BOSPOROS ASKERÎ MİMARİSİNDE SÖKÜLEBİLİR AHŞAP DÖŞEMELER (İKRİA): LABRYS VE MYRMEKİON KULELERİ ÖRNEĞİ

Öz

Günümüz Anapa yakınlarındaki antik Labrys (Semibratny yerleşimi) kale surları, Klasik ve Erken Helenistik dönemlerde Kuzey Karadeniz bölgesindeki kentsel tahkimatların en çarpıcı örneği haline gelmiştir. Bununla birlikte, bu savunma yapıları, yakın paralellikler bulunmasını ve MÖ 5.-3. yüzyıllara ait hem Bosporan hem de Akdeniz Yunan tahkimatlarının evrimsel dizisine ikna edici bir şekilde entegre edilmesini engelleyen birkaç benzersiz özelliğe sahiptir. Bu özellikler arasında, savaş galerisi seviyesinde sökülebilir geçitler (ἴκρια) içeren kendine özgü kule tasarımı, aralarındaki son derece kısa perde duvarları ve her açık perde duvarına bağlı taş merdivenlerin varlığı yer almaktadır. Labrys kulelerine en yakın benzerlikler, başka bir Bosporan şehri olan Myrmekia'da (günümüz Kerç) bulunur. Açık benzerlikleri, bu tahkimatların mühendislerinin aynı inşaat okuluna veya geleneğine ait olduğunu düşündürmektedir. Labrys ve Myrmekion tahkimatlarının tarihlendirilmesi uzun zamandır tartışma konusu olmuştur. Labrys ve Myrmekion kuleleri, MÖ 5. yüzyılın sonlarından 4. yüzyılın başlarına kadar olan Yunan kuleleriyle benzer büyüklüktedir, ancak benzer kulelere daha sonraki surlarda da rastlanmaktadır. Mevcut verilere dayanarak, Labrys'deki ilk surların inşası MÖ 5. yüzyılın son çeyreğinden sonuna kadar olan döneme tarihlendirilmelidir. Myrmekion'un şehir surları ise birkaç on yıldan daha genç olamaz.

Anahtar Kelimeler

• Labrys
• Myrmekion
• sur
• kale kuleleri
• Bosporan Krallığı
• Kuzey Karadeniz bölgesi

THE REMOVABLE WOODEN FLOORINGS (IKRIA) IN BOSPORAN MILITARY ARCHITECTURE: THE CASE OF LABRYS AND MYRMEKION TOWERS

Öz

The fortress walls of ancient Labrys (the Semibratneye settlement) near modern-day Anapa have become the most striking example of urban fortifications in the Northern Black Sea region during the Classical and Early Hellenistic periods. However, these defensive structures possess several unique features that prevent close parallels from being found and convincingly integrated into the evolutionary sequence of both Bosporan and Mediterranean Greek fortifications of the 5th-3rd centuries BC. These features include the distinctive tower design, which included removable walkways (ἴκρια) at the level of the battle gallery, extremely short curtain walls between them, and the presence of stone staircases attached to each open curtain wall. The closest analogies to the Labrys towers are found in another Bosporan city, Myrmekion (modern-day Kerch). Their obvious similarities suggest that the engineers of these fortifications belonged to the same school or tradition of construction. The dating of the Labrys and Myrmekion fortifications has long been the subject of debate. The dimensions of the Labrys and Myrmekion towers are similar to Greek towers of the late 5th to early 4th centuries BC, although similar towers are also found in later fortifications. Based on currently available data, the construction of the first walls at Labrys should be dated to the last quarter to the end of the 5th century BC. The Myrmekion city wall cannot be more than a few decades younger.

Anahtar Kelimeler

• Labrys
• Myrmekion
• fortification
• fortress towers
• Bosporan Kingdom
• Northern Black Sea region

Kaynakça

1. Vahoneev, V. V. (2021). Oboronitel'nye sooruzheniya bosporskogo goroda Akra, Bosporskie issledovaniya, 42, 42-64.
2. Winter, F. E. (1971). Greek fortifications, Toronto: University of Toronto press.