ERKEN DÖNEM OSMANLIDA SİKKE BASIMI VE AMASYA MÜZESİ’NDEN ÖRNEKLER

Öz

Sikke, ticari amaçla bastırılan ve üzerindeki detaylarla darp edildiği dönem hakkında en doğru bilgiyi sunan küçük madeni paralardır. İnsanoğlunun eski zamanlardan itibaren kullandığı sikkeler, tarih boyunca hâkimiyetin sembolü olmuştur. Hükümdarlar adlarına sikke bastırarak mutlak gücün kendileri olduğunu ispatlamak istemişlerdir. Sikke darp ettirirken döneminin siyasi, ekonomik, dini, sosyal ve kültürel durumunu göz önünde bulundurmuşlardır. Bu sebeple ayrıntılar doğrudan sikkeler üzerine yansımıştır. Sikke, dayanıklılığından dolayı yüzyıllar öncesiyle ilgili bilgilerin özgün haliyle günümüze ulaşmasını sağlamakta, bilinmeyen ya da belirsizlik içinde kalmış pek çok konuya ışık tutmaktadır. Osmanlının erken dönemlerine ilişkin yazılı kaynakların azlığı, sikkelerin önemini arttırmaktadır. Beylikten devlete, devletten imparatorluğa dönüşen Osmanlının siyasi ve ekonomik başarıları sikkelerdeki değişimi de beraberinde getirmiştir. Osmanlı Devleti’nin ilk sikkelerinde etkileşim içinde oldukları devletlerin etkisi görülürken zamanla kendi üsluplarını oluşturmuşlardır. İlk Osmanlı parasının basıldığı Osman Gazi’den son paranın basıldığı VI. Mehmed (Vahdettin) Dönemi’ne kadarki süre zarfında saltanatı devralan her Osmanlı sultanı kendi adına farklı tipte sikkeler kestirmiştir. Çalışma konumuzu Amasya Müzesi’ndeki Erken Dönem Osmanlı sikkeleri oluşturmaktadır. Çalışma kapsamına XIV-XV. yüzyıllara ait 23 adet sikke dâhil edilip, detaylıca incelenmiştir. Sikkeler seçilirken darp yerlerinin, tarihlerinin ve tipolojik özelliklerinin farklı olmasına dikkat edilmiştir. Sikkelerin transkripsiyonunun yapılması, çözümlenmesi, kayıt altına alınması birçok bilim dalı açısından önemlidir. Çalışmamızda Amasya Müzesi’nde muhafaza edilen Erken Dönem Osmanlı sikkelerini tanıtarak, sikkelerin zaman içerisindeki değişimlerini ve gelişim aşamalarını kronolojik olarak gözlemleyebilmek Amasya Müzesi ölçeğinde olanaklı hale gelecektir

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı
• Amasya Müzesi
• Sikke
• Para
• Nümismatik

EARLY OTTOMAN PERIOD COIN MINTING AND EXAMPLES FROM AMASYA MUSEUM

Öz

Coins are small coins that are minted for commercial purposes and provide the most accurate information about the period in which they were minted with the details on them. Coins that have been used by mankind since ancient times have been symbols of sovereignty throughout history. Rulers have wanted to prove that they have absolute power by minting coins in their names. When minting coins, they have taken into account the political, economic, religious, social and cultural conditions of their period. For this reason, the details are directly reflected on the coins. Due to its durability, coins ensure that information about centuries ago reaches the present day in its original form and shed light on many unknown or uncertain issues. The scarcity of written sources about the early Ottoman period increases the importance of coins. The political and economic successes of the Ottoman Empire, which transformed from a principality to a state and from a state to an empire, brought about changes in coins. While the influence of the states they interacted with can be seen in the first coins of the Ottoman Empire, they developed their own styles over time. From Osman Gazi, when the first Ottoman coin was minted, to VI. Until the reign of Mehmed (Vahdettin), each Ottoman sultan who took over the throne had different types of coins minted in his name. Our study subject is the Early Ottoman coins in the Amasya Museum. 23 coins from the 14th-15th centuries were included in the scope of the study and examined in detail. When selecting the coins, attention was paid to the differences in minting places, dates and typological features. Transcription, analysis and recording of coins are important in terms of many branches of science. In our study, by introducing the Early Ottoman coins preserved in the Amasya Museum, it will be possible to observe the changes and development stages of the coins chronologically over time at the scale of the Amasya Museum.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman
• Amasya Museum
• Coin
• Money
• Numismatic

Kaynakça

1. Aykut, N. (1987). Osmanlı İmparatorluğu’unda sikke tecdidleri. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Enstitüsü Dergisi, 13, 257-29. Kalkan, M. (2020). Türk Tarihinin gelişim seyri içerisinde unique-nadir Osmanlı sikkelerinin yeri ve önemi. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2(4), 339-37. Pamuk, Ş. (2003). Osmanlı İmparatorluğu’nda paranın tarihi. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Pere, N. (1968). Osmanlılarda madeni paralar (Yapı ve Kredi Bankası Osmanlı madeni paraları koleksiyonu). İstanbul: Doğan Kardeş Matbaacılık.