New Observations on the Relationships of Eros-Psykhe and Psykhe Relief Blocks with Necropolises in Şanlıurfa Museum

Roma mezar kontekstinde mitolojik figürler dönüşüm göstererek alegorik bir anlam taşımışlardır. Aşkın tanrısı ve Aphrodite’nin oğlu Eros; sonsuz yaşama geçmek için uyanılmak üzere uyunulan bir uyku içerisinde uyuyan bir figüre dönüşmüştür. Birbirine sarılmış olarak tasvir edilen Eros ve Psykhe; sevgi sayesinde sonsuz yaşamın ve ölümsüzlüğün elde edilmesine işaret etmiştir. Ruh anlamına gelen Psykhe; mezar kontekstinde insan ruhunun personifikasyonudur. Çalışmanın içeriğini Şanlıurfa Müzesi’nde sergilenen dokuz kabartma oluşturmaktadır. Bunlardan ikisi Eros-Psykhe ve yedisi Psykhe kabartmasıdır. Edessa/Osrhoene bölgesine ait Eros-Psykhe ve Psykhe kabartmaları, ilk kez Şehrazat Karagöz’ün 2002 yılında yayımladığı çalışmasında ele alınmıştır. Daha sonra, Dilek Çobanoğlu tarafından 2023 yılında hazırlanan doktora tezinde yer verilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Eros-Psykhe ve Psykhe kabartmalı blokların arkeolojik ve sanatsal işlevlerinin yeniden değerlendirilmesi, bunun yanı sıra nekropollerdeki mezar odalarının içinde ve dışında kullanım biçimlerinin yeni veriler ışığında belirlenmesidir. Bu kapsamda, söz konusu eserler üzerine yapılmış önceki çalışmalar ele alınmış, kabartmaların tanımları, ölçüleri, katalog bilgileri ve görselleri sunulmuştur. Benzer örnekler ile Eros-Psykhe ve Psykhe tasvirleri karşılaştırılmıştır. Nekropollerdeki işlevlerine yönelik blokların mezar odası içinde veya dışında hangi amaçla, nerede ve nasıl kullanıldıklarına dair verilerle birlikte yeni bir izlenim sunulmuştur.

In the Roman tomb context, mythological figures transformed and carried an allegorical meaning. Eros, the god of love and the son of Aphrodite, transformed into a sleeping figure in a sleep from which one would wake up to pass on to eternal life. Eros and Psyche, depicted embracing each other, pointed to the attainment of eternal life and immortality through love. Psyche, which means soul; It is the personification of the human soul in its grave context. The content of the study consists of nine reliefs exhibited in the Şanlıurfa Museum. Two of these are Eros-Psyche and seven are Psyche reliefs. The Eros-Psyche and Psyche reliefs belonging to the Edessa/Osrhoene region were first discussed in Şehrazat Karagöz's study published in 2002. Later, it was included in the doctoral thesis prepared by Dilek Çobanoğlu in 2023. The aim of this study is to re-evaluate the archaeological and artistic functions of the Eros-Psyche and Psyche relief blocks, as well as to determine their usage inside and outside the burial chambers in the necropolises in the light of new data. In this context, previous studies on the works in question were reviewed, and the definitions, dimensions, catalog information and visuals of the reliefs were presented. Eros-Psyche and Psyche depictions were compared with similar examples. A new impression was presented with data on the purpose, where and how the blocks were used inside or outside the burial chamber in terms of their functions in the necropolises.