DİANA NEMORENSİS KÜLTÜ-SERVİ AĞACI İLİŞKİSİ VE LYDİA SİKKELERİNDEKİ TASVİRİ

Öz

20. yüzyılın başlarında, İskoç antropolog Sir James Frazer'ın üç kitap halinde yayımladığı ‘’The golden bough’’ serisi ile birlikte, Diana Nemorensis kültü antropoloji ve sosyoloji camiasında dikkat çekmiştir. Zamanla Robert Graves (The White Goddess) ve Carin Green (Roman Religion and The Cult of Diana at Arica) gibi birçok akademisyen ve tarihçi tarafından ele alınarak çalışma konusu olmuştur. Alföldi, 1960 yılında yaptığı çalışmayla Octavian ile başlayan ve MS 3. yüzyıla kadar kimi imparatorluk sikkelerinde darp edilen, Tanrıça tasvirli sikkeleri inceleyerek bir tipoloji oluşturmaya çalışmıştır. Bu çalışmada ise aynı dönemde Anadolu’daki Acrasus, Mastaura ve Mostene kent sikkelerinde görülen ve Tanrıça’nın bir atribütü olan servi ağacının Diana Nemorensis kültü ile ilişkisi ele alınacaktır. Bu bağlamda öncelikle Diana Nemorensis kültünün mitolojisi ve antik dönemdeki varlığı kısaca incelenecek ve daha sonra atribütleri açısından yansımaları, Anadolu sikkeleri kapsamında tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Diana Nemorensis,Lydia,sikke,servi ağacı

Kaynakça

1. Achterberg, J. 2009 Kadın Şifacılar, (Çev. Bilgi Altınok), Everest Yayınları, İstanbul.
2. Adebayo, O. Fagbule, O. F. ve Oyabambi, A. 2017 ‘’Caduceus or Rod of Aesculapius: Revisitin Erroneous Interchangeability’’, Annals of Ibadan Postgraduate Medicine, 15, 65-66.
3. Alföldi, A.1960 ‘’Diana Nemorensis’’, American Journal of Archaeology, 64, 137-144.
4. Alföldi, A. 1965 Early Rome and the Latins, University of Michigan Press, Michigan.
5. Amaros, V. A. 2016 ‘’The History of Conifers in Egypt, Part I: Mediterranean Cypress (Cumpressus Sempervirens L., Cumpressaceae), News From the Past’’, African Archaeobotany Proceedings of the 7th International Workshop on African Archaeobotany, Vienna, 2-5 Temmuz, 2012.
6. Arıhan, S.K. 2003 Antik Dönemde Tıp ve Bitkisel Tedavi, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi. Arslanbaba, R.H. 2018 Augustus (MÖ 27-MS 14) ve Diocletianus (284-305) Dönemleri İdari, Ekonomik ve Sosyal Reformlarının İncelenmesi ve İki Dönemin Karşılaştırılması, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.
7. Bagnoli, F., Giuseppe V. G., vd. 2009 ‘’Is Cupressus Sempervirens native inİtay? An Answer Genetic and Palaeobotical Data’’, Molecular Ecology, 18/10, 2276-2286.
8. Bass, G. ve Doornick, F. H.Jr. 1971 ‘’A Fourth Century Shipwreck at Yassi Ada, American, Journal of Archaeology’’, 75, 27-37.

9. Bauman, B.B. 1960 ‘’The Botanical Aspects of Ancient Egeyptian Embalmin and Burial’’, Economic Botany, 14, 84-104.
10. Beard, M. 1998 Religions of Rome: Volume 2, A Sourcebook, Cambridge University Press, California.
11. Berens, E. M. 1979 The Myths and Legends of Ancient Greece and Rome, Jefferson Publication, Virginia.
12. Byl, S. A. 2012 The Essence And Use of Perfume in Ancient Egypt, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), University of South Africa.
13. Cohen, G.M. 1996 The Hellenistic Settlements in Europe, the Island, and Asia, University of California Press, California.
14. Çapar, Ö. 1979 ‘’Roma Tarihinde Magna Mater Kybele Tapınımı’’, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, XXIX, 167-189.
15. Çelgin G. 1986, Eski Yunan Dininde ve Mitolojisinde Artemis, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul
16. Çulpan, C. 1961 Antik Devirlerden Zamanımıza Kadar İlahiyat, Edebiyat, Tıp ve Sanat Tarihlerinde Serviler I, II, İsmail Akgün Matbaası, İstanbul
17. Daly, K. N. 2009 Greek and Roman Mythology A to Z (3. Edition), Chelsea House, Pennsylvania.
18. Davis, P. H. 1965 Flora of Turkey and East Aegean Islands. Vols. I-VII, Edinburgh University Press, Edinburgh.
19. Dehkordi, S. A. 2017 ‘’Studying the Role and Symbolic Meanings of Cypress Tree (Sarv) in Miniatures of Tahmasbi Shahnameh’’, Bagh-e Nazar, 13, 103-112.
20. Dıxon-Kennedy, M. 1998 Encyclopedia of Greco-Roman Mythology, Library of Congress Cataloging, Washington.
21. Frazer, J.G. 1911 The Golden Bough: A Study in Magic and Religion (3. Edition), Macmillian, London. Gardner, G. B. 2004 The Meaning of Withcraft, Weiser Books, New York.
22. Green, C.M.C. 2007 Roman Religion and the Cult of Diana at Arica, Cambridge University Press, New York.
23. Gülbay, O. ve Kılıç, M. 2013 ‘’The Provincial Coins With Roman Temple From İzmir Museum: Features of Pediment and Order’’, The Journal of International Social Research, 6/25, 256-274.
24. Hall, E. 2013 Adventures with Iphigenia in Tauris: A Cultural History of Euripides' Black Sea Tragedy, Oxford University Press, Oxford.
25. Hanninen, M.L., 2000 ‘’Traces of Women’s Devotion in the Sanctuary of Diana at Nemi’’, Nemi– Status Quo, Recent Research at Nemi and the Sanctuary of Diana, (Ed. by J. Rasmus Brandt, Anne-Marie Leander Touati, Jan Zahle), ‘L’Erma’ di Bretschneider, Roma 2000, 45-50.
26. Hermans, A. M. 2017, Latin cults through Roman eyes: Myth, Memory and Cult Practice in the Alban Hills, (Academic Repository), University Of Amsterdam.
27. INSTİTUTO Dİ CORRİSPONDENZA ARCHEOLOGİCA, 1885 Bulletin de l'Institut de correspondance archéologique, Salviucci, Rome. Online erişim için: https://archive.org/details/bullettinodellin1885inst/page/n7/mode/2up
28. Jones, P., 2005 ‘’A Goddess Arrives: Nineteenth Century Sources of the New Age Triple Moon Goddess’’, Culture and Cosmos, 9, 45-71.
29. Manniche, L. 1986, ‘’The Tomb of Nakht, the Gardener, at Thebes (No. 161)’’ The Journal of Egyptian Archaeology, 72, 55-79.
30. Kelly, W. C. 2019 Surviving Roman Influence: The Resilience of Diana’s Cult at Lake Nemi in Contrast to their Latin Neighbors, Master Thesis, Amstertam.
31. Kurt, M. 2009 ‘’Yeni Asur Devleti’nin Kuzey Yayılımı ve Doğu Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası’’, Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 1-13.
32. Lanciani, R. 1892 Pagan and Christian Rome, Houghton, Mifflin and Company, Boston.
33. Liphschtz, N. 2013a. ‘’Cumpressus Sempervirens as Hull Construction Timber in Sunken Shipwrecks in the East Mediterranean’’, Skyllis 12, 87-92.
34. Liphschtz, N. 2013b ‘'Dendroarchaeological studies of shipwrecks along the Mediterranean coast of Israel’’, Ed. R. Efe, Bocconea 24, 95-104.
35. Liphschtz, N. 2015 ‘’Cupresus sempervirens (Cypress) as Hull Constructioın Timber of Sunken Shipwrecks in the East Mediterranean’’ Maritime Archaeology: Revelation of the Past Through Shipwrecks Around the World, (Ed. Sila Tripati), 28, 604-623, Delta Book World, New Delhi.
36. Liphschtz, N. And PULAK, C. 2008 ‘’Wood species used in ancient shipbuilding in Turkey: evidence from dendroarchaeological studies’’, Skyllis, 8, 73-82.
37. Maggie, D. 1950, Roman Rule in Asia Minor, Volume 2 (Notes) : To the End of the Third Century After Christ, Princeton University Press, New Jersey.
38. Malay, H. Ve Tanrıver, C. 2009 ‘’Çaldağı’ndaki Bilinen Antik Yerleşimler’’, Araştırma Raporu. Online erişim için: https://docplayer.biz.tr/21442105-Cal-dagi-ndaki-arkeolojik-yerlesimler.html
39. Nazar, B., 2017 ‘’Studying the Role and Symbolic Meanings of Cypress Tree (Sarv) in Miniatures of Tahmasbi Shahnameh”, Art, Architecture & Urbanism, 13/45, 103-112.
40. Pauly-Wissowa 1958, Real Encyclopadie der Klassichen Altertumswiseenschaft XI.2.,
41. Parpola, S. 1970 Neo-Assyrian Toponyms (Alter Orient und Altes Testament), Butzon & Bercker, Germany.
42. Polunin, O. ve Huxley, A. 1967 Flowers of the Mediterranean, Chatto and Windus, London.
43. Roller, L. 1999 In Search of God the Mother: The Cult of Anatolian Cybele”, University of California, California.
44. Romano, I. B. 2006 Classical Sculpture: Catalogue of the Cypriot, Greek, and Roman Stone Sculpture, University of Pennsylvania Museum of Arxhaeology and Anthropology, Philadelphia.
45. Rose, H. J. 1958 A handbook of Greek Mythology, Methuedn and Co, London.
46. Sabuncu, R. ve Çalışkan, S. 2008 ‘’Akdeniz Servisi’nin (Cupressus sempervirens L.) Ekolojisi ve Silvi Kültürü’’, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 1, 53-72.
47. Smith, W. 1859 Dictionary Greek and Roman Antiquities, Little, Brown, and Company, Boston.
48. Taylan, H. 2017 Herbal Temalı Batı Anadolu Sikkeleri, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Adnan Menderes Üniversitesi.
49. Tekin O. 2011. “Lydia Krallığından Osmanlı İmparatorluğu’na Anadolu’da Sikke Darbı”. Anadolu’da Paranın Tarihi (Edt: Bülent Arı) Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Yayınları, Ankara, 33-49.
50. Thompson, R. C. 1949 A Dictionary of Assyrian Botany, The British Academy, London.
51. Thureau, F. 1912 Une Relation (de la 8. Campagne de Sargon), Librairie Paul Geuthner, Paris.
52. Ulrich, R. B. 2007 Roman Wood working, Yale University Press, London.
53. Üreten, H. 2005 ''Bir Grup Sikkenin Işığında Mastaura Kenti'', Journal of Arts and Sciences, 4: 129-142. Whittow, M. 1993 ‘’Anadolu Ortaçağ Kaleleri Etüdü Birinci Sezonu (1992): Mastaura Kalesi’’, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Araştırma Sonuçları Toplantıları 11, 559-561.
54. Wissowa, G. 1912 Religion und Kultus der Römer, Beck, Münich.
55. Zohary, M. 1973 Geobotanical Foundations of the Middle East. Geobotanica Selecta 3. Gustav Fischer Verlag, Swets & Zeitlinger, Amsterdam.
56. ANTİK KAYNAKLAR
57. Cicero, Tillius M. Philippicae 3, (Çev. C.D. Yonge, 1903), George Bell and Sons, London. Online erişim için: http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0021
58. Dioscorides. The Greek Herbal of Dioscorides, (Çev. Goodyer, J., 1655., ed. Gunther, R.T., 1955., 2nd edition), Hafner, New York.
59. Herotodos, Herodot Tarihi, (Çev. Müntekim Ökmen 1. Baskı 1973), Remzi Kitabevi, İstanbul.
60. Livius, The History of Rome, (Çev. Canon Roberst), (Ed. Ernest Rhys, J.M.), Dent&Sons, London.
61. Manilius\ Astronomicon, (Çev. Hovsman A.E.), R&R Clark, Edinburg.
62. Pausanias, Description of Greece, Volume II: Books 3-5 (Laconia, Messenia, Elis 1), (Çev. Jones, W. H. Ormerod, S. H. A.), Harvard University Press, Massachusetts.
63. Plinius, Naturalis Historia I-X, (Çev. H.R. Rackham, W.H.S. Jones, D.E. Eichholz, 1938-1971) London.
64. Plinius, Natural History, Volume IV: Books 12-16. (Çev. H. Rackham, 1945), Loeb Classical Library, Cambridge.
65. Plinius, Natural History, Volume VII: Books 24-27, (Çev. W. H. S. Jones, A. C. Andrews, 1956), Loeb Classical Library, Cambridge.
66. Plutarch, Plutarch’s Morals, Vol. IV., (Çev. William W. Goodwin, 1878), Boston, ABD.
67. Solinus, Collectanea. Online erişim için : https://www.thelatinlibrary.com/solinus.html
68. Strabon, Geography, Books 3-5, (Çev. Horace Leonard Jones), Harvard University Press, Massachusetts.
69. Suetonius, The Lives of the Twelve Caesars. Online erişim için: http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Augustus*.html
70. Tacitus, Annals II. Online erişim için: https://www.thelatinlibrary.com/tacitus/tac.ann2.shtml
71. Virgil, Aenid VI. Online erişim için: https://www.theoi.com/Text/VirgilAeneid6.html
72. SİKKELER İÇİN KAYNAKÇA
73. Crawford, M H. 1974 A Catalogue of the Roman Republican Coins in the British Museum, with descriptions and chronology based on M.H. Crawford, (Ed. G. Eleanor, ve I. Leins), Roman Republican Coins in the British Museum, London.
74. Head, B.V. A. 1901 Catalogue of Greek Coins in the British Museum, Lydia (BMC Lydia), London.
75. Mionnet, T.E. 1807-1837 Description de Medailles Antiques Grecques et Romanies, vol. 4., Paris.
76. Rouvier, J. 1900 Numismatique des Villes de la Phenicie (Aradus-Berytus). Journal International d’Archeologie Numismatique, Athens.
77. RPC II, 1999 Roman Provincial Coinage II: From Vespasian to Domitian, (Ed. Burnett, A. and M. Amandry), London. Online erişim için: https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/
78. RPC IV, 1999 Roman Provincial Coinage IV-2 From Antoninus Pius to Commodus (AD 138–192): Asia. Online erişim için: https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/volumes
79. RPC IV, 1999 Roman Provincial Coinage VII-1 From Gordian I to Gordian III (AD 238–244): Asia. Online erişim için: https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/search/browse?volume_id=13
80. Russo, R. 2013 The RBW Collection of Roman Republican Coins, Numismatica Ars Classica, Zürih.
81. SNG FİTZWİLLİAM, 1940-1971 Sylloge Nummorum Graecorum, Great Britain IV, Fitzwilliam Museum, Leake and Genaral Collections, London.
82. SNG MÜNCHEN, 1968 Sylloge Nummorum Graecorum, (München Staatlische Münzsammlung), Berlin.
83. SNG TÜBİNGEN, 1994 Sylloge Nummorum Graecorum, (Münzsammlung der Universitat Tübingen), Tübingen.