“Lex Sempronia Tiberiana”: Tiberius Gracchus’un Toprak Reformu ve Toplumsal Kökenleri
Öz
Adını Pleb Tribünü Tiberius Sempronius Gracchus’tan alan Lex Sempronia Tiberiana, Roma Cumhuriyeti’nin siyasi ve hukuki tarihinin en önemli olaylarından biridir. Lex Sempronia Tiberiana cumhuriyetin en ağır krizlerinden birini yaşadığı M.Ö. II. Yüzyıl’ın ikinci yarısının toplumsal koşullarının bir sonucudur. Latifundia sisteminin geliştiği, köylülerin kitleler halinde topraksız kaldığı, köle emeğinin kitlesel biçimde tüm üretim alanına hâkim olduğu, köle isyanlarının daha önce Roma’da görülmemiş boyutlara ulaştığı ve son raddede cumhuriyetin toplumsal yapısının vuku bulan değişiklikler sonucu ortaya çıkan yeni ilişkileri taşıyamadığı bir dönemde ortaya çıkan Lex Sempronia Tiberiana sadece bir reform programı olmanın ötesindedir. Toplumsal krizlerin yoğunlaştığı dönemler, hukuk üretimini de dönüştürmüş ve her toplum gibi Roma Cumhuriyeti de kendi krizine hukuk içinde çözüm arayan aktörler ortaya çıkarmıştır. Tiberius Sempronius Gracchus işte bu aktörlerden biridir. Fakat tarih sahnesine çıktığı dönemin toplumsal koşulları onu hiç bekleyemediği bir yere itecek ve Tiberius Sempronius Gracchus kendini pleblerin sözcüsü olarak bulacaktır. Pleblerin toplumsal talepleri ile bütünleşme ise Tiberius Sempronius Gracchus ile onun reform programını, benzer örneklerin çok ötesinde yere yerleştirecektir.
Anahtar Kelimeler
Ager Publicus, Lex Sempronia Tiberiana, Tiberius Gracchus, Toprak Reformu, Köleci Üretim Tarzı
Kaynakça
- Abbot, Frank Frost, A History and Description of Roman Political Institutions, Boston, Ginn&Co, 1911.
- Altan, Sabahat, Roma Tarihinin Ana Hatları: I. Kısım Cumhuriyet Devri, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 2014.
- Anderson, Perry, Antikiteden Feodalizme Geçişler, (Çev) Uygur Kocabaşoğlu, 1. Baskı, İstanbul, İletişim Yayınları, 2017.
- Appianus, Appian’s Roman History, (Çev) Horace White, Londra, The Loeb Classical Library, 1964.
- Astin A. E., Scipio Aemilianus, New York, Oxford University Press, 1967.
- Astin A. E., “Roman Government And Politics”, The Cambridge Ancient History Second Edition Vol VIII Rome and the Mediterranean to 133 B.C., (Ed) A. E. Astin/F. W. Walbank F. B. A./ M. W. Frederiksen/ R. M. Ogilvie, 7. Baskı, Cambridge, Cambridge University Press, 2006.
- Aydoğdu, Murat, “Roma Hukukunda Toprak Sistemi ve Tarım Reformu Girişimleri”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi: Cevdet Yavuz’a Armağan, 2016, C.22, S.3.
- Bayatlı, Osman, Bergama Tarihinde Krallık Devri, 2. Baskı, İzmir, Bergama Belediyesi Kültür Yayınları, 1996.
- Berger, Adolf, Encyclopedic Dictionary of Roman Law, Philadelphia, The American Philosophical Society, 1953.
- Boren, Henry C., “Tiberius Gracchus: The Opposition View”, The American Journal of Philology, 1961, C.82, S.4.
