Manevi Tazminat Talepleri Bakımından Tüketici Hakem Heyetlerinin Değerlendirilmesi

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1, 117 - 142, 13.02.2026

Zeynep Dönmez , Cansu Korkmaz

https://doi.org/10.54699/andhd.1814701

https://izlik.org/JA54TE38EE

Öz

Tüketici, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde manevi tazminat talebinde bulunabilmektedir. Belirli bir parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıkları bakımından, tüketici hakem heyetleri görevlendirilmiştir. Bu doğrultuda, tüketici uyuşmazlığından kaynaklı tazminat taleplerinin de her yıl güncellenen parasal sınıra göre tüketici hakem heyetlerine ya da tüketici mahkemelerine yönlendirilmesi gerekir. Ancak uygulamada tüketici hakem heyetlerinin manevi tazminat talebi hakkında karar vermesinin mümkün olup olmadığı hususu tartışma konusu olmuştur. Manevi tazminat talepleri bakımından tüketici hakem heyetlerinin görevli olup olmadığına dair farklı yöndeki kararlar arasındaki uyuşmazlık, Yargıtay’ın 2025 tarihli parasal sınırı içinde kalan manevi tazminat talepli tüketici uyuşmazlıklarının tüketici hakem heyetlerinin görevine dâhil olduğu yönündeki kararıyla giderilmiştir. Uygulamada ise tüketici hakem heyetlerinin manevi tazminat talepleri hakkında karar verip vermeyeceğine dair tereddüt devam etmektedir. Bu nedenle, çalışmada tüketicinin manevi tazminat talebi ve bu talebin tüketici hakem heyetlerinde karara bağlanması konusu maddi ve usul hukuku yönüyle ele alınmıştır. Tüketicinin manevi tazminat talebinin hukuki dayanakları incelendikten sonra, manevi tazminat talebinin yöneltileceği merci yargı kararları ve öğreti görüşleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, tüketici uyuşmazlıklarının çözümünde önemli bir yer tutan tüketici hakem heyetlerinin yapısı ele alınmış ve iyileştirilmesi gerekli yönlere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tüketici İşlemi , Tüketici Uyuşmazlığı , Tüketici Hakem Heyeti , Tüketici Mahkemesi , Tazminat Talebi

An Evaluation of Consumer Arbitration Committees in Relation to Claims for Non-Pecuniary Damages

https://izlik.org/JA54TE38EE

Öz

Consumers may claim non-pecuniary damages under the provisions of the Consumer Protection Law and the Turkish Code of Obligations. Consumer arbitration committees are authorised to address consumer disputes under a certain monetary limit. Accordingly, claims for compensation arising from consumer disputes should be referred to consumer arbitration committees or consumer courts, based on the annually updated monetary threshold. However, in practice, the feasibility of consumer arbitration committees ruling on claims for non-pecuniary damages has been a matter of debate. The conflict between differing decisions regarding whether consumer arbitration committees have jurisdiction over claims for non-pecuniary damages was resolved by the Court of Cassation’s decision, which held that consumer disputes involving claims for non-pecuniary damages falling within the monetary limit set for 2025 fall within the jurisdiction of consumer arbitration committees. In practice, consumer arbitration committees appear to refrain from ruling on such claims. Therefore, this study examines consumer claims for non-pecuniary damages and how such claims are adjudicated before consumer arbitration committees from both substantive and procedural perspectives. After examining the legal basis for the consumer's claim for non-pecuniary damages, the authority to which such claims should be submitted is assessed within the framework of court decisions and doctrinal opinions. In this context, the structure of consumer arbitration committees, which play a crucial role in resolving consumer disputes, is discussed, and aspects requiring improvement are identified.

Anahtar Kelimeler

Consumer Transactions , Consumer Disputes , Consumer Arbitration Committees , Consumer Courts , Compensation Claims

Kaynakça

• AKÇAAL, Mehmet / UYUMAZ, Alper: “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Hükümlerine (m. 1-16) İlişkin Bir İnceleme”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, Cilt 4, Sayı 2, s. 241- 276.
• AKİPEK ÖCAL, Şebnem / KARA, İlhan: Tüketici Hukuku Dersleri, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
• AKTÜRK YÜCER, İpek: “Tüzel Kişi Tacirin Tüketici Sıfatı”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, Cilt 20, Sayı 2, s. 103-128.
• ALTAN KAZAN, Hülya: Manevi Zararı Tazmin Yolları, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2015.
• ANTALYA, Gökhan: “Manevi Zararın Belirlenmesi ve Manevi Tazminatın Hesaplanması-Türk Hukukuna Manevi Zararın İki Aşamalı Olarak Belirlenmesine İlişkin Bir Model Önerisi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2016, Cilt 22, Sayı 3, Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan Özel Sayısı, s. 221-250 (Manevi Zarar).
• ANTALYA, Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 5/2, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2019 (Borçlar Genel).
• ARPACI, Abdülkadir: Kişiler Hukuku (Gerçek Kişiler), 2. Baskı, Beta Yayıncılık, Ankara, 2000.
• ARSLAN, Ramazan / YILMAZ, Ejder / TAŞPINAR AYVAZ, Sema / HANAĞASI, Emel: Medeni Usul Hukuku, 10. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• ASLAN, Yılmaz: Tüketici Hukuku Dersleri, 9. Baskı, Ekin Yayınevi, Bursa, 2022.
• ATALI, Murat / ERMENEK, İbrahim / ERDOĞAN, Ersin: Medeni Usul Hukuku, 8. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2025.
• ATALI, Murat: “6502 sayılı Kanun’un Tüketici Sorunları Hakem Heyetlerine İlişkin Hükümlerinin Değerlendirilmesi”, (Ed.) HANAĞASI, Emel / GÖKSU, Mustafa: Prof. Dr. Ejder Yılmaz’a Armağan, Cilt 1, Yetkin Yayınları, Ankara, 2014, s. 397-418.
• AYDOĞDU, Murat / KAHVECİ, Nalan: Tüketici Hukuku Dersleri, Adalet Yayınevi, Ankara, 2021.
• AYDOĞDU, Murat: “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Getirdiği Yeniliklere Genel Bakış, Sözleşmeye Aykırılık, Ayıplı İfa Kavramlarının Getirdiği Farklı Yaklaşım ve Bu Konudaki Önerilerimiz”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, Cilt 15, Sayı 2, s. 1-62 (TKHK).
• AYDOĞDU, Murat: Tüketici Hukuku Dersleri, Adalet Yayınevi, Ankara, 2015 (Tüketici).
• AYDOS, Oğuz Sadık: “Basın Yoluyla Kişilik Haklarının İhlalinde Manevi Tazminat”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2012, Cilt 26, Sayı 2, s. 1-36.
• BAŞ SÜZEL, Ece: “Tüketici Hukukunda İş Görme (Hizmet) Sözleşmelerinde Ayıplı İfa”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2018, Cilt 24, Sayı 2, s. 966-998.
• BAYGIN, Cem / NAR, Ahmet: Medeni Hukuk Dersleri-I, 6. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• BUDAK, Ali Cem / KARAASLAN, Varol: Medeni Usul Hukuku, 8. Baskı, Filiz Kitabevi, Ankara, 2024.
• BUDAK, Ali Cem: “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Tüketici Hakem Heyetleri”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, Cilt 16, Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan Özel Sayısı, s. 77-103.
• BULUT, Uğur: “Sözleşme Görüşmelerinden Doğan Sorumlulukta Tüketici Mahkemelerinin Görevine İlişkin Bir Yargıtay Kararı İncelemesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2012, Sayı 2, s. 321-346.
• BÜYÜKSAĞİŞ, Erdem: “Tatilden Beklenen Yararın Elde Edilmemiş Olmasının Hukuki Niteliği: Manevi Zarar Kavramına Değişik Bir Yaklaşım”, Galatarasay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Erden Kuntalp’e Armağan, 2004, Sayı 1, s. 203-239.
• CEYLAN, Ebru: “Paket Tur Sözleşmesiyle İlgili 6502 Sayılı Yeni Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Getirilen Düzenlemeler”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2015, Sayı 1, s. 71-100.
• ÇABRİ, Sezer: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, 2. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2021.
• DEMİR, Bahadır: 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Paket Tur Sözleşmeleri, Yetkin Yayınları, Ankara, 2015 (Paket Tur).
• DEMİR, Kübra: “Manevi Tazminatın Belirlenmesine Genel Bir Bakış”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, Cilt 8, Sayı 1-2, s. 67-88 (Manevi Tazminat).
• DEMİRCİOĞLU, Huriye Reyhan: Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2009.
• DİLBER, Avni: “Tüketici Hukuku ve Uygulama Sorunlarına Yeni Kanun ile Getirilen Çözümler”, (Ed.) TOKBAŞ, Hakan / ÜÇIŞIK, Fehim: 2. Tüketici Hukuku Sempozyumu, Bilge Yayınevi, Ankara, 2013, s. 550-576.
• DOĞRAMACI, Yakup Gökhan: Tıbbi Uygulamadan Kaynaklanan Manevi Tazminat, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
• DREXL, Josef: Die wirtschaftliche Selbstbestimmung des Verbrauchers, Mohr Siebeck, Tübingen, 1998.
• DURAL, Mustafa / ÖĞÜZ, Tufan: Türk Özel Hukuku Cilt 2 Kişiler Hukuku, 24. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
• EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 30. Baskı, Legem Yayıncılık, Ankara, 2025.
• ERİŞİR, Evrim: “Tüketici İşlemlerinden Doğan Uyuşmazlıkların Çözümü Usulü”, (Ed.) İNCEOĞLU, M. Murat: Yeni Tüketici Hukuku Konferansı, Makaleler-Tartışmalar, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 43-122.
• ERLÜLE, Fulya: Bedensel Bütünlüğün İhlalinde Manevi Tazminat, 3. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
• ERMENEK, İbrahim: “Yargı Kararları Işığında Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri ve Bu Alanda Ortaya Çıkan Sorunlara İlişkin Çözüm Önerileri”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, Cilt 17, Sayı 1-2, s. 563-630.
• FURRER, Andreas / SCHNYDER, Anton K. (Hrsg.): Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, 3. Baskı, Schulthess, Zürich / Basel / Genf, 2016 (Yazar, CHK).
• GENÇ ARIDEMİR, Arzu: Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Manevi Tazminat, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2008.
• GEZDER, Ümit: Türk / İsviçre Hukukunda Culpa In Contrahendo Sorumluluğu, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2009.
• GÖKSU, Mustafa: Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları ve Tahkim, 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
• GÖRGÜN, L. Şanal / BÖRÜ, Levent / KODAKOĞLU, Mehmet: Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
• GÜLLÜOĞLU, Yasemin / GANİ, Ahmet Onur: “Türk Hukuku Açısından Paket Tur Sözleşmesi”, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, Sayı 2, s. 1262- 1310.
• HAUSHEER, Heinz / AEBİ-MÜLLER, Regina: Das Personenrecht des Schweizerischen Zivilgesetzbuches, 4. Baskı, Stampfli Verlag AG Bern, 2012.
• HONSELL, Heinrich / VOGT, Nedim Peter / WİEGAND, Wolfgang (Hrsg.): Basler Kommentar, Obligationenrecht I, 5. Baskı, Helbing Lichtenhahn Verlag, Basler, 2011 (Yazar, BK OR).
• İLGÜN, Candaş: “Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin Son Uygulamalarına Göre Tüketici Hakem Heyetlerinin Görev Alanı”, Terazi Hukuk Dergisi, 2015, Cilt 10, Sayı 106, s. 86-91.
• İLHAN, Cengiz: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, Türkiye Barolar Birliği, Ankara, 2006.
• İZGİ, Mehmet Feridun: Türk Hukukunda Tahkim Benzeri Uyuşmazlık Çözüm Yolları, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2023.
• JÄGGİ, Pascale: Die Bemessung der haftpflichtrechtlichen Genugtuung nach der Bundesgerichtlichen Rechtsprechung, Masterarbeit, Universität Bern Rechtswissenschaftliche Fakultät Institut für Haftpflicht- und Versicherungsrecht, Bern, 2019.
• KARA, İlhan: Tüketici Hukuku, 1. Baskı, Engin Yayınevi, Ankara, 2012.
• KAZMAZ TEPE, Büşra: Medeni Usul Hukukunda Beden Bütünlüğünün İhlalinden Doğan Tazminat Davaları, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.
• KESKİN, Dilşad: Objektif Manevi Zarar Teorisi Açısından Manevi Tazminat, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016.
• KIRCA, Çiğdem: “Manevi Tazminatın Fonksiyonu ve Niteliği”, Yargıtay Dergisi, 1999, Cilt 25, Sayı 3, s. 242-270.
• KURU, Baki: Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Cilt 2, Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
• NARTER, Sami: Uygulamada Manevi Zarar, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.
• ORAL, Tuğçe: Tüzel Kişilerin Manevi Zararlarının Tazmini, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018.
• OZANEMRE YAYLA, Tolunay: “Manevi Tazminat Alacağının Devredilmesi Konusuna İlişkin Bir Değerlendirme”, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, Cilt 5, Sayı 1, s. 3601-3632.
• OZANOĞLU, Hasan Seçkin: “Tüketici Sözleşmeleri Kavramı”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2001, Cilt 50, Sayı 1, s. 55-90.
• ÖZBEK, Mustafa Serdar: Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, 5. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
• ÖZEL, Çağlar: Tüketicinin Korunması Hukuku, 8. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• ÖZER DENİZ, Miray / GÜRBÜZ GÖKBERK, İdil Nur: “Tüketicinin Ayıplı Hizmet Halinde Manevi Tazminat Talebi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2023, Sayı 53, s. 421-444.
• ÖZSÖKER, Gökberk: Tüketici Hakem Heyetleri, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
• PEKCANITEZ, Hakan / ATALAY, Oğuz / ÖZEKES, Muhammet: Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 13. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2025.
• SCHWENZER, Ingeborg: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil, 6. Baskı, Stampfli Verlag AG Bern, 2012.
• SEROZAN, Rona: “Kişiye Sıkı Biçimde Bağlı Sayılan Hakların Mirasçıya Geçebilirliği”, (Ed.) HATEMİ, Hüseyin: Prof. Dr. Özer Seliçi’ye Armağan, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2006, s. 559- 563 (Haklar).
• SEROZAN, Rona: “Manevi Tazminat İstemine Değişik Bir Yaklaşım”, (Ed.) ESENER, Turhan: Prof. Dr. Haluk Tandoğan’ın Hatırasına Armağan, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara, 1990, s. 67-101 (Manevi Tazminat).
• ŞAHİN, Eda: “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkımda Kanun Kapsamında Ayıplı Hizmetin Hukuki Niteliği, Ayıplı Hizmetten Doğan Sorumluluk ve Tüketicilerin Seçimlik Hakları”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, Cilt 20, Sayı 1-2, s. 85-124 (Ayıplı Hizmet).
• ŞAHİN, Turan: “Paket Tur Sözleşmelerinin Sona Ermesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2022, Cilt 13, Sayı 1, s. 66-78 (Paket Tur).
• TAMM, Maria / TONNER, Klaus: Verbraucherrecht, Nomos Verlag, Baden-Baden, 2012.
• TANRIVER, Süha: Alternatif Uyuşmazlık Çözümleri, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023 (Alternatif).
• TANRIVER, Süha: Hukuk Uyuşmazlıkları Bağlamında Arabuluculuk, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022 (Arabuluculuk).
• TANRIVER, Süha: Medeni Usul Hukuku, Cilt 1, 6. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024 (Usul).
• TAŞPINAR AYVAZ, Sema: “Tüketici Hakem Heyetlerinin İşleyişi ve Sorunlar”, (Ed.) AKSOY, Hüseyin Can: Tüketici Hukuku Konferansı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016, s. 283-306.
• TİRYAKİ, Betül: Tüketicinin Korunması Hukuku Açısından Ayıplı Hizmetten Doğan Sorumluluk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2007.
• TOKBAŞ, Hakan / TÜZÜNER, Özlem (Ed.): Milli Şerh (6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi), Aristo Yayınevi, İstanbul, 2016 (Yazar, Milli Şerh).
• TOPUZ, Murat: “Türk Hukukunda Normatif Zararın Tazmininin Somut Bir Düzenlemesi Olarak TKHK Çerçevesinde Boşa Harcanan Tatil Zamanı İçin Talep Edilen Tazminat”, (Ed.) TOKBAŞ, Hakan / ÜÇIŞIK, Fehmi: 5. Tüketici Hukuku Kongresi-Sektörel Bazda Tüketici Hukuku ve Uygulamaları 2015-2016, Bilge Yayınevi, Ankara, 2016, s. 292-298.
• TUTUMLU, Mehmet Akif: Tüketici Hukukunda Manevi Tazminat Davası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015 (Manevi Tazminat).
• TUTUMLU, Mehmet Akif: Tüketici Sorunları Hakem Heyetlerinin Yapısı, İşleyişi, Sorunları ve Çözüm Önerileri, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2006 (Öneriler).
• YALMAN, Süleyman: Türk-İsviçre Hukukunda Sözleşme Görüşmelerinden Doğan Sorumluluk, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2006.
• YEŞİLOVA, Bilgehan: “6502 Sayılı (Yeni) Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Tüketici Uyuşmazlıklarının Çözümü Usulü ve Yargılama Kuralları”, Terazi Hukuk Dergisi, 2014, Cilt 9, Sayı 99, s. 107-143.
• ZEYTİN, Zafer: “Alman Hukukunda Zarar Kavramı ve Gelişimi-III Manevi Zarar Olarak ‘Boşa Geçen Tatil Zamanı’”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2003, Cilt 22, Sayı 1, s. 185-200.