KONYA MEZAR TAŞLARI MÜZESİ’NDE BULUNAN ZEYNİ MEZAR TAŞLARI

Öz

Bu çalışmada, Konya Mezar Taşları Müzesi’nde bulunan Zeynî tipli mezar taşları form, malzeme, teknik, süsleme, kitabe, dil ve tarihlendirme özellikleri bakımından incelenmiştir. Müze koleksiyonunda bu gruba dâhil edilebilecek toplam 9 mezar taşı tespit edilmiştir. Zeynî tipli mezar taşları genel olarak eşkenar dörtgen biçimli kitabelik alanı, sivri tepelikli formu, içbükey kavisle daralan boyun bölümü ve altta dörtgen gövdeyle devam eden yapısıyla dikkat çekmektedir. Bu özellikleriyle söz konusu taşlar, klasik şahide formlarından ayrılan özel bir tipolojik grup oluşturmaktadır. Bu çalışma, söz konusu mezar taşlarının tipolojik özelliklerini belirlemeyi ve Konya mezar taşı geleneği içerisindeki yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca Zeynî mezar taşı adlandırmasının yalnızca Zeyniyye Tarikatı mensuplarına ait kesin bir aidiyet ifadesi olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanmıştır. Nitekim erken tarihli örnekler, bu formun daha geniş bir tasavvufî ve tipolojik gelenek içinde ele alınabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak Konya Mezar Taşları Müzesi’ndeki Zeyni mezar taşları, Konya’nın mezar taşı geleneği, Osmanlı öncesi ve erken Osmanlı dönemi taş işçiliği, hat sanatı ve mezar kültürü açısından önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Konya
• Konya Mezar Taşları Müzesi
• Osmanlı Mezar Taşları
• Zeyni Mezar Taşı
• Mezar Taşı Geleneği.

ZEYNİ TOMBSTONES İN THE KONYA TOMBSTONES MUSEUM

Öz

In this study, the Zeynî-type tombstones in the Konya Tombstones Museum were examined in terms of form, material, technique, ornamentation, inscription, language, and dating. A total of nine tombstones that can be included in this group were identified in the museum collection. Zeynî-type tombstones are generally distinguished by their lozenge-shaped inscription panel, pointed upper form, concave neck section, and lower rectangular body. With these characteristics, they constitute a distinctive typological group that differs from classical grave stele forms. This study aims to identify the typological features of these tombstones and to determine their place within the tombstone tradition of Konya. The study also emphasizes that the term “Zeynî tombstone” should not be understood as a definite indication of belonging exclusively to members of the Zeyniyye Order. Indeed, early dated examples suggest that this form may be evaluated within a broader Sufi and typological tradition. As a result, the Zeynî tombstones in the Konya Tombstones Museum provide significant data for understanding Konya’s tombstone tradition, pre-Ottoman and early Ottoman stone craftsmanship, calligraphy, and funerary culture.

Anahtar Kelimeler

• Konya
• Konya Tombstones Museum
• Ottoman Tombstones
• Zeynî Tombstone
• Tombstone Tradition

Kaynakça

1. Aydın, A. (2024). Bursa Türk İslam Eserleri Müzesinde bulunan Osmanlı dönemine ait mezar taşları [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi].
2. Bahargülü, N. (2025). Datça-Cumalı mezar taşlarından örnekler. Sanat Tarihi Yıllığı, 34, 46– 91. https://doi.org/10.26650/sty.2025.1620051 Bahargülü, N. (2025). Muğla Datça’daki Sındı Köyü mezar taşları. İstem, 45, 405–442. https://doi.org/10.31591/istem.162795.
3. Biçici, H. K. (2020). Çeşme Kalesinde bulunan süslemeli mezar taşları. İKSAD Yayınları.
4. Çal, H. (2020). Erken Osmanlı dönemi mezar-mezar taşları. Y. Özbek & A. Budak (Ed.), Fetih öncesi Osmanlı sanatı ve mimarisi içinde. Literatürk Academia.
5. Çetin, O. (2019). Osmanlı mezar taşları etrafında gelişen kültür ve medeniyet dünyası üzerine bir inceleme: Eyüp örneği. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 113–122.