Covid 19 Pandemisi Sebebiyle Bağışıklık Sistemini Güçlendirme Amaçlı Tüketilen Propolis İçeren Takviye Edici Gıdaların Özellikleri ve Kullanımı
Öz
COVID-19 ilk olarak Çin’de gözlenmiştir ve kısa sürede tüm dünyaya hızla yayılmıştır. Bu durum Dünya Sağlık Örgütü’nün COVID-19 salgınını küresel bir pandemi olarak açıklamasına yol açmıştır. COVID-19 pandemisinin sebep olduğu yüksek sayıda ölümler ve diğer türde zararlar dikkate alındığında, yeni koronavirüsü potansiyel olarak durdurabilecek, güvenilir, bulaşıcılığını azaltacak ve/veya enfeksiyon semptomlarını hafifletebilecek tedavilerin bulunmasına acil ihtiyaç duyulmaktadır. Propolisin içerdiği flavonoidlerin pek çok antiviral etkileri olduğu önceki araştırmalarda tespit edilmiştir ve antiviral mekanizması sebebiyle 2019’da çok hızlı yayılan COVID-19 tedavisi sürecinde kullanılabilirliği konusunda araştırılması gereken bir bileşen olarak görülmüştür. Biyoaktif bitki parçaları ve reçineden arılar tarafından yapılan doğal bir ürün olan propolis, bağışıklık sistemini düzenleyici etkisiyle sağlığı destekleyici olarak bilinirliği sebebiyle, önceden beri dünyanın pek çok bölgesinde büyük oranda kullanılmaktadır. Ham propolisin kimyasal bileşimi ve biyolojik aktiviteleri bitki türü kaynağına, arı türüne, iklim özellikleri gibi çevresel faktörlere, propolisin hasat zamanı ve tekniğine göre, hatta kullanılan ekstraksiyon sıvısı ve metoduna göre değişkenlik göstermektedir. Propolisin botanik kaynağının tespit edilmesi, propolisi tanımlamada ve propolis standartlaştırma çalışmalarında çok önemlidir. Genel olarak propolis, polifenol (flavonoidler, fenolik asitler ve esterler), fenolik aldehitler ve ketonlar, vb. içermektedir. Propolis ile yapılan diğer laboratuvar araştırmaları propolisin; antiseptik, antienflamatuar, antioksidan, antibakteriyel, antimikotik, antifungal, natiülser, antikanser, yara iyileştirici ve bağışıklığı düzenleyici özellikler gibi pek çok biyolojik etkinliğe sahip olduğunu kaydetmiştir. Propolis ekstraksiyon metodları son ürün özelliklerini etkileyebilmektedir çünkü farklı çözücüler farklı bileşenleri çözmekte ve ekstrakte etmektedir. Propolis içeren gıda takviyelerinin güvenilirliği tüketiciler için oldukça önemlidir.
Anahtar Kelimeler
COVID-19, Propolis, Ekstraksiyon, Takviye Edici Gıda.
Teşekkür
Bu çalışma Fatma Özenen’in “Covid 19 Pandemisi Sebebiyle Bağışıklık Sistemini Güçlendirme Amaçlı Tüketilen Propolis İçeren Takviye Edici Gıdaların Ülkemizde ve Diğer Ülkelerde Kullanımı ve Denetim Süreçleri” isimli Yüksek Lisans Tezinden üretilmiştir. Bu çalışmaya katkılarından dolayı sayın Dr. Öğr. Üyesi Murat Soyseven’e teşekkürlerimi sunarım.
Kaynakça
- Aldana-Mejía, J. A., Ccana-Ccapatinta, G. V., Ribeiro, V. P., Arruda, C., Veneziani, R. C., Ambrósio, S. R., & Bastos, J. K. (2021). A validated HPLC-UV method for the analysis of phenolic compounds in Brazilian red propolis and Dalbergia ecastaphyllum. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 198, 114029.
- Anjum, S. I., Ullah, A., Khan, K. A., Attaullah, M., Khan, H., Ali, H., . . . Ghramh, H. A. (2019). Composition and functional properties of propolis (bee glue): A review. Saudi Journal of Biological Sciences, 26(7), 1695-1703.
- Ayseli, Y. I., Aytekin, N., Buyukkayhan, D., Aslan, I., & Ayseli, M. T. (2020). Food policy, nutrition and nutraceuticals in the prevention and management of COVID-19: Advice for healthcare professionals. Trends in Food Science & Technology, 105, 186-199.
- Bankova, V. (2005). Chemical diversity of propolis and the problem of standardization. Journal of Ethnopharmacology, 100(1-2), 114-117.
- Barreca, D., Trombetta, D., Smeriglio, A., Mandalari, G., Romeo, O., Felice, M. R., . . . Nabavi, S. M. (2021). Food flavonols: Nutraceuticals with complex health benefits and functionalities. Trends in Food Science & Technology, 117, 194-204.
- Berretta, A. A., Silveira, M. A. D., Capcha, J. M. C., & De Jong, D. (2020). Propolis and its potential against SARS-CoV-2 infection mechanisms and COVID-19 disease: Running title: Propolis against SARS-CoV-2 infection and COVID-19. Biomedicine & Pharmacotherapy, 131, 110622.
- Celik, C., Gencay, A., & Ocsoy, I. (2021). Can food and food supplements be deployed in the fight against the COVID 19 pandemic? Biochimica et Biophysica Acta (BBA)-General Subjects, 1865(2), 129801.
- Cui, J., Duan, X., Ke, L., Pan, X., Liu, J., Song, X., . . . Fan, Y. (2021). Extraction, purification, structural character and biological properties of propolis flavonoids: A review. Fitoterapia, 105106.
- Guzelmeric, E., Yuksel, P. I., Yaman, B. K., Sipahi, H., Celik, C., Kırmızıbekmez, H., . . . Yesilada, E. (2021). Comparison of antioxidant and anti-inflammatory activity profiles of various chemically characterized Turkish propolis sub-types: Which propolis type is a promising source for pharmaceutical product development? Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 203, 114196.
- Irigoiti, Y., Navarro, A., Yamul, D., Libonatti, C., Tabera, A., & Basualdo, M. (2021). The use of propolis as a functional food ingredient: A review. Trends in Food Science & Technology, 115, 297-306.