DERYA BEYLERİNİN ELİNE DÜŞEN HOLLANDALI ESİRLERE DAİR BİR İSİM LİSTESİ (1627)

Öz

XVII. yüzyıl Akdeniz korsanlığı ve esaret ekseninde bir isim listesini ele alan bu çalışma, Osmanlı denizciliğine dair mevcut bilgiye katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Hollanda Birleşik Vilayetleri’nin ilk İstanbul büyükelçisi Cornelis Haga’nın 1627 tarihli yayınlanmamış bir mektubuna ve buna iliştirilmiş bir esir listesine dayanarak, Osmanlı derya beylerinin Mağrip denizcileriyle ilişkisi aydınlatılmaktadır. Osmanlılar ve Hollandalılar arasındaki 1612 tarihli ahidnameye rağmen Mağrip korsanları ellerindeki Hollanda esirlerini teslim etmemiş, bilakis bunları Akdeniz’deki ‘fidye ekonomisi’nin unsurları olarak bir yatırım amacı olarak görmeye devam etmişlerdir. Haga’nın mektuplarından anlaşıldığı üzere Mağrip denizcilerinin alıcıları arasında derya beyleri de bulunmaktadır. Bu noktadan sonra esirleri kurtarmak da Hollanda büyükelçisinin vazifesi olmuştur. Ele alınan listede ve listenin eklendiği mektupta, esirlerin vaziyeti, kimi Osmanlı derya beylerinin isimleri ve büyükelçi Haga’nın esirleri kurtarmak için başvurduğu yollar gibi Osmanlı Akdenizi’nin ve denizciliğinin az bilinen yönlerine ilişkin detaylar yer almaktadır. Çalışmanın sonuna esir listesinin görseli, transkripsiyonu ve tercümesi eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Derya Beyleri
• Cornelis Haga
• Osmanlı-Hollanda İlişkileri
• Yeni Çağ Diplomasisi
• Esaret

A LIST OF DUTCH SLAVES HELD BY THE OTTOMAN SEA LORDS (1628)

Öz

The list of names laid under analysis herein with regard to the phenomena of Mediterranean piracy and captivity in the seventeenth century, aims to contribute to the existing knowledge of Ottoman maritime affairs. Based on an unpublished letter dated 1627 by Cornelis Haga, the first ambassador of the United Dutch Provinces to Istanbul, and a list of captives attached to the letter, the relationship between Ottoman sea lords and Barbary sailors is illuminated. Despite the 1612 capitulation (treaty) between the Ottomans and the Dutch, Barbary corsairs persisted in not handing over the Dutch captives in their hands, and continued to regard them as an investment tool within the context of the ‘ransom economy’ in the Mediterranean. Among the purchasers of captives sold by the Barbary corsairs, Ottoman sea lords were also to be found. From this point on, rescuing the captives became the duty of the Dutch ambassador. The list in question and the letter accompanying the list include details about lesser-known aspects of the Ottoman Mediterranean and seafaring, such as the status of the captives, the names of certain Ottoman sea lords (derya beyis), and the methods used by Ambassador Haga to rescue the captives. The image, transcription, and translation of the captive list are also provided in the appendix.

Anahtar Kelimeler

• Ottomans Lords of the Sea
• Cornelius Haga
• Ottoman-Dutch Relations
• Early Modern Diplomacy
• Slavery

Kaynakça

1. ACIPINAR Mikail, “XVII. Yüzyılın İlk Yarısında Toskana Grandukalığında Türk Esirler”, Tarih İncelemeleri Dergisi, c. 25, s. 1 (2010), s. 15-38.
2. ATABEY Ali, “Ransom Intermediaries and the Redemption of Ottoman Captives in the Early Modern Mediterranean: A Sociolegal View from Seventeenth-Century
3. Galata”, Journal o f the Ottoman and Turkish Studies Association Cilt: 8, Sayı 1 (2021), s. 261-89.
4. BONO Salvatore, “Schiavi Musulmani sulle galere e nei bagni d’Italia dal XVI al XIX secolo”, Le genti del mare Mediterranea, vol. 2, (haz.) Rosalba Ragosta, Napoli 1981, s. 837-875.
5. BOSTAN İdris, “Derya Beyi”, Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi (9. Cild), İstanbul 1994, s. 200-1.
6. BOUBAKER Sadok, “Reseaux et techniques de rachat des captifs de la course â Tunis au XVIIe siecle”, Le commerce des captifs: les intermediares dans l ’echange et le rachat des prisonniers en Mediterranee, XVe-XVIIIe siecle, (ed.) Wolfgang Kaiser, Ecole Française de Rome, Roma 2008, s. 25-46.
7. Calendar o f State Papers Relating To English Affairs in the Archives o f Venice, Volume 20, 1626-1628, (haz.) Allen B Hinds, His Majesty’s Stationary Office, Londra 1914.