Araştırma Makalesi

AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER

Cilt: 6 Sayı: 11 26 Aralık 2021
PDF İndir

AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER

Öz

MÖ 6. yüzyılın ortalarında Milet kolonizasyonun etkisiyle kurulan (bugünkü Atakum İlçesindeki Çakalca-Karadoğan Höyüğü) Amisos kenti, siyasi ve ticari hacminin gelişip gen işmesiyle birlikte MÖ 4. yüzyılın sonlarına doğru, 16 km. doğusuna (bugünkü İlkadım İlçesi, Toroman Tepe ve çevresi) konumlandırılmıştır. Bu dönemde kent, nekropol alanıyla birlikte sınırlarını genişleterek konumunu büyültmüştür. Kentin nekropol alanında sıkça karşılaşılan mezar tiplerinden biri olan yer altı kaya mezarı bu çalışmada ele alınmıştır. Söz konusu yer altı kaya mezarı, eğimli arazi yapısı üzerine konglomera kayaç yapısının oyulmasıyla yapılmıştır. Mezarda, Geç Helenistik Dönem ile Erken Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait buluntular ele geçmiştir. İki defin nişi bulunan mezarda yoğun olarak pişmiş toprak unguentarium ve lagynos parçaları dikkati çekmektedir. Fusiform ve piriform gövde yapısına sahip unguentariumlar ile lagynoslara ait seramik parçalarının mezar içinde kırık olarak ele geçmesi belirli bir amacın varlığına işaret etmektedir. Mezarda defin kalıntıları olarak sadece ölü bireye ait kafatası parçaları ele geçmiştir. Ölü bireye ait kafatası parçalarından birinin üzerinde ise bir oyuk bulunmaktadır. Oyukla ilgili yapılan incelemeler, ölü bireyin kafatasına trepanasyon uygulamasının yapılmış olduğunu göstermiştir. Trepanasyonlu kafatası olarak kent nekropolünde ele geçen ilk örnektir. Çalışmada, trepanasyon uygulaması üzerinde durularak bazı çıkarımlarda bulunulmuştur. Ayrıca, mezar yapısı ve defin nişleri üzerinde durularak mezarda ele geçen altın, metal alaşım, cam, çakmaktaşı, demir, taş, pişmiş topraktan yapılmış in-situ konumda ele geçen buluntular katalog şekline ayrıntılı olarak işlenmiştir. Buluntular benzerleriyle karşılaştırılarak analojileri yapılıp tarihlendirilmiştir. Böylelikle mezar yapısından ve farklı dönemlere ait olan buluntulardan mezarın, Geç Helenistik-Erken Roma İmparatorluk Dönemi’nde birden çok kullanım görmüş olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anlağan vd. 1995, Anlağan, Ç., Anlağan, T., ve Günsenin Y. “Sadberk Hanım Müzesi”, Vehbi Koç Vakfı, İstanbul.
  2. Arıkan-Erciyas 2006, Arıkan-Erciyas, D. B. “Studies in the Archaeology of Hellenistic Pontus: The Settlements, Monuments and Coınage of Mithradates VI and hıs Predecessors, In the Department of Classics of the College of Arts and Sciences”, (Unpublished PhD Thesis), University of Cincinnati.
  3. Arslan 2007, Arslan, M. “Mithradates VI Eupator: Roma’nın Büyük Düşmanı”, Odin Yayıncılık, Eskiçağ Tarihi Dizisi:1, İstanbul.
  4. Arslan vd. 2011, Arslan, M., Cinemre, O. ve Erdoğan, T. “Dadastana Nekropolü 2009 Yılı Kurtarma Kazısı”, 19. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, (29 Nisan-05 Mayıs 2010/Ordu), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayın No:3269, Ankara, 327-340.
  5. Arslan vd. 2012, Arslan, M., Metin, M., Cinemre, M. O., Çelik, T. ve Türkmen, M. “Juliopolis Nekropolü 2010 Yılı Kazı Çalışmaları”, 20. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, (25-29 Nisan 2011/Bodrum), Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayın No152, Ankara, 169-188.
  6. Atasoy 1997, Atasoy, S. “Amisos: Karadeniz Kıyısında Antik Bir Kent”, Samoto Otomobil/Koç Holding, Samsun.
  7. Aydın 2000, Aydın, Z. “Çanakkale Müzesi'nde Bulunan Troas Bölgesi Unguentariumları”, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji, Erzurum.
  8. Aydın-Tavukçu 2006, Aydın-Tavukçu, Z. “Parion Nekropolü 2005 Yılı Buluntuları”, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimsel Enstitüsü, Arkeoloji Abd., Erzurum.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

20 Eylül 2021

Kabul Tarihi

27 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 11

Kaynak Göster

APA
Şirin, O. A. (2021). AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos, 6(11), 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988
AMA
1.Şirin OA. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 2021;6(11):285-320. doi:10.48122/amisos.997988
Chicago
Şirin, Orhan Alper. 2021. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos 6 (11): 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988.
EndNote
Şirin OA (01 Aralık 2021) AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos 6 11 285–320.
IEEE
[1]O. A. Şirin, “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”, Amisos, c. 6, sy 11, ss. 285–320, Ara. 2021, doi: 10.48122/amisos.997988.
ISNAD
Şirin, Orhan Alper. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos 6/11 (01 Aralık 2021): 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988.
JAMA
1.Şirin OA. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 2021;6:285–320.
MLA
Şirin, Orhan Alper. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos, c. 6, sy 11, Aralık 2021, ss. 285-20, doi:10.48122/amisos.997988.
Vancouver
1.Orhan Alper Şirin. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 01 Aralık 2021;6(11):285-320. doi:10.48122/amisos.997988

Cited By

Tarihi aydınlatabilmek ümidi ile...

.................AMİSOS.................