ATIŞTIRMALIK BESİNLERİN TUZ İÇERİKLERİ: KLİNİK KARAR VERİCİLERİN KULLANIMINA YÖNELİK VERİ TABANI OLUŞTURULMASI
Öz
Tuz, gıdalarda koruyucu ve tatlandırıcı olarak kullanılan temel bir bileşen olup aşırı tüketimi çeşitli sağlık sorunlarına yol açan önemli bir halk sağlığı konusudur. Bu makale atıştırmalık besinlerin tuz içeriklerini inceleyen bir saha araştırmasıyla, tüketicilerin ve sağlık profesyonellerinin bilinçlenmesi için bir veri tabanı oluşturma amacını taşımaktadır. Üç zincir market için kısa ziyaretler yapılarak ürün etiket bilgileri kaydedilerek bir veri tabanı oluşturulmuştur. Atıştırmalık besinler kuruyemişler, cips, gofret, bisküvi, çikolata, kahvaltılık atıştırmalık, kek, jelibon, sakız, şekerleme, bar, kraker olarak gruplandırılmıştır. Veriler ortalama, standart sapma, medyan, en büyük ve en küçük değerler olarak sunulmuştur. Ortalamalardan yola çıkılarak dağılımlar gösterilmiştir. Bu araştırmada; ürün isim ve tatlarından bağımsız olarak etiket okuma bilgisinin ne derece önemli olduğu ortaya konulmuştur. Uzman görüşlerine sunulan veri tabanı bir karar ağacı şeklinde de sunulmuştur. Tüketicilerin, sağlık profesyonellerinin ve besin endüstrisi çalışanlarının tuz ile ilgili aksiyona geçmeleri ve ilerleyen çalışmalar ile atıştırmalık besinlerin tuz içeriğine yönelik yazılımların geliştirilmesi önerilir.
Anahtar Kelimeler
Atıştırmalık besin, tuz, sodyum, veri tabanı, karar ağacı
Destekleyen Kurum
Tubitak-2209-A Öğrenci Projesi desteği ile yürütülmüştür.
Proje Numarası
1919B012300633
Etik Beyan
Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.
Teşekkür
Tubitak-2209-A Öğrenci Projesi desteği için Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu'na teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Ayed, C., Lim, M., Nawaz, K., Macnaughtan, W., Sturrock, C. J., Hill, S. E., ... & Fisk, I. D. (2021). The role of sodium chloride in the sensory and physico-chemical properties of sweet biscuits. Food Chemistry: X, 9, 100115. doi: 10.1016/j.fochx.2021.100115
- Bosi, A. T. B., Muharremoğlu, Z. D., Alili, N., Cengu, R., El Dandachli, A., Selvi, H., & Sarıcaoğlu, T. (2019). Ambalajlı Ürünlerin Paket Üzerinde ve İnternet Ortamında Verilen Besin Ögesi Bilgilerinin Tutarlılığı: Çikolata Örneği. Beslenme ve Diyet Dergisi, 47(3), 25-33. doi: 10.33076/2020.BDD.1211
- Charlton, K. E., Pretorius, B., Shakhane, R., Naidoo, P., Cimring, H., Hussain, K., ... & Webster, J. (2024). Compliance of the food industry with mandated salt target levels in South Africa: Towards development of a monitoring and surveillance framework. Journal of Food Composition and Analysis, 126, 105908. doi: 10.1016/j.jfca.2023.105908
- Chotivichien, S., Chongchaithet, N., Aksornchu, P., Boonmongkol, N., Duangmusik, P., Knowles, J., & Sinawat, S. (2021). Assessment of the contribution of industrially processed foods to salt and iodine intake in Thailand. PloS one, 16(7), e0253590. doi: 10.1371/journal.pone.0253590
- Elias, M., Laranjo, M., Agulheiro-Santos, A. C., & Potes, M. E. (2020). The role of salt on food and human health. Salt in the Earth, 19, 1-19. doi: 10.5772/intechopen.86905
- Fibri, D. L. N., Safira, A. N., Setiowati, A. D., & Putro, A. W. (2024). Strategy to reduce salt consumption in millennial generations using potato stick snack as a food model: a study case in Indonesia. Food Research, 8(2), 190-200. doi: 10.26656/fr.2017.8(S2).133
- Harun, Z., Shahar, S., You, Y. X., Abdul Manaf, Z., Abdul Majid, H., Chin, C. Y., ... & MacGregor, G. A. (2024). Salt reduction policy for out of home sectors: a supplementary document for the salt reduction strategy to prevent and control non-communicable diseases (NCDS) in Malaysia 2021–2025. Health Research Policy and Systems, 22(1), 49. doi: 10.1186/s12961-024-01124-8
- He, F. J., Li, J., & MacGregor, G. A. (2013). Effect of longer‐term modest salt reduction on blood pressure. Cochrane database of systematic reviews, (4). doi: 10.1136/bmj.f1325
- He, F. J., Tan, M., Ma, Y., & MacGregor, G. A. (2020). Salt reduction to prevent hypertension and cardiovascular disease: JACC state-of-the-art review. Journal of the American College of Cardiology, 75(6), 632-647. doi: 10.1016/j.jacc.2019.11.055
- Hunter, M. A. (2022). The impact of excessive salt intake on human health. Nature reviews. Nephrology, 18(5), 321–335. doi: 10.1038/s41581-021-00533-0