Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 2011-2018 yılları arasında primer antitüberküloz ilaçlara direnç durumu

Öz

İnsanlık tarihi kadar eski bir hastalık olan tüberküloz hala güncelliğini koruyan önemli bir sağlık problemidir. Etkili antitüberküloz ilaçların keşfiyle tedavisinde önemli mesafe alınmış olmasına karşın, çeşitli nedenlerle dünya çapında halen önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olarak önemini korumaktadır. Çalışmamızda Ocak 2011-Aralık 2018 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı’na gönderilen klinik örneklerden izole edilen 198 adet Mycobacterium tuberculosis kompleks (MTBK) suşunun primer anti-tüberküloz ilaçlara (izoniyazid, rifampisin, etambutol ve streptomisin) duyarlılık durumları laboratuvar veri kayıt sisteminden geriye dönük olarak incelenmiştir. Çalışmamızda belirtilen tarihler arasında her biri farklı hastaya ait olan klinik örneklerden 198 adet MTBK izole edilmiştir. Bu suşların 179’unun (% 90.4) her dört antibiyotiğe duyarlı olduğu görülürken, 19 (% 9.6) izolatta direnç saptanmıştır. Dirençli örneklerin 15’inde tek ilaca, ikisinde iki ilaca, ikisinde üç ilaca karşı direnç tespit edilmiştir. İzolatların % 9.6’sının en az bir ilaca dirençli olduğu saptanmıştır. Primer tüberküloz ilaçları olan izoniyazid, rifampisin, etambutol ve streptomisine karşı tek başına direnç sırası ile % 3.5, % 0, % 3 ve % 1 olarak tespit edilmiştir. Birden fazla ilaca dirençli suş sayısı hem çoklu ilaca dirençli (ÇİD), hem de ÇİD dışı izolatlar için % 1 olarak bulunmuştur. MTBK ilaç direncinin ortaya konulduğu çalışmaların ülke genelinde, farklı bölgeleri içerecek şekilde periyodik olarak yapılması direncin güncel durumu ile ilgili değerli veriler sunmaktadır. Güncel direnç verilerinin analiz edilmesi tüberküloz kontrol programlarının gözden geçirilmesine katkı sunabilir.

Anahtar Kelimeler

• antitüberküloz ilaç
• çoklu ilaca dirençli tüberküloz
• Mycobacterium tuberculosis kompleks
• tüberküloz

Resistance to Primary Anti-Tuberculosis Drugs Between 2011-2018 in Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Hospital

Öz

Tuberculosis, a disease as old as the history of humanity, is an important health problem that is still up to date. Although there has been significant progress in treatment of tuberculosis along with the discovery of effective antituberculosis drugs, it still maintains its importance as an important cause of morbidity and mortality for various reasons across the world. In our study, the susceptibilities of 198 Mycobacterium tuberculosis complex (MTBC) strains isolated from clinical samples sent to the Microbiology Laboratory of Sivas Cumhuriyet University Application and Research Hospital between January 2011 and December 2018 against primary antituberculosis drugs (isoniazid, rifampicin, ethambutol, and streptomycin) were examined retrospectively from the laboratory data recording system. In our study, 198 MTBC strains were isolated from the clinical samples belonging to different patients between the dates specified. While 179 (90.4 %) of these strains were susceptible to all four antibiotics, resistance was detected in a total of 19 (9.6 %) samples. Resistance to a single drug, resistance to two drugs, and resistance to three drugs were found in 15, two, and two of the resistant strains, respectively. It was determined that 9.6 % of the isolates were resistant to at least one drug. Single resistance to isoniazid, rifampicin, ethambutol, and streptomycin, which are primary tuberculosis drugs, were 3.5 %, 0 %, 3 %, and 1%, respectively. The number of strains resistant to multiple drugs was 1 % for both multidrug-resistant (MDR) and non-MDR isolates. Studies revealing MTBC drug resistance which are carried out periodically across the country including different regions, provide valuable data on the current status of resistance. The analysis of current resistance data may contribute to the review of tuberculosis control programs.

Anahtar Kelimeler

• antituberculosis drugs
• multidrug resistant tuberculosis
• Mycobacterium tuberculosis complex
• tuberculosis

Kaynakça

1. Baykal ES, Güdücüoğlu H, Yaman G, Berktaş M. Van yöresinde izole edilen Mycobacterium tuberculosis suşlarının dört farklı yöntemle antimikobakteriyel ajanlara duyarlılık tespiti. Tuberk Toraks. 2014;62(2):122-30. https://doi.org/10.5578/tt.7323
2. Becton, Dickinson and Company. BACTEC MGIT-960 SIRE kit for the antimycobacterial susceptibility testing of Mycobacterium tuberculosis Becton, Dickinson & Company, Sparks, MD, USA. http:// legacy.bd.com/ds/technicalCenter/clsi/clsi-960sire.pdf
3. Cohen T, Jenkins HE, Lu C, McLaughlin M, Floyd K, Zignol M. On the spread and control of ÇİD-TB epidemics: an examination of trends in antituberculosis drug resistance surveillance data. Drug Resist Updat. 2014;17(4-6):105-23. https://doi.org/10.1016/j.drup.2014.10.001
4. Çelik C, Dayı F, Kaygusuz R, Bakıcı MZ. Sivas ilinde klinik örneklerden izole edilen Mycobacterium tuberculosis kompleks suşlarının primer antitüberküloz ilaçlara direnç oranları. Türk Mikrobiyol Cem Derg. 2011;41(1):37-41. https://doi:10.5222/TMCD.2011.037
5. Daniel TM. The history of tuberculosis. Respir Med. 2006;100(11):1862-70. https://doi.org/10.1016/j.rmed.2006.08.006
6. Dheda K, Gumbo T, Gandhi NR et al. Global control of tuberculosis: from extensively drug-resistant to untreatable tuberculosis. Lancet Respir Med. 2014;2(4):321-38. https://doi.org/10.1016/S2213-2600(14)70031-1
7. Dua K, Rapalli VK, Shukla SD et al. Multi-drug resistant Mycobacterium tuberculosis & oxidative stress complexity: emerging need for novel drug delivery approaches. Biomed Pharmacother. 2018;107:1218-29. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2018.08.101
8. East African/British Medical Research Council. Second East African/British Medical Research Council Study. Controlled clinical trial of four 6-months regimens of chemotherapy for pulmonary tuberculosis. Second report. Am Rev Respir Dis. 1976;114(3):471-5.

9. European Center for Disease Prevention and Control/WHO Regional Office for Europe. Tuberculosis surveillance in Europe, Stockholm (2019). https://ecdc.europa.eu/sites/portal/files/documents/ tuberculosis-surveillance monitoring-Europe-2019-20_Mar_2019.pdf
10. Gönlügür U, Bakıcı MZ, Gönlügür TE, Hasbek M. Sivas ilinde anti-tüberküloz ilaçlara direnç oranları. Mikrobiyol Bul. 2007;41(3):459-63.
11. Güneş H, Altın R, Mutlu LC, ve ark. Tekirdağ’da Tüberkülozun Yıllar İçindeki Değişimi. Int J Basic Clin Med. 2015;3(1):20-5.
12. Hong Kong Chest Service, BMR Council. Controlled trial of 6-months and 8-months regimens in the treatment of pulmonary tuberculosis: The results up to 24 months. Tubercle. 1979;60(4):201-10. https://doi.org/10.1016/0041-3879(79)90001-1
13. Marimani M, Ahmad A, Duse A. The role of epigenetics, bacterial and host factors in progression of Mycobacterium tuberculosis infection. Tuberculosis (Edinb). 2018;113:200-14. https://doi.org/10.1016/j.tube.2018.10.009
14. Mohareer K, Asalla S, Banerjee S. Cell death at the cross roads of host-pathogen interaction in Mycobacterium tuberculosis infection. Tuberculosis (Edinb). 2018;113:99-121. https://doi.org/10.1016/j.tube.2018.09.007
15. Özmen E, Aslan A, Uçar M, Aydın H, Yılmaz A. Erzurum Bölge tüberküloz laboratuvarında izole edilen Mycobacterıum Tuberculosıs Kompleksi suşlarının primer anti-tüberküloz ilaçlara direnç oranları. ANKEM Derg. 2017;31(2):53-8. https://doi.org/10.5222/ankem.2017.053
16. Perincek G, Tabakoğlu E, Otkun M, Özdemir L, Özdemir B. Mycobacterium tuberculosis üremesi saptanan akciğer tüberkülozlu hastaların antitüberküloz ilaçlara direnç oranları. Tur Toraks Derg. 2011;12(3):111-3. https://doi.org/10.5152/ttd.2011.25
17. Shin HJ, Kwon YS. Treatment of drug susceptible pulmonary tuberculosis, Tuberc. Respir. Dis. 2015;78(3):161-7. https://doi.org/10.4046/trd.2015.78.3.161
18. Sümbüloğlu K. Sağlık alanına Özel İstatistiksel Yöntemler. Somgür Yayıncılık, Ankara, (2003).
19. Taşbent FE, Doğan M. Konya ilinde klinik örneklerden izole edilen Mycobacterium tuberculosis kompleks suşlarının birinci seçenek antitüberküloz ilaçlara direnç oranları. Türk Mikrobiyol Cem Derg. 2016;46(4):165-71. https://doi.org/10.5222/TMCD.2016.165
20. Tuyiringire N, Tusubira D, Munyampundu JP, Tolo CU, Muvunyi CM, Ogwang PE. Application of metabolomics to drug discovery and understanding the mechanisms of action of medicinal plants with anti-tuberculosis activity. Clin Transl Med. 2018;7(1):29. https://doi.org/10.1186/s40169-018-0208-3
21. T.C. Sağlık Bakanlığı Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi. Yayın No: 862, Ankara, (2011). https://www.toraks.org.tr/uploadFiles/30102014133530-tuberkuloz_tani_ve_tedavi_rehberi.pdf
22. Türkiye’de verem savaşı 2018 raporu. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı, ISBN: 978-975-590-698-0 Sağlık Bakanlığı Yayın No:1109 Erişim adresi: https://www.toraks.org.tr/ userfiles/file/Turkiyede-Verem-Savas-2018-Raporu.pdf Erişim tarihi: 20.03.2019
23. World Health Organization. Global tuberculosis report 2018. Erişim adresi: https://www.who.int/tb/ publications/global_report/en/, Erişim tarihi:23.03.2019
24. World Health Organization. Global Tuberculosis Report 2015. Erişim adresi: https://apps.who.int/iris/handle/10665/191102, Erişim tarihi: 24.03.2019