İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi

Sabit Çetin

doi:10.1501/Tite_0000000379

İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi

Öz

Türkiye İkinci Dünya Savaşı’nda izlediği kararlı dış politika ile toprak

bütünlüğünü koruyarak savaş dışı kalmayı başarmıştır. 1941 yılında Balkanlarda

meydana gelen çatışmaların Türkiye’nin sınırlarına kadar gelmesi sonucunda, Türk

Hükümeti savaşın etkilerini en aza indirmek amacıyla bir dizi tedbir almak zorunda

kalmıştır. İstanbul ve Trakya’da yaşayan sivil halkın yanında, buralardaki kamu

kurum ve kuruluşları ile sivil ve askeri eğitim kurumlarının da nakil işlemleri

yapılmıştır. Bu çalışmada savaş tehlikesine karşı alınan tedbirlerden biri olan

İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi işinin planlanması, uygulanması ve faaliyet

sırasında yaşanan sorunlar ile yasal düzenlemeler imkânlar ölçüsünde

incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

KAYNAKÇA
ARŞĐV:
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi
BCA, Tarih: 01.04.1941, Sayı: 2/15549, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 94.29.4.
BCA, Tarih: 08.05.1941, Sayı: 2/15764, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 94.39.19
BCA, Tarih: 05.06.1941, Dosya: 18242, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 170.182.9.
BCA, Tarih: 30.04.1941, Sayı: 1289, Fon Kodu: 490,01, Yer No: 611.120.5.
BCA, Tarih: 31.08.1944, Sayı: 2/1641, Dosya: 76–108, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer

No: 106.72.5.
BCA, Tarih: 23.07.1941, Dosya: 4061, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 48.309.8.
BCA, Tarih: 19.06.1941, Sayı: 2/16032, Dosya: 39–168, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 95.52.17.
BCA, Tarih: 14.05.1941, Dosya: 39125, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 47.303.9.
BCA, Tarih: 08.05.1941, Dosya: 5521, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 56.377.3.
BCA, Tarih: 22.08.1941, Sayı: 2/16483, Dosya: 118–64, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 96.75.8.
BCA, Tarih: 15.11.1941, Dosya: 20390, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 179.235.13.
BCA, Tarih: 08.05.1941, Sayı: 2/15753, Dosya: 48–25, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 94.39.8.
BCA, Tarih: 26.05.1941, Sayı: 2/15852, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 95.44.7.
BCA, Tarih: 22.06.1940, Sayı: 2/13757, Dosya: 146–55, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 91.59.17.
BCA, Tarih: 17.07.1940, Sayı: 2/13985, Dosya: 120–33, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 92.71.5.
BCA, Tarih: 01.09.1939, Sayı: 2/11854, Dosya: 44–23, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 88.85.19.
BCA, Tarih: 17.07.1941, Dosya: 14626, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 144.31.9.
BCA, Tarih: 28.04.1941, Sayı: 2/15678, Dosya: 143, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer N o:
94.35.13.
800
BCA, Tarih: 06.09.1939, Sayı: 2/11890, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 88.87.15.
BCA, Tarih: 27.06.1940, Sayı: 2/13787, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 91.61.7.
BCA, Tarih: 10.10.1940, Sayı: 2/14518, Dosya: 147, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No:
92.97.18.
BCA, Tarih: 14.02.1941, Sayı: 2/15220, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 94.12.15. BCA, Tarih: 13.06.1941, Sayı: 2/15985, Dosya: 144–283,Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 95.50.10.
BCA, Tarih: 21.06.1940, Dosya: 25934, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 213.448.7.
BCA, Tarih: 13.04.1940, Dosya: 4854, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 53.351.6.
BCA, Tarih: 26.05.1941, Sayı: 2/15879, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 95.45.4.
BCA, Tarih: 25.06.1941, Sayı: 2/16047, Dosya: 159–213,Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 95.53.12;
BCA, Tarih: 15.07.1941, Sayı: 2/16236, Dosya: 59–29, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 95.63.1.
BCA, Tarih: 26.05.1941, Sayı: 2/15853, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 95.44.8.
BCA, Tarih: 22.08.1941, Sayı: 2/16488, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 96.75.13.
BCA, Tarih: 06.05.1941, Sayı: 2/15707, Dosya: 214–225,Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 94.37.2.
BCA, Tarih: 06.04.1941, Dosya: 21948, Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer No: 186.281.9. BCA, Tarih: 04.10.1941, Sayı: 2/16714, Dosya: 48–31, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer
No: 96.86.18.
BCA, Tarih: 07.04.1938, Sayı: 2/8505, Dosya: 48, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No:
82.28.6.
BCA, Tarih: 18.11.1943, Sayı: 3/90, Fon Kodu: 30.18.1.2, Yer No: 104.2.40.
KĐTAP VE MAKALELER
Armaoğlu, Fahir H.: “Đkinci Dünya Harbinde Türkiye”, Ankara Üniversitesi
Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi,Cilt: 13, Sayı: 2, (1958).
Atabey, Figen; “Đkinci Dünya Savaşı’nda Türk Donanması”, Askeri Tarih
Araştırmaları Dergisi, Yıl: 9, Sayı: 18, (Ağustos 2011).
Atay, Falih Rıfkı; “Trakya ve Đstanbul Hakkındaki Tedbir”, Ulus, (12.04.1941).
Bakar, Bülent; “Đkinci Dünya Savaşı’nda Đstanbul ve Trakya’dan Anadolu’ya Göç
ve Paniğe Karşı Propaganda”Đstanbul Üniversitesi Atatürk Đlkeleri ve Đnkılâp
Tarihi Enstitüsü, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, Sayı: 12,
(6/2007)
ĐKĐNCĐ DÜNYA SAVAŞI’NDA ĐSTANBUL VE TRAKYA’NIN… 801
Barutçu, Faik Ahmet; Siyasi Anılar, Milliyet Yayınları, Đstanbul, 1977.
Büyüktuğrul, Afif; Cumhuriyet Donanması, (1923–1960), Deniz Basımevi,
Đstanbul, 1967.
Deniz Harp Okulu Tarihçesi, Deniz Harp Okulu Basımevi, Đstanbul, 2004.
Deringil, Selim; Denge Oyunu Đkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış
Politikası, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Đstanbul, 2003.
Engin, Đlhan; Göç Yolları Tıkadı, Đstanbul, 1968.
Esmer, Ahmet Şükrü ve Sander, Oral; “Đkinci Dünya Savaşı’nda Türk Dış Politikası”, Olaylarla Türk Dış Politikası (1919-1945), B. 9, Siyasal
Kitabevi, Ankara, 1996.
Goloğlu, Mahmut; Milli Şef Dönemi (1939–1945), Kalite Matbaası, Ankara, 1974. Đstanbul Đl Yıllığı, Đstanbul, 1973.
Gündüz, Aka; “Parasız Nakilden Cayanları Tenkid”, Yeni Sabah,(11.5.1941). Gürün, Kamuran; “Türkiye’yi II. Dünya Savaşı’na Sokma Çabaları”, Belleten,Cilt:
LII, Sayı:204, (Kasım 1988).
Hale, William; Türk Dış Politikası (1774-2000), Çev. Petek Demir, Arkeoloji ve
Sanat Yayınları, Đstanbul, 2003.
Đnönü, Erdal; Anılar ve Düşünceler, Đstanbul, 1996.
Karabekir, Kazım; Ankara’da Savaş Rüzgârları, II. Dünya Savaşı, CHP Grup
Tartışmaları, Yay. Haz. Faruk Özerengin, Đstanbul, 2000.
Koçak, Cemil; Türkiye’de Milli Şef Dönemi (1938-1945), Cilt:1, Đletişim Yayınları, Đstanbul, 2010.
Köymen, Nusret ;“Đstanbul Anadolu’ya Gidiyor”, Vatan, (03.05.1941).
_______; “Harp Đhtimalleri Karşısında: Şehir ve Köy”, Vatan, (16.04.1941).
Küçükerşen, Cevdet; Đkinci Dünya Harbinde Geri Hizmet ve Đkmal Đşlerindeki
Yenilikler, Genelkurmay Başkanlığı Askeri Basımevi, Đstanbul,1947.
Nadi, Yunus; “Bir Tedbir Etrafında”, Cumhuriyet, (12.04.1941).
Önder, Zehra; II. Dünya Savaşı’nda Türk Dış Politikası, Çev. Leyla Uslu, Bilgi
Yayınevi, Ankara, 2010.
Öymen, Altan; Bir Dönem Çocuk, Đstanbul, 2002.
Özbay, Kemal; Türk Askeri Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri, C. I,
Đstanbul, 1976.
Özgüldür, Yavuz; Türk Alman Đlişkileri (1923-1945), Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1993.
SABĐT ÇETĐN 802
Sertel, M. Zekeriya; “Hükümetin Teyakkuzu ve Đhtiyat Tedbirleri”, Tan,
(11.04.1941).
Tutel, Eser; “Đkinci Dünya Savaşı’nda Beyoğlu”, Tarih ve Toplum, Sayı: 133,
(Ocak 1995).
Türk Subaylarının Đkinci Dünya Harbi Hatıraları, Genelkurmay Basımevi,
Ankara, 1999.
Türkiye Dış Politikasında 50 Yıl Đkinci Dünya Savaşı Yılları (1939-1946),
Dışişleri Bakanlığı Araştırma ve Siyaset Planlama Genel Müdürlüğü,
Uran, Hilmi; Hatıralarım, Ankara, 1959.
Us, Asım; Hatıra Notları, Đstanbul, 1966 . _______ ;“Aldığımız Tedbirler Đhtiyatta Bir Đfrat karlık Değildir”, Vakit,
(13.04.1941).
_______ ; “Anadolu’ya Göç Etmenin Manası ve Hedefleri”, Vakit, (11.04.1941) . Ünsal, Ertan; “41 Baharında Anadolu’ya Gönüllü Göç Đstanbul Boşaltılıyor”,
Popüler Tarih, (Mayıs, 2001).
Yıldırım, Hüseyin;“Deniz Harp Okulu Mersin’de”, Altıncı Askeri Tarih Semineri Bildirileri II, Đkinci Dünya Harbinde Türkiye(20-22 Ekim 1997 Đstanbul),
Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1999.
Resmi ve Süreli Yayınlar:
TBMM Zabıt Ceridesi
Resmi Gazete
Akşam
Ayın Tarihi
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi,
Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi
Belleten
Cumhuriyet
Popüler Tarih
Tan
Ulus
Vakit
Vatan
Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi
Yeni Sabah

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sabit Çetin Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2013

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2013

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2013 Cilt: 13 Sayı: 52

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000379

IZ

https://izlik.org/JA48ZA34YB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çetin, S. (2013). İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi. Atatürk Yolu Dergisi, 13(52). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000379

AMA

1.Çetin S. İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi. AYOD. 2013;13(52). doi:10.1501/Tite_0000000379

Chicago

Çetin, Sabit. 2013. “İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi”. Atatürk Yolu Dergisi 13 (52). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000379.

EndNote

Çetin S (01 Eylül 2013) İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi. Atatürk Yolu Dergisi 13 52

IEEE

[1]S. Çetin, “İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi”, AYOD, c. 13, sy 52, Eyl. 2013, doi: 10.1501/Tite_0000000379.

ISNAD

Çetin, Sabit. “İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi”. Atatürk Yolu Dergisi 13/52 (01 Eylül 2013). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000379.

JAMA

1.Çetin S. İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi. AYOD. 2013;13. doi:10.1501/Tite_0000000379.

MLA

Çetin, Sabit. “İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 13, sy 52, Eylül 2013, doi:10.1501/Tite_0000000379.

Vancouver

1.Sabit Çetin. İkinci Dünya Savaşı’nda İstanbul ve Trakya’nın tahliye edilmesi. AYOD. 01 Eylül 2013;13(52). doi:10.1501/Tite_0000000379

Cited By

Çatalca Bölgesi Savunma Yapıları Üzerine Bir Değerlendirme

Sanat Tarihi Dergisi

https://doi.org/10.29135/std.834017