AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER
Öz
MÖ 6. yüzyılın ortalarında Milet kolonizasyonun etkisiyle kurulan (bugünkü Atakum İlçesindeki Çakalca-Karadoğan Höyüğü) Amisos kenti, siyasi ve ticari hacminin gelişip gen işmesiyle birlikte MÖ 4. yüzyılın sonlarına doğru, 16 km. doğusuna (bugünkü İlkadım İlçesi, Toroman Tepe ve çevresi) konumlandırılmıştır. Bu dönemde kent, nekropol alanıyla birlikte sınırlarını genişleterek konumunu büyültmüştür. Kentin nekropol alanında sıkça karşılaşılan mezar tiplerinden biri olan yer altı kaya mezarı bu çalışmada ele alınmıştır. Söz konusu yer altı kaya mezarı, eğimli arazi yapısı üzerine konglomera kayaç yapısının oyulmasıyla yapılmıştır. Mezarda, Geç Helenistik Dönem ile Erken Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait buluntular ele geçmiştir. İki defin nişi bulunan mezarda yoğun olarak pişmiş toprak unguentarium ve lagynos parçaları dikkati çekmektedir. Fusiform ve piriform gövde yapısına sahip unguentariumlar ile lagynoslara ait seramik parçalarının mezar içinde kırık olarak ele geçmesi belirli bir amacın varlığına işaret etmektedir. Mezarda defin kalıntıları olarak sadece ölü bireye ait kafatası parçaları ele geçmiştir. Ölü bireye ait kafatası parçalarından birinin üzerinde ise bir oyuk bulunmaktadır. Oyukla ilgili yapılan incelemeler, ölü bireyin kafatasına trepanasyon uygulamasının yapılmış olduğunu göstermiştir. Trepanasyonlu kafatası olarak kent nekropolünde ele geçen ilk örnektir. Çalışmada, trepanasyon uygulaması üzerinde durularak bazı çıkarımlarda bulunulmuştur. Ayrıca, mezar yapısı ve defin nişleri üzerinde durularak mezarda ele geçen altın, metal alaşım, cam, çakmaktaşı, demir, taş, pişmiş topraktan yapılmış in-situ konumda ele geçen buluntular katalog şekline ayrıntılı olarak işlenmiştir. Buluntular benzerleriyle karşılaştırılarak analojileri yapılıp tarihlendirilmiştir. Böylelikle mezar yapısından ve farklı dönemlere ait olan buluntulardan mezarın, Geç Helenistik-Erken Roma İmparatorluk Dönemi’nde birden çok kullanım görmüş olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anlağan vd. 1995, Anlağan, Ç., Anlağan, T., ve Günsenin Y. “Sadberk Hanım Müzesi”, Vehbi Koç Vakfı, İstanbul.
- Arıkan-Erciyas 2006, Arıkan-Erciyas, D. B. “Studies in the Archaeology of Hellenistic Pontus: The Settlements, Monuments and Coınage of Mithradates VI and hıs Predecessors, In the Department of Classics of the College of Arts and Sciences”, (Unpublished PhD Thesis), University of Cincinnati.
- Arslan 2007, Arslan, M. “Mithradates VI Eupator: Roma’nın Büyük Düşmanı”, Odin Yayıncılık, Eskiçağ Tarihi Dizisi:1, İstanbul.
- Arslan vd. 2011, Arslan, M., Cinemre, O. ve Erdoğan, T. “Dadastana Nekropolü 2009 Yılı Kurtarma Kazısı”, 19. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, (29 Nisan-05 Mayıs 2010/Ordu), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayın No:3269, Ankara, 327-340.
- Arslan vd. 2012, Arslan, M., Metin, M., Cinemre, M. O., Çelik, T. ve Türkmen, M. “Juliopolis Nekropolü 2010 Yılı Kazı Çalışmaları”, 20. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, (25-29 Nisan 2011/Bodrum), Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayın No152, Ankara, 169-188.
- Atasoy 1997, Atasoy, S. “Amisos: Karadeniz Kıyısında Antik Bir Kent”, Samoto Otomobil/Koç Holding, Samsun.
- Aydın 2000, Aydın, Z. “Çanakkale Müzesi'nde Bulunan Troas Bölgesi Unguentariumları”, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji, Erzurum.
- Aydın-Tavukçu 2006, Aydın-Tavukçu, Z. “Parion Nekropolü 2005 Yılı Buluntuları”, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimsel Enstitüsü, Arkeoloji Abd., Erzurum.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arkeoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Aralık 2021
Gönderilme Tarihi
20 Eylül 2021
Kabul Tarihi
27 Kasım 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 11
APA
Şirin, O. A. (2021). AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos, 6(11), 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988
AMA
1.Şirin OA. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 2021;6(11):285-320. doi:10.48122/amisos.997988
Chicago
Şirin, Orhan Alper. 2021. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos 6 (11): 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988.
EndNote
Şirin OA (01 Aralık 2021) AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos 6 11 285–320.
IEEE
[1]O. A. Şirin, “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”, Amisos, c. 6, sy 11, ss. 285–320, Ara. 2021, doi: 10.48122/amisos.997988.
ISNAD
Şirin, Orhan Alper. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos 6/11 (01 Aralık 2021): 285-320. https://doi.org/10.48122/amisos.997988.
JAMA
1.Şirin OA. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 2021;6:285–320.
MLA
Şirin, Orhan Alper. “AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER”. Amisos, c. 6, sy 11, Aralık 2021, ss. 285-20, doi:10.48122/amisos.997988.
Vancouver
1.Orhan Alper Şirin. AMİSOS NEKROPOLÜ’NDEN GEÇ HELENİSTİK VE ERKEN ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ’NDE KULLANILMIŞ BİR YER ALTI KAYA MEZARI, MEZAR BULUNTULARI VE TREPANASYONLU BİR KAFATASI PARÇASI ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER. Amisos. 01 Aralık 2021;6(11):285-320. doi:10.48122/amisos.997988
Cited By
AMİSOS NEKROPOLÜNDEN ÇATI KİREMİTLERİYLE YAPILMIŞ MEZARLAR ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER
Amisos
https://doi.org/10.48122/amisos.1173381Amisos Nekropolünde Ortaya Çıkan Yer Altı Kaya Mezarlarına Yeni Örnekler ve Mezarların İşaretleyicileri Üzerine Bir Çıkarım
Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.71218/asobid.1519362SAMSUN MÜZESİ’NDEN EL, BOYUN, BAŞ VE SÜS TAKILARINA ÇEŞİTLİ ÖRNEKLER
Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.57115/karefad.1731112The Necropoleis of the Ancient Çivril Settlement
International Journal of Ancient History
https://doi.org/10.33469/oannes.1648125