Empirical Antibiotic Prescribing Practices for Urinary Tract Infections: A Single-Center Retrospective Study

Yıl 2025, Cilt: 39 Sayı: 3, 128 - 134, 31.12.2025

Mehmet Akif Gün , Önder Hancı

https://doi.org/10.54962/ankemderg.1813239

Öz

Rational antibiotic selection for the treatment of infectious diseases is an important step in preventing antimicrobial resistance. This study evaluated empirical antibiotic prescribing practices for urinary tract infections (UTIs), examining compliance with clinical guidelines and differences based on patient demographics in a district hospital where urine cultures cannot be performed.
Data from 370 patients diagnosed with UTI between August 1, 2022, and October 30, 2022, at the 19 Mayıs District State Hospital of the Ministry of Health of the Republic of Turkey were retrospectively reviewed. Inclusion criteria were determined as UTI diagnosis confirmed by ICD-10 codes and presence of an antibiotic prescription. Patients with a history of recurrent UTI, those clinically suspected of having pyelonephritis, or those taking antibiotics for another infection were excluded. Data were obtained from the patient record system. Analyses were performed using the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 program. The chi-square test was used for categorical variables, and logistic regression analysis was employed for antibiotic selection based on age groups. Fluoroquinolones (e.g., ciprofloxacin) and third-generation cephalosporins (cefixime, cefpodoxime, cefdinir, and parenterally administered ceftriaxone) were categorized as broad-spectrum antibiotics.
The patient population consisted of 88.9% females and 11.1% males. The mean age was 46.0±22.9. The pediatric group consisted of 50 patients (13.5%), and the adult group consisted of 320 patients (86.5%). The most common point of contact was the emergency department (39.2%). The most frequently prescribed antibiotic was fosfomycin (62.5%), followed by nitrofurantoin (29.6%) and ciprofloxacin (26.6%). Amoxicillin-clavulanate (33.3%) and cefuroxime axetil (33.3%) were the most commonly used antibiotics in pediatric patients. In adults, fosfomycin (62.5%) and ciprofloxacin (26.6%) were the predominant antibiotics. An increase in the use of broad-spectrum antibiotics in elderly patients (aged 65 years or older) was found to be statistically significant (p <0.05). In the logistic regression analysis, being elderly (OR: 2.1; 95% CI: 1.2–3.8) was independently associated with the use of broad-spectrum antibiotics.
As a result, the preference of fosfomycin and nitrofurantoin for empirical treatment was found to be consistent with international guidelines. However, the continued high use of ciprofloxacin and the marked tendency toward broad-spectrum antibiotics in elderly patients pose significant limitations to ensuring rational antibiotic use. The study highlights the need to strengthen laboratory infrastructure in small centers and ensure the integration of culture and antibiogram results into clinical decision-making processes, the necessity of regular antimicrobial resistance surveillance, and the importance of continuous education for physicians.

Anahtar Kelimeler

Fosfomycin , Nitrofurantoin , Ciprofloxacin , Antimicrobial resistance , Urinary tract infections

Etik Beyan

This study has been approved by the Ethics Committee for Clinical Research of the Faculty of Medicine at Ondokuz Mayıs University ((OMÜ KAEK No:2022/497).

İDRAR YOLU ENFEKSİYONLARI İÇİN AMPİRİK ANTİBİYOTİK REÇETELEME UYGULAMALARI: TEK MERKEZLİ RETROSPEKTİFÇALIŞMA

Öz

Enfeksiyon hastalıklarında tedavi için rasyonel antibiyotik seçimi, antimikrobiyal direncin önlenmesinde önemli bir basamaktır. Bu çalışmada idrar kültürü yapılamayan bir ilçe merkezi hastanesinde idrar yolu enfeksiyonları (İYE) için ampirik antibiyotik reçeteleme uygulamaları değerlendirilmiş ve klinik kılavuzlara uyum düzeyi ve hasta demografisine göre farklılıklar incelenmiştir.
T.C. Sağlık Bakanlığı 19 Mayıs İlçe Devlet Hastanesi’nde 01.08.2022–30.10.2022 tarihleri arasında İYE tanısı alan 370 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Dâhil edilme kriterleri olarak ICD-10 kodları ile doğrulanmış İYE tanısı ve antibiyotik reçetesi bulunması belirlendi. Tekrarlayan İYE öyküsü olan, klinik olarak piyelonefrit düşünülen hastalar veya başka bir enfeksiyon nedeniyle antibiyotik kullanan hastalar dışlandı. Veriler hasta kayıt sisteminden elde edildi. Analizler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 programı ile yapıldı. Kategorik değişkenler için ki-kare testi, yaş gruplarına göre antibiyotik seçimi için lojistik regresyon analizi uygulandı. Florokinolonlar (örn. siprofloksasin) ve üçüncü nesil sefalosporinler (sefiksim, sefpodoksim, sefdinir ve parenteral uygulanan seftriakson) geniş spektrumlu antibiyotikler olarak sınıflandırıldı
Hastaların %88.9’u kadın, %11.1’i erkekti. Ortalama yaş 46.0±22.9 idi. Pediatrik grup 50 hasta (%13.5), erişkin grup 320 hasta (%86.5) idi. Başvurular en sık acil servisten (%39.2) yapıldı. En sık reçete edilen antibiyotik fosfomisin (%62.5) idi; bunu nitrofurantoin (%29.6) ve siprofloksasin (%26.6) izledi. Pediatrik hastalarda amoksisilin-klavulanat (%33.3) ve sefuroksim aksetil (%33.3) öne çıktı. Erişkinlerde fosfomisin (%62.5) ve siprofloksasin (%26.6) baskındı. Yaşlı hastalarda (≥65 yaş) geniş spektrumlu antibiyotik kullanımının artışı istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Lojistik regresyon analizinde yaşlı olmak (OR: 2.1; %95 CI: 1.2–3.8) geniş spektrumlu antibiyotik reçetelenmesi ile bağımsız ilişkiliydi.
Sonuç olarak fosfomisin ve nitrofurantoinin ampirik tedavide öncelikli olarak tercih edilmesi uluslararası kılavuzlarla uyumlu bulunmuştur. Bununla birlikte siprofloksasin kullanımının halen yüksek olması ve yaşlı hastalarda geniş spektrumlu antibiyotiklere yönelimin belirginleşmesi, akılcı antibiyotik kullanımının sağlanmasında önemli sınırlılıklar oluşturmaktadır. Çalışma, küçük merkezlerde laboratuvar altyapısının güçlendirilerek kültür-antibiyogram sonuçlarının klinik karar süreçlerine entegrasyonunun sağlanması gereğini, antimikrobiyal direnç sürveyansının düzenli uygulanmasının zorunluluğunu ve hekimlere yönelik sürekli eğitimin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

antimikrobiyal direnç , İdrar yolu enfeksiyonları , fosfomisin , nitrofurantoin , siprofloksasin

Etik Beyan

Bu çalışma için Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan onay alınmıştır (OMÜ KAEK No:2022/497).

Kaynakça

• Alanlı R, Beşirbellioğlu BA, Çelik G. Toplum kaynaklı üriner enfeksiyon etkeni Escherichia coli suşlarında antibiyotik direnci. Hitit Med J. 2021;3(2):1–5. https://doi.org/10.52827/hititmedj.888932
• Costelloe C, Metcalfe C, Lovering A, Mant D, Hay AD. Effect of antibiotic prescribing in primary care on antimicrobial resistance in individual patients: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2010;340:c2096.
• Çakır B, Acar A. Acil serviste idrar yolu enfeksiyonu ön tanısı alan hastalarda ampirik antibiyotik kullanımı ve kültür-antibiyogram sonuçlarının değerlendirilmesi. Turk J Clin Lab. 2023;14(3):307–314.
• European Association of Urology (EAU). Guidelines on Urological Infections 2022. European Association of Urology. https://uroweb.org/guidelines/urological-infections (erişim tarihi: 05.11.2025).
• Flores-Mireles AL, Walker JN, Caparon M, Hultgren SJ. Urinary tract infections: epidemiology, mechanisms of infection and treatment options. Nat Rev Microbiol. 2015;13(5):269–284.
• Foxman B. The epidemiology of urinary tract infection. Nat Rev Urol. 2010;7(12):653–660.
• Geerlings SE. Clinical presentations and epidemiology of urinary tract infections. Microbiol Spectr. 2016;4(5).
• Goossens H, Ferech M, Vander Stichele R, Elseviers M; ESAC Project Group. Outpatient antibiotic use in Europe and association with resistance: a cross-national database study. Lancet. 2005;365(9459):579–587.
• Grigoryan L, Trautner BW, Gupta K. Diagnosis and management of urinary tract infections in the outpatient setting: a review. JAMA. 2014;312(16):1677–1684.
• Gupta K, Hooton TM, Stamm WE. Increasing antimicrobial resistance and the management of uncomplicated community-acquired urinary tract infections. Ann Intern Med. 2001;135(1):41–50.
• Kahlmeter G. An international survey of the antimicrobial susceptibility of pathogens from uncomplicated urinary tract infections: the ECO·SENS Project. J Antimicrob Chemother. 2003;51(1):69–76.
• Kalem F, Gündem NS, Arslan U, Tuncer İ. İdrar örneklerinden izole edilen Escherichia coli suşlarında antimikrobiyal duyarlılık. ANKEM Derg. 2008;22(4):193–197.
• Medina M, Castillo-Pino E. An introduction to the epidemiology and burden of urinary tract infections. Ther Adv Urol. 2019;11:1756287219832172.
• Montini G, Tullus K, Hewitt I. Febrile urinary tract infections in children. N Engl J Med. 2011;365(3):239–250.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Urinary tract infection (lower): antimicrobial prescribing. National Institute for Health and Care Excellence. https://www.nice.org.uk/guidance/ng109 (erişim tarihi: 05.11.2025).
• Nicolle LE. Urinary tract infections in the older adult. Clin Geriatr Med. 2016;32(3):523–538.
• Ny S, Kozlov RS, Bartoloni A, et al. Antibiotic prescribing and resistance in urinary tract infections across Europe: results from the ARESC study. Int J Antimicrob Agents. 2019;54(3):326–332.
• Rowe TA, Juthani-Mehta M. Urinary tract infection in older adults. Aging Health. 2013;9(5):519–528.
• Ruiz-Lievano AP, Cervantes-Flores F, Nava-Torres A, Carbajal-Morales PJ, Villaseñor-Garcia LF, Zavala-Cerna MG. Fluoroquinolone resistance in Escherichia coli causing community-acquired urinary tract infections: a systematic review. Microorganisms. 2024;12(11):2320. https://doi.org/10.3390/microorganisms12112320
• Stein R, Dogan HS, Hoebeke P, et al. Urinary tract infections in children: EAU/ESPU guidelines. Eur Urol. 2015;67(3):546–558.