Araştırma Makalesi

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ

Cilt: 40 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ

Öz

Sendromik paneller, son yıllarda etkenleri hızlı ve güvenilir tanımlama potansiyelleri ile klinik mikrobiyoloji laboratuvarlarında öne çıkmıştır. Bu çalışmada, 1 Ocak 2020 – 30 Haziran 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir üniversite hastanesinde çalışılan moleküler sendromik beyin omurilik sıvısı (BOS) panellerinde saptanan etkenlerin dağılımı, hastaların klinik özellikleri ve örneklerin laboratuvara kabulü ile sonuçların uzman tarafından onaylanması arasındaki sürelerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, 18 yaş ve üzeri hastalara ait BOS örnekleri dahil edilmiştir. Çalışmada 2020–2023 yıllarında BD MAX™ sistemi, 2024–2025 yıllarında ise Anatolia Geneworks’e ait Bosphore serisi paneller kullanılmıştır. Klinik ve laboratuvar veriler hastane bilgi yönetim sistemi kayıtlarından elde edilerek SPSS v23.0 programı ile analiz edilmiştir. Çalışma süresince toplam 523 BOS örneğinde moleküler sendromik panel testi uygulanmış; 28 farklı hastada (%5.4) viral veya bakteriyel etken saptanmıştır. Hastaların yaş ortalaması 46.7 ± 19.3 yıl olup, olguların %49.5’i erkektir. BOS örneklerinin laboratuvara kabulü ile sonuçların uzman tarafından onaylanması arasındaki medyan süre 22.5 saat olarak bulunmuştur. En sık saptanan etken olan Streptococcus pneumoniae’yı (%32.1) Epstein–Barr virüsü (%21.4) ve Herpes simpleks virüsü tip 1 (%14.3) izlemiştir. Bakteriyel etken pozitifliği saptanan 13 hastanın altısında (%46.2) BOS kültürü ile uyum gözlenmiştir. Moleküler sendromik BOS paneli negatif sonuçlanan 495 hastanın 41’inde (%8.3) konvansiyonel kültür yöntemleri ile etken saptanmış, bu etkenlerin büyük bölümünü koagülaz negatif stafilokoklar oluşturmuştur. Ayrıca panel kapsamı dışında kalan klinik açıdan anlamlı bazı patojenler de kültür ile saptanmıştır. Sonuç olarak, sendromik BOS panelleri hızlı etken saptama potansiyeline sahip olmakla birlikte konvansiyonel kültür yöntemlerinin yerini tamamen alamamaktadır. Bununla birlikte, her iki yöntemin birlikte kullanımı tanısal süreci destekleyerek klinik yönetimde katkı sağlayabilir. Elde edilen veriler, erişkin hastalarda sendromik BOS panellerinin gerçek yaşam koşullarındaki kullanımına ilişkin katkılarını ve sınırlılıklarını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destek veren bir kurum/kuruluş bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Çalışmanın protokolü için Sivas Cumhuriyet Üniversitesi sağlık bilimleri araştırmaları etik kurulundan 2025-09/16 karar numarası ve 18.09.2025 tarihi ile onay alındı.

Kaynakça

  1. Aksamit AJ, Berkowitz AL. Meningitis. Continuum (N Y). 2021;27(4):836-54.
  2. Altunal LN, Aydın M, Özel AS, Kadanalı A. Seven-year evaluation of central nervous system infections in an education research. Adnan Menderes Üniv Sağlık Bilim Fak Derg. 2021;5(2):170-6.
  3. Altunal LN, Öztürk S, Aydın M, Özel AS, Kadanalı A. Clinical characteristics of 98 cases diagnosed with central nervous system infection. ANKEM Derg. 2021;35(3):77-84.
  4. Ayhan FY, Apa H, Akaslan Kara A ve ark. Rapid diagnosis of central nervous system infections by multiplex PCR assay and the viral etiology in children. Mikrobiyol Bul. 2024;58(4):461-70.
  5. Başpınar EÖ, Dayan S, Bekçibaşı M ve ark. Comparison of culture and PCR methods in the diagnosis of bacterial meningitis. Braz J Microbiol. 2017;48(2):232-6.
  6. Böncüoğlu E, Devrim İ, Kıymet E ve ark. Challenges in interpreting cerebrospinal fluid viral polymerase chain reaction results: understanding the results related to HHV-6, HHV-7, and enterovirus. Dr Behçet Uz Çocuk Hast Derg. 2025;15(1):35-41.
  7. Gomes HR. Cerebrospinal fluid analysis: current diagnostic methods in central nervous system infectious diseases. Arq Neuropsiquiatr. 2022;80(Suppl 1):290-5.
  8. Gültepe B, Bayram Y, Güdücüoğlu H, Çıkman A, Berktaş M. Investigation of bacterial and viral meningitis agents with different PCR methods at a university hospital. Abant Med J. 2015;4(2):125-9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mikrobiyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2025

Kabul Tarihi

9 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 40 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Fırtına Topcu, K. (2026). SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ. ANKEM Dergisi, 40(1), 1-8. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1823685
AMA
1.Fırtına Topcu K. SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ. ANKEM Derg. 2026;40(1):1-8. doi:10.54962/ankemderg.1823685
Chicago
Fırtına Topcu, Kübra. 2026. “SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ”. ANKEM Dergisi 40 (1): 1-8. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1823685.
EndNote
Fırtına Topcu K (01 Nisan 2026) SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ. ANKEM Dergisi 40 1 1–8.
IEEE
[1]K. Fırtına Topcu, “SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ”, ANKEM Derg, c. 40, sy 1, ss. 1–8, Nis. 2026, doi: 10.54962/ankemderg.1823685.
ISNAD
Fırtına Topcu, Kübra. “SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ”. ANKEM Dergisi 40/1 (01 Nisan 2026): 1-8. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1823685.
JAMA
1.Fırtına Topcu K. SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ. ANKEM Derg. 2026;40:1–8.
MLA
Fırtına Topcu, Kübra. “SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ”. ANKEM Dergisi, c. 40, sy 1, Nisan 2026, ss. 1-8, doi:10.54962/ankemderg.1823685.
Vancouver
1.Kübra Fırtına Topcu. SANTRAL SİNİR SİSTEMİ ENFEKSİYONLARINDA SENDROMİK MOLEKÜLER TANI PANELİNİN GERÇEK YAŞAM PERFORMANSI: TEK MERKEZ DENEYİMİ. ANKEM Derg. 01 Nisan 2026;40(1):1-8. doi:10.54962/ankemderg.1823685