Manevi Tazminat Talepleri Bakımından Tüketici Hakem Heyetlerinin Değerlendirilmesi

Tüketici, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde manevi tazminat talebinde bulunabilmektedir. Belirli bir parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıkları bakımından, tüketici hakem heyetleri görevlendirilmiştir. Bu doğrultuda, tüketici uyuşmazlığından kaynaklı tazminat taleplerinin de her yıl güncellenen parasal sınıra göre tüketici hakem heyetlerine ya da tüketici mahkemelerine yönlendirilmesi gerekir. Ancak uygulamada tüketici hakem heyetlerinin manevi tazminat talebi hakkında karar vermesinin mümkün olup olmadığı hususu tartışma konusu olmuştur. Manevi tazminat talepleri bakımından tüketici hakem heyetlerinin görevli olup olmadığına dair farklı yöndeki kararlar arasındaki uyuşmazlık, Yargıtay’ın 2025 tarihli parasal sınırı içinde kalan manevi tazminat talepli tüketici uyuşmazlıklarının tüketici hakem heyetlerinin görevine dâhil olduğu yönündeki kararıyla giderilmiştir. Uygulamada ise tüketici hakem heyetlerinin manevi tazminat talepleri hakkında karar verip vermeyeceğine dair tereddüt devam etmektedir. Bu nedenle, çalışmada tüketicinin manevi tazminat talebi ve bu talebin tüketici hakem heyetlerinde karara bağlanması konusu maddi ve usul hukuku yönüyle ele alınmıştır. Tüketicinin manevi tazminat talebinin hukuki dayanakları incelendikten sonra, manevi tazminat talebinin yöneltileceği merci yargı kararları ve öğreti görüşleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, tüketici uyuşmazlıklarının çözümünde önemli bir yer tutan tüketici hakem heyetlerinin yapısı ele alınmış ve iyileştirilmesi gerekli yönlere yer verilmiştir.

Consumers may claim non-pecuniary damages under the provisions of the Consumer Protection Law and the Turkish Code of Obligations. Consumer arbitration committees are authorised to address consumer disputes under a certain monetary limit. Accordingly, claims for compensation arising from consumer disputes should be referred to consumer arbitration committees or consumer courts, based on the annually updated monetary threshold. However, in practice, the feasibility of consumer arbitration committees ruling on claims for non-pecuniary damages has been a matter of debate. The conflict between differing decisions regarding whether consumer arbitration committees have jurisdiction over claims for non-pecuniary damages was resolved by the Court of Cassation’s decision, which held that consumer disputes involving claims for non-pecuniary damages falling within the monetary limit set for 2025 fall within the jurisdiction of consumer arbitration committees. In practice, consumer arbitration committees appear to refrain from ruling on such claims. Therefore, this study examines consumer claims for non-pecuniary damages and how such claims are adjudicated before consumer arbitration committees from both substantive and procedural perspectives. After examining the legal basis for the consumer's claim for non-pecuniary damages, the authority to which such claims should be submitted is assessed within the framework of court decisions and doctrinal opinions. In this context, the structure of consumer arbitration committees, which play a crucial role in resolving consumer disputes, is discussed, and aspects requiring improvement are identified.