YEREL BİR CEMAATİN DÖNÜŞÜMÜ: NİĞDE RUMLARININ TOPLUMSAL ÖRGÜTLENMESİ, MÜBADELE DENEYİMİ VE YUNANİSTAN’DA UYUM PRATİKLERİ

Öz

Öz: Osmanlı Devleti'nin son döneminde Niğde sancağı nüfusunun yaklaşık yüzde yirmisini oluşturan Rumlar, ağırlıklı olarak Niğde merkez kazası ile o dönemde sancağa bağlı birer kaza olan Nevşehir ve Ürgüp’te yaşamaktaydı. Büyük ölçüde Türkçe konuşan ve dini açıdan Rum Ortodoks Patrikhanesi'ne bağlı olan bu topluluk, 1923 Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi sonucunda Yunanistan'a gönderilmiştir. Bu çalışma, Niğde Rumlarının mübadele öncesindeki sosyokültürel ve sosyoekonomik yapıları ile mübadele sonrasında Yunanistan’da yaşadıkları uyum sürecini bütüncül bir perspektifle ele almaktadır. İlk olarak topluluğun Anadolu’daki gündelik yaşamı, ekonomik faaliyetleri, cemaat örgütlenmeleri ve ortak kültürel kimliklerini sürdürme çabaları incelenmekte, ardından mübadele süreci ile Yunanistan’daki ilk yıllarında karşılaşılan iskân, barınma, çalışma ve bürokratik sorunları değerlendirilmektedir. Ayrıca yerli Yunan toplumuyla ilişkiler, dışlanma pratikleri ve mübadillerin geliştirdiği dayanışma ağları da çalışma kapsamında analiz edilmektedir. Türkçe, İngilizce ve Yunanca kaynaklara dayanan çalışma, Niğde Rumlarının yerel bir cemaatten göçmen bir topluluğa dönüşümünü tarihsel bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mübadele
• Niğde
• Niğde Rumları
• Ortodoks
• Yunanistan
• Rum

THE TRANSFORMATION OF A LOCAL COMMUNITY: SOCIAL ORGANIZATION OF THE (OTTOMAN) GREEKS OF NİĞDE, THEIR POPULATION EXCHANGE EXPERIENCE AND ADAPTATION PRACTICES IN GREECE

Öz

Abstract: In the late Ottoman period, the (Ottoman) Greeks [Rums] of Niğde constituted approximately twenty percent of the population of the Sanjak of Niğde and lived mainly in the central district of Niğde as well as in Nevşehir and Ürgüp, which were then districts of the sanjak. Predominantly Turkish-speaking and affiliated with the Greek Orthodox Patriarchate, this community was transferred to Greece as a result of the 1923 Greco-Turkish Population Exchange. This study examines, from a holistic perspective, both the socio-cultural and socio-economic structures of the Greeks of Niğde prior to the population exchange and their adaptation process in Greece thereafter. It first explores the community’s daily life in Anatolia, its economic activities, communal organizations and efforts to maintain a shared cultural identity. It then analyzes the population exchange process itself and the challenges encountered during the first years in Greece, including settlement, housing, employment, and bureaucratic difficulties. The study also investigates the refugees’ relations with the local Greek population, the forms of exclusion they experienced and the solidarity networks they developed. Drawing on Turkish, English and Greek sources, the article aims to reveal, within a historical framework, the transformation of the Greeks of Niğde from a local community into a migrant population.

Anahtar Kelimeler

• Population Exchange
• Niğde
• Greeks of Niğde
• Orthodox
• Ottoman Greek
• Rum
• Greece

Kaynakça

1. ANAGNOSTOPOULOU, Sia, Mikra Asia: 19os Aionas-1919 Oi Ellinorthodokses Koinotites apo to Millet ton Romion sto Elliniko Ethnos, Pedio, Athina, 2013. ANZERLİOĞLU, Yonca, Karamanlı Ortodoks Türkler, 2. B., Phoenix Yayınevi, Ankara, 2009. AUGUSTİNOS, Gerasimos, Küçük Asya Rumları, Ondokuzuncu Yüzyılda İnanç, Cemaat ve Etnisite, (Çev. Devrim Evci), Ayraç Yayınevi, Ankara, 1997. BALCI, Sezai, Giresun Rumları ve Gayrimüslim Bir Belediye Başkanı: Kaptan Yorgi Konstantinidi Paşa, 3. B., Libra Yayınevi, İstanbul, 2013. BALTA, Evangelia, Nüfus Mübadelesi, (Çev. Müfit Günay-Ahmet Akşit-Melike Işık Durmaz), İnkılap Yayınları, İstanbul, 2015.