MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE İZMİR YURDU CEMİYETİ VE FAALİYETLERİ (15 OCAK-11 EYLÜL 1922)

Öz

Bu çalışmanın amacı, Millî Mücadele döneminde merkezi Ankara olan İzmir Yurdu Cemiyeti'nin kuruluşunu, nizamnamesini ve yürüttüğü faaliyetleri gün ışığına çıkarmaktır. 15 Ocak 1922 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki İzmir mebuslarının öncülüğünde kurulan İzmir Yurdu, kurulduğu tarihten itibaren, 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunanlar tarafından işgal edilen İzmir'in kurtarılması için çalıştı. Bu bağlamda çeşitli mitingler gerçekleştirdiği gibi müsamereler ve konferanslar yoluyla da İzmir'in Türk milleti için öneminden ve kurtarılması gerektiğinden bahsederek Türk milletini aydınlatma vazifesi üstlendi. Cemiyet, dönemin gerek İstanbul gerekse Anadolu basınında yayımladığı beyannameyle Türkiye’deki yabancı işgallerini protesto etti. Buna ilaveten çeşitli bağışlar toplayarak Yunan işgal bölgesindeki birçok muhtaç kimseye maddi yardımlar ulaştırdı. Türk Millî Mücadele’sinin Başkomutanı ve TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa da bizzat cemiyete destek verdiğini ifade etmiş ve cemiyet merkezinin asıl yerinin İzmir olduğuna dikkatleri çekmişti. Çalışma meydana getirilirken tarihsel araştırma yönteminden faydalanıldı. Çalışmada esas olarak dönemin süreli yayınlarından istifade edildi. Elde edilen veriler, doküman tekniği analiziyle incelenerek bilimsel olarak incelenip değerlendirildi. Bu çalışmayla birlikte İzmir Yurdu Cemiyeti’nin varlığı ortaya konulacak ve bu sayede Millî Mücadele’ye taraftar cemiyetler arasında sınıflandırılması mümkün olabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Millî Mücadele
• İzmir Yurdu Cemiyeti
• İzmir mebusları
• Türk milleti
• Mustafa Kemal Paşa.

IZMIR HOMELAND ASSOCIATION [İZMİR YURDU CEMİYETİ] AND ITS ACTIVITIES DURING THE TURKISH WAR OF INDEPENDENCE (JANUARY 15-SEPTEMBER 11, 1922)

Öz

The purpose of this study is to shed light on the establishment, regulations, and activities of Izmir Homeland Association (İzmir Yurdu Cemiyeti), headquartered in Ankara during the Turkish War of Independence. Established on January 15, 1922, under the leadership of Izmir deputies in the Grand National Assembly of Turkey, Izmir Homeland Association worked from the date of its establishment to liberate Izmir, which had been occupied by the Greeks on May 15, 1919. In this context, it held various rallies and also undertook the duty of enlightening the Turkish nation by discussing the importance of Izmir for the Turkish nation and the need for its liberation through performances and conferences. The Association protested the foreign occupations in Turkey with a declaration published in both the Istanbul and Anatolian press of the time. In addition, it collected various donations and provided financial assistance to many needy people in the Greek-occupied region. Mustafa Kemal Pasha, Commander-in-Chief of the Turkish War of Independence and President of the Grand National Assembly, also expressed his personal support for the association and drew attention to the fact that the society’s headquarters was actually in Izmir. Historical research methods were used in the preparation of this study. The study mainly drew on periodicals of the time. The data obtained was examined and evaluated scientifically through document analysis. This study reveals the existence of Izmir Homeland Association and enables its classification among the associations that supported the Turkish War of Independence

Anahtar Kelimeler

• Turkish War of Independence
• Izmir Homeland Association (İzmir Yurdu Cemiyeti)
• İzmir deputies
• Turkish nation
• Mustafa Kemal Pasha.

Kaynakça

1. Arıkan, Zeki. “İşgal Dönemi İzmir Basını”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. V/13, (Kasım 1988): s. 145-166.
2. Atatürk, Mustafa Kemal. Nutuk 1919-1927. Yayına Hazırlayan: Zeynep Korkmaz. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Yayınları, 2023.
3. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt II (1922-1924). Editör: Yüksel Özgen. Yayına Hazırlayan: Temuçin Faik Ertan, Necdet Aysal, Ahmet Demir, Hasan Dinçer, İbrahim Baş, Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2024.
4. Aybars, Ergün. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi-1 (Kuruluş). İzmir: Zeus Kitabevi, 2007.
5. Çapa, Mesut. “İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti (Aralık 1918-Mart 1920)”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, VII/21, (Temmuz 1991): s. 553-566.
6. Demirci, Hulkiye, Millî Mücadele’de Yeni Şark ve Yeni Şark’a Göre Batı Cephesi. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2021.
7. Gökbilgin, M. Tayyib. Milli Mücadele Başlarken, Mondros Mütarekesi’nden Büyük Millet Meclisi’nin Açılmasına. İstanbul: Kronik Kitap, 2018.
8. Özkaya, Yücel. “Ulusal Bağımsızlık Savaşı Boyunca Yararlı ve Zararlı Dernekler”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, IV/10, (Kasım 1987): s. 139-186.

9. Sofuoğlu, Adnan. “İzmir İşgali Sonrasında Yunanlıların Batı Anadolu’da İşgali Genişletmeleri ve Bölgede Oluşan Milli Direniş”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi. S. 29/30, (Mayıs- Kasım 2002): 131-142.
10. Tanör, Bülent. Türkiye’de Yerel Kongre İktidarları (1918-1920), İstanbul: 1998.
11. Turan, Orhan. “İngiliz Arşiv Belgelerine Göre Yunan Ordusu’nun İzmir’e Çıkması ve İşgale İlişkin Tanıklıklar”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi. XVIII/Özel Sayı, (2018): 103-126.
12. Türkgeldi, Ali. Moudros ve Mudanya Mütarekelerinin Tarihi. İstanbul: 1948.
13. Türkmen, Zekeriya. Millî Mücadele Yıllarında İstanbul Mitingleri. Ankara: Berikan Yayınevi, 2016.