Mahkeme Dışı Boşanmanın Türk Hukukunda Uygulanması İmkanının Değerlendirilmesi

Boşanma kurumu hem kişiler hem de kamu hukuku açısından önemli bir kurum olup son yıllarda yaşanan gelişme ve tartışmaların odağında, yeni yaklaşımlar ve yöntemlerle hukuk düzeni içinde şekillenmeye devam etmektedir. Bu kurum, farklı ulusal hukuk sistemlerinde farklı zamanlarda farklı biçimlerde ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Boşanmanın yasaklandığı zamandan, anlaşmalı boşanma aşamasına gelen işbu süreç, bazı ülkelerde şimdi de mahkeme kararı olmadan boşanma gibi kolaylıklar içeren yeni bir düzene kavuşmuştur. Bu düzenin amaçladığı sonuç; evlilik birliği içinde hayatlarını sürdürmek isteyen bireylerin evlenmek ve aile kurmak özgürlüklerinin yanında, sürdüremeyecekleri evlilikleri sonlandırmaları bakımından özgür olarak hareket edebilmeleri olarak düşünülebilir. Kişilerin yaşam biçimi ve tercihleri değişebilmektedir. Bu bakımdan boşanma kurumunun da bireylerin bu yaşam biçimlerini kolaylaştırması ve zaten sorunlu hale gelmiş hayatlarını daha da zorlaştırmaması gerekmektedir. Boşanma sürecinde; mahkeme süreçlerinin uzun sürmesi, yargı masraflarının ve avukatlık ücretlerinin yüksek olması bireylere ek külfetler yüklerken, boşanma konusunda tamamen anlaşmış eşlerin mahkemeye başvurmaları, mahkemelerin zaten yoğun olan iş yüklerini daha arttırmaktadır. Pek çok Avrupa ülkesinde kişiler, mahkemeye gitmeksizin evliliklerini idari makamlar nezdinde sonlandırabilmekte ve hayatlarına daha sorunsuz devam edebilmektedir. Türk hukukunda mahkeme dışı boşanma kabul görmemekle birlikte son zamanlarda anlaşmalı/tek celsede boşanmaya ilişkin kararlarının arttığı görülmektedir. Diğer yandan arabuluculuk gibi alternatif çözüm yollarının son dönemde ülkemizde kullanılmasının yaygınlaşması, boşanma kurumu açısından yargı yoluna başvurmadan, mahkeme dışı boşanma yollarının oluşturulması hususunda ilerleyen zamanlarda düzenleme yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu sebeplerle çalışmamızda da mahkeme dışı boşanmanın Türk hukukunda uygulanması imkânı değerlendirilmiştir.

The institution of divorce is an important institution in terms of both personal and public law and continues to shape the legal order with new approaches and methods that are the focus of developments and discussions in recent years. This institution has emerged and developed in different forms at different times in different national legal systems. This process, which has progressed from when divorce was prohibited to the stage of uncontested divorce, has now reached a new order in some countries, including facilities such as divorce without a court decision. The result aimed by this order can be considered as the freedom of individuals who want to continue their lives in a marriage union to marry and establish a family, as well as the freedom to act freely in terms of terminating marriages that cannot be sustained. Lifestyle and preferences of individuals may change. In this respect, the institution of divorce should facilitate these lifestyles of individuals and should not make their already problematic lives more difficult. In the divorce process, while the long duration of court processes, high judicial costs and attorney fees impose additional burdens on individuals, the fact that spouses who have fully agreed on divorce apply to the court increases the already heavy workload of the courts. In many European countries, individuals can terminate their marriages before administrative authorities without going to court and continue their lives more smoothly. Although out-of-court divorce is not accepted in Turkish law, it is observed that there has been an increase in the number of decisions regarding uncontested divorce in recent times. On the other hand, the recent widespread use of alternative solution methods such as mediation in our country reveals the necessity of making regulations in the future regarding the establishment of out-of-court divorce methods without resorting to the judicial remedy in terms of the institution of divorce. For these reasons, in our study, the possibility of the application of out-of-court divorce in Turkish law has been evaluated.