137. https://doi.org/10.48122/amisos.1476382.
JAMA
1.Akçay F. MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI. Amisos. 2024;9:105–137.
MLA
Akçay, Filiz. “MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI”. Amisos, c. 9, sy Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı, Temmuz 2024, ss. 105-37, doi:10.48122/amisos.1476382.
Vancouver
1.Filiz Akçay. MANCINIK VE TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA MANCINIK KULLANIMI. Amisos. 01 Temmuz 2024;9(Prof. Dr. Ergin AYAN’A ARMAĞAN Özel Sayı):105-37. doi:10.48122/amisos.1476382

Tarihi aydınlatabilmek ümidi ile...

.................AMİSOS.................