Disiplin Hukuku Açısından “Yüz Kızartıcı ve Utanç Verici Hareketler”

Although it is stated in Article 125 of the Civil Servants Act No. 657 that disgraceful and embarrassing conducts of civil servants require the penalty of dismissal from civil service, it is not specified what disgraceful and embarrassing conducts are within the scope of the aforementioned Act. The concept of “disgraceful crime” is included in some acts and in Article 76 of the Constitution of the Republic of Turkey by counting some crimes one by one without being defined. While it is clear that the crimes listed are among the types of crimes that affect the moral values of the society, crimes such as “trafficking influence”, “abuse of power”, or “sexual abuse of child”, which affect the morality and conscience of the society more deeply, are not clearly stated within the scope of the disgraceful crime. On the other hand in doctrine and judicial decisions, there are different approaches to what disgraceful and embarrassing conducts are. In this study, opinions in doctrine, regulations made in Turkish special acts regarding “disgraceful and embarrassing conducts that are incompatible with the title of civil servant”, which require the penalty of dismissal from civil service according to the Turkish Civil Servants Act, and the approach of the judiciary to this issue will be discussed.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun (DMK) 125’inci maddesinde devlet memurlarının yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerinin memuriyetten çıkarma cezasını gerektirdiği düzenlenmiş olmasına rağmen yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerin neler olduğu mezkûr Kanun kapsamında belirtilmemiştir. “Yüz kızartıcı suç” kavramına DMK dışındaki kanunlarda ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 76’ncı maddesinde tanımı yapılmaksızın bazı suçların tek tek sayılması suretiyle yer verilmiştir. Bu şekilde sayılarak belirtilen suçların toplumun ahlak değerlerini etkileyen suç tiplerinden olduğu açık olmakla birlikte aynı özellikte olduğu düşünülen “nüfuz ticareti”, “görevi kötüye kullanma” ya da toplumun vicdanına ve ahlakına daha çok tesir eden “çocuğun cinsel istismarı” gibi suçlarla ilgili kanun maddelerinde ve Anayasa’da yüz kızartıcı suç olarak açıkça yer verilmediği görülmektedir. Doktrinde ve yargı kararlarında ise yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerin neler olduğuna ilişkin farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu çalışmada DMK’ya göre kişinin memuriyetten çıkarılmasını gerektiren “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler” ile ilgili olarak özel kanunlarda yapılan düzenlemelere ve doktrindeki görüşlere değinilecek olup bu kapsamda yargının da konuya yaklaşımı ele alınacaktır.