SAMSUN’DA TAŞ-PİŞMİŞ TOPRAK VE AHŞAP ÜZERİNDE GÖRÜLEN “ TAMGA VE TÜRK RUNİK YAZI” ÖRNEKLERİ

Öz

ÖZET:

Kökeni binlerce yıl öncesine dayanan ve Orta Asya’ da Turani kavimlerin yaygın olarak yaşadığı bölgelerde görülen, İpek Yolu ve diğer ticari kervan yolları aracılığı ile zaman içerisinde geniş bir coğrafyaya yayılan  Türkçe Runik ve Tamga’ların Anadolu serüvenin de Samsun önemli bir yer tutmakta olup, farklı zamanlarda taş ve ahşap üzerine kazınmış örnekler unutulmadan varlığını özellikle el sanatlarında hala devam ettirmektedir. Kökeni Ön-Türklere kadar uzanan Türk Runik yazı ve Tamga’larının aynı gelenekle ürün vermiş Samsun örnekleri bulundukları arkeolojik alanlarla birlikte değerlendirilmelidir. 

ANAHTAR KELİME: Tamga, Runik, İskit, Ön Türk, Orta Asya, İpek Yolu, Salıpazarı, Terme.

ABSTRACT:

Samsun has an important place in the Anatolian adventure of Runic Turkish and Tamga, whose origin dates back thousands of years and spreads to a vast geography over time through the Silk Road and other commercial caravan roads seen in the regions where Turani people are widespread in Central Asia. The examples of stone and wood engraved of various dates still remain in handicrafts today. The Samsun examples of the same tradition of the Turkish Runic text and the Tamga which originate back to the Proto-Turks, should be evaluated together with the archaeological sites of Samsun in which they were found.

KEY WORDS: Tamga, Runic, Scythian, Proto-Turk, Central Asia, Silk Road, Salıpazarı, Terme.

Anahtar Kelimeler

• Tamga,Runik,İskit,Ön Türk,Orta Asya,İpek Yolu,Salıpazarı,Terme

Kaynakça

1. AKSOY, M; www.mustafaaksoy.com (Altaylardan Anadolu’ya Damgalar)
2. ATALAY, B.; (2006), Divanü Lügati't – Türk, Türk Dil Kurumu Yayını, Ankara
3. AYDA, A.; (1992), Etrüskler (Tursaklar) Türk İdiler, S.126 , Ankara
4. AYYILMAZ, C.; (2003), “Gamalı Haç (Svastika)”, Töre Dergisi, S.V., S. 17; İstanbul
5. BAYCAROV, Y.; (1996), Avrupa’nın Eski Türk Runik Abideleri -T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Bilim Dizisi-9, S., Çeviren: Muvaffak DURANLI, sy. 96-97, Ankara
6. CANPOLAT, M.; (1974), “Divan-ı Lügati’t -Türk’te Şamanizm İzleri”, Türk Folklor Araştırmaları Yıllığı, Belleten, Ankara
7. GÖKALP, Z.; (1976), Türk Medeniyeti Tarihi, Kültür Bakanlığı Yayınları, sayfa 63, İstanbul
8. GÜVENSOY, T.; (1979), “24 Oğuz Boyunun Anadolu’daki İzleri”, Türk Halk Bilimleri Araştırmaları Yıllığı, s.73-98, Ankara

9. GÜNALTAY, Ş.; ( 1951), Yakın Şark, IV, C I, Türk Tarih Kurumu, Ankara
10. GÜNALTAY, Ş.; (1937), "Sakalar", Tarih Semineri Dergisi, l. Sayı, S. 5-8.
11. Herodotos, (1973), Herodot Tarihi (Çev. M. Ökmen), s. 24,İstanbul
12. İNAN, A.; (1935), "Ongun ve Tös Kelimeleri Hakkında", Türk Tarih ve Arkeologya Dergisi'den Ayrıbasım, sayfa 2, İstanbul
13. KAFESOĞLU, İ.; (1993), Türk Milli Kültürü, S. 95, İstanbul
14. Kül-Tegin; (2003), Orhun –Yenisey Yazıtları,VI-VIII.yy., Türksoy Yayınları, No:20, Ankara
15. KÜRÜM, T.; (1992), Futhark Alfabesinin Gizemi, Antalya.
16. KÖMEN, M.; (2005). Türük Bil Yazısı Yazım Kuralları: Kök Türkçe. Töre Yayınları
17. NAMİTOK, A; (2008) Çerkeslerin Kökeni II. Kitap, Kaf-Dav Yayınları,Ankara
18. ÖGEL, B.; (1971), Türk Mitolojisi I, Türk Tarih Kurumu Basımevi, sayfa 32, Ankara
19. ÖZTELLİ, C.; “Anadolu’da Şamanlığın İzleri”, I. Uluslar arası Türk Folklor Semineri Bildirileri, s.410, Ankara,1974
20. SÜMER, F.; (1999), Tarihleri-Boy Teşkilatı Destanları Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, sayfa 227-229-232, İstanbul
21. SELÇUK,B.(2011) Trak-Pelasg-Luvi Kültür Havzaları ve İki Çerkesya Arasındaki Tarihsel İlişkiler Üzerine –I-,http://www.kafkasevi.com/index.php/article/detail/436 Sir Garard C.(2012), Çeviren: APAYDIN,Dinçer; Türk Runik Alfabesinin Kökeni,Dil Araştırmaları,Sayı II,Güz, Sayfa:163-183
22. STRABON; (2000), Antik Anadolu Coğrafyası, Kitap:XII,XIII,XIV, Çeviren:Prof.Dr. Adnan
23. PEKMAN, Arksan, 4.Baskı, İstanbul