BÜYÜK SELÇUKLU VEZÎRİ NİZÂMU’L-MULK’ÜN MAAŞININ ARTIRILMASI HAKKINDA BİR ‘İNÂYET-NÂME

Öz

Büyük Selçuklu Devleti’ne ait vesika suretlerinin kopyalarını ihtiva eden mecmûalardan biri de Safevîler zamanında Ebu’l-Kāsım Evoglu Haydar tarafından kaleme alınan Mecma‘u’l-inşâ’ veya Mecmû‘a-yi Murâselât isimli münşeȃt mecmûasıdır. Bu eser çeşitli devirlere ait pek çok vesikanın yanında Büyük Selçuklu Sultanı Alp-Arslan’a (1063-1072) ait bazı Farsça menşûr ve vesikaları ihtiva etmesi açısından da önemlidir. Söz konusu mecmûa içerisinde yer alan Selçuklu devrine ait vesikalardan biri de Büyük Selçuklu Devleti’nin önemli vezîrlerinden Hâce Nizȃmu’l-Mulk’e hitaben kaleme alınmış bir ʻinâyet-nâmenin suretidir. Çalışmada, bugüne kadar araştırmacıların gözünden kaçan ve henüz neşredilmemiş olan bu ʻinȃyet-nȃmenin Oxford Bodleian Library (Ms. Pers. d. 84) ve Tahran Kitâbhâne-yi Meclis (nr. 4125) nüshalarına dayanılarak edisyon kritiği yapılacaktır. Ayrıca Türkçe tercümesi yayınlanarak Selçuklu siyasî, idarî ve diplomatik tarihi açısından tahlil ve değerlendirmesi yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Büyük Selçuklu Devleti
• Nizâmu’l-Mulk
• Alp-Arslan
• ʻİnâyet-nâme
• Münşeȃt Mecmûası.

A LETTER OF FAVOR (‘INĀYAT-NĀMA) REGARDING THE SALARY INCREASE OF THE GREAT SELJUK VIZIER NİẒĀM AL-MULK

Öz

One of the collections containing copies of documents belonging to the Great Seljuk State is the munshaʾāt compilations titled Majma‘ al-inshā’ or Majmū‘a-yi Murāsalāt, which was penned by Abu’l-Qāsim Awoghlu Ḥaydar during the Safavid period. This work is also important in terms of containing some Persian patents of appointment (manshūrs) and documents belonging to the Great Seljuk Sultan Alp-Arslan (1063-1072), alongside many documents belonging to various periods. One of the documents belonging to the Seljuk era located within the aforementioned collection is the copy of a letter of favor (ʻināyat-nāma) addressed to Khwāja Niẓām al-Mulk, who was one of the important viziers of the Great Seljuk State. In this study, the critical edition of this ināyat-nāma, which has escaped the attention of researchers until today and has not yet been published, will be prepared based on the manuscripts of Oxford Bodleian Library (Ms. Pers. d. 84) ve Tehran Kitâbkhâna-yi Majlis (no. 4125). Furthermore, by publishing its Turkish translation, an analysis and evaluation will be conducted in terms of Seljuk political, administrative, and diplomatic history.

Anahtar Kelimeler

• Great Seljuk State
• Niẓām al-Mulk
• Alp-Arslan
• ʻInāyat-nāma
• Inshā Collection.

Kaynakça

1. ‘Alî Saferî Ak-kala, “Selçuklu Vezîri Nizâmü’l-Mülk’ün Vasiyetnâmesi”, Türkçe terc. Osman G. Özgüdenli, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, I/1, (2014), s. 203-214. ʻAbbȃs İkbȃl, Vezȃret der-ʻahd-i selȃtîn-i bozorg-i Selçûkî, Tahran 1338/1959. ʻAbdu’l-Rezzâk Kampurî, Zendegânî-yi Hâce Nizâmu’l-Mulk, Farsça terc. M. Tabâtabâ’î, Tahran 1350/1971. ʻAlî Ekber Dehhodâ, Lugât-nâme-yi Dehhodâ, neşr. Muhammed Muʻîn - Seyyid Caʻfer Şehîdî, XI, Mu’essese ve İntişârât ve Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahran 1377/1998. Anonim, Ahkâmu Sultâni’l-mâzî (Leningrad Münşeât Mecmûası), Kitâbhâne-yi Dânişgâh-i Tahran, Mikrofilm, nr. 2257-2259. Anonim, el-Muhtârât mine’r-resâil, neşr. Gulâm-Rızâ Tâhir – Îrec Afşâr, Tahran 1378/1999.