İş Hukukunda Dava Şartı Arabuluculuk ve Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Taraf Teşkili Sorunu: Anayasa Mahkemesinin 2025/121 Sayılı Kararı Işığında Bir Değerlendirme
Öz
Bu çalışma, iş hukukunda zorunlu arabuluculuk kurumunun hukuki dayanaklarını, uygulama alanını ve yargısal sonuçlarını incelemektedir. Küreselleşme ve istihdam artışıyla birlikte işçi-işveren ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkların çoğalması, yargı sistemine önemli bir iş yükü getirmiştir. Bu nedenle, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri olan arabuluculuk kurumu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile Türk hukuk sistemine dâhil edilmiş, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile de belirli uyuşmazlıklar bakımından dava şartı olarak zorunlu hâle getirilmiştir. Çalışmada bireysel ve toplu iş uyuşmazlıkları ayrımı yapılmış, hangi uyuşmazlıkların zorunlu arabuluculuk kapsamına girdiği, hangilerinin ise kapsam dışında kaldığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, asıl işveren-alt işveren ilişkilerinde arabuluculuk sürecine katılım zorunluluğuna ilişkin yargı kararları irdelenmiştir. Sonuç olarak, zorunlu arabuluculuk uygulamasının mahkemelerin iş yükünü azaltarak uyuşmazlıkların daha kısa sürede, düşük maliyetle ve tarafların iradelerine uygun biçimde çözümlenmesine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
İş Hukuku, Arabuluculuk, Zorunlu Arabuluculuk, Dava Şartı, İş Uyuşmazlıkları
Kaynakça
- AKYILDIZ, Emre: İş Yargılamasında Arabuluculuk Sistemi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2019.
- AKYİĞİT, Ercan: Toplu İş Hukuku, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2024.
- AKYOL ASLAN, Leyla: “Dava Şartı Arabuluculuğa Tabi İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında İşveren Tarafından Yetkilendirilen Çalışanın İşvereni Temsil Etmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2023, Cilt 3, Sayı 2, s. 271-299.
- ALPAGUT, Gülsevil: “İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı Taslağı ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Taslağının Değerlendirilmesi”, (Ed.) DOĞAN YENİSEY, Kübra: İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı Taslağının Değerlendirilmesi – İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği 40. Yıl Uluslararası Toplantısı, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, İstanbul, 2016, s. 195-217.
- ANDAÇ, Faruk: İş Hukuku, Legal Yayınevi, Ankara, 2016.
- ASTARLI, Muhittin: “7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 4857 Sayılı İş Kanunu’nun İş Güvencesi Hükümlerinde Öngördüğü Değişikliklerin Değerlendirilmesi”, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2017, Sayı 38, s. 40-53.
- AŞÇI, M. Saim: “Zorunlu Arabuluculuk Uygulamasının Olumlu ve Olumsuz Yönleri”, Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi, 2019, Cilt 1, Sayı 2, s. 80-91.
- BEDÜK, M. Nusret: “Toplu Hak Uyuşmazlığı Halinde İşçinin Yargısal Yollara Başvuru Hakkı”, Terazi Hukuk Dergisi, 2018, Cilt 13, Sayı 146, s. 14-23.
- BEŞOLUK, Erdal / KETEN, Abdüssamed / KESKİN, Abdurrahman: “Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk Uygulamasının İş Mahkemelerine Katkısı”, Sosyal Güvence Dergisi, 2024, Sayı 25, s. 1326-1352.
- CEBECİ, İ. Cem: İş Güvencesinin Hukuki Sonuçları ve Zorunlu Arabuluculuk, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2018.
