TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)

Sevilay Özer

doi:10.1501/Tite_0000000406

TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)

Öz

Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren üzerinde hassasiyetle durulan ve

memleketin en büyük sağlık sorunlarından biri olan trahom, göz kapaklarının içini

döşeyen zarın üzerinde başlayan ve devam eden süreçte gözün körlüğüne bile sebep

olabilen bulaşıcı bir hastalıktır. Türkiye’de daha çok Güney ve Güneydoğu Anadolu

Bölgesi’nde görülmüştür. Öyle ki hastalığın yoğun olarak görüldüğü Adıyaman

“Körler Memleketi” olarak adlandırılmıştır. 1925 yılında trahoma karşı Malatya ve

Adıyaman’da başlatılan mücadele, zamanla söz konusu hastalığın tehdit ettiği diğer

yerleri içine alacak şekilde genişletilmiştir. Trahomlu hastaların iyileştirilmesi için

şehir ve kasabalarda hastane ve dispanser, köylerde ise köy tedavi evlerinin

açılmasına gayret edilmiştir. Diğer taraftan bulaşıcı olan bu hastalığın yayılmasını

engellemek amacıyla halkın bilinçlendirilmesine büyük önem verilmiştir. Anadolu

insanını sağlık açısından olduğu kadar sosyal açıdan da zor durumda bırakan

trahom hastalığına karşı uzun soluklu verilen mücadelede, yıllar içerisinde olumlu

netice alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Kaynakça
I. Arşiv Belgeleri
BCA, Dosya No: 490.1., Yer No: 1464.6.1.
BCA, Fon Kodu: 490. 1, Yer No: 25.122.2.
BCA., Fon Kodu: 30.10., Yer No: 177.220.17.
BCA., Fon Kodu: 30.10, Yer No: 177.220.9.
BCA., Dosya No:490.1, Yer No: 1464.3.2..
BCA., Dosya No: 490.1, Yer No: 5.26.22

BCA, Dosya No: 30.10, Yer No: 177.224.9.
BCA, Dosya No: 30.18.1.2, Yer No: 33.7.11.
II. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Cerideleri
TBMM ZC., D.2, C.1, İ.1, 15. İçtima (8.9.1923)
TBMM ZC., D.5, C.8, İ.F, 29.İnikat (25.5.1935) 84
BCA, Dosya No: 30.10, Yer No: 177.224.9. 85
Hot, a.g.m., s. 27-28.
TBMM ZC., D.5, C.11, İ.1, 68. İnikat (26.5.1936)
TBMM ZC., D.5, C.18, İ.2, 64. İnikat (25.5.1937)
TBMM ZC., D.5, C.25, İ.3, 65. İnikat (24.5.1938)
TBMM ZC., D.6, C.2, İ.F, 16. İnikat (24.5.1939)
TBMM ZC., D.6, C.11, İ.1, 57. İnikat (28.5.1940)
TBMM ZC., D.6, C.18, İ.2, 57. İnikat (27.5.1941)
TBMM ZC., D.6, C.25, İ.3, 63. İnikat (26.5.1942)
TBMM ZC., D.7, C.2, İ.F, 27. İnikat (25.5.1943)
TBMM ZC., D.7, C.10, İ.1, 60. İnikat (24.5.1944)
TBMM ZC., D.7, C.17, İ.2, 64. Birleşim (28.5.1945)
III. Gazeteler
Cumhuriyet
Türksözü
Yeni Gaziantep
Akşam
Ulus
Kurun
Hâkimiyeti Milliye
Vakit
IV. Kitap ve Makaleler
Akbayar, Nuri, Osmanlı Yer Adları Sözlüğü, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2003.
Altay, Sedat, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Tokat Vilayetinde Sağlık Hayatı ve Sorunları (1923-1938)”, Tokat Sempozyumu 01-03 Kasım 2012 Tokat Bildiriler, C.3, Tokat 2012, s. 9-34.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Bizde Trahom Savaşı Nasıl Yapılıyor”, Cumhuriyet, 7 İkincikanun (Ocak) 1936.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Dünya Trahom Mücadelesi”, Türk Oftalmoloji Gazetesi, C.1, S. 11-12, 1931, s. 687-720.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Trahom Savaşı Konusunda”, IV. Trahom Savaşı, Gürsoy Basımevi Ankara 1967.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Türkiye’de Trahom Mücadelesi Tarihçesine Ait Hatıralarım”, Göz Kliniği, S. 10, Ekim 1961, s. 127-134.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Türkiye’de Trahom Mücadelesi Tarihçesine Ait Hatıralarım II”, Göz Kliniği, S. 11, Kasım 1961, s. 141-148.
Ayberk, Nuri Fehmi, “Türkiye’de Trahom Problemi ve Savaşı ”, Göz Kliniği, S.2, Mart-Nisan 1948, s. 19-27.
Ayberk, Nuri Fehmi, Trahom Mücadele Kılavuzu, Cumhuriyet Matbaası, İstanbul 1937.
Ayberk, Nuri Fehmi, Trahom Mücadelesinde Son Buluşlar Münasebetiyle, Kader Basımevi, İstanbul 1938.
Ayberk, Nuri Fehmi, Türkiye’de Trahom Mücadelesi, İstanbul 1936.
Bengisu, Naci, Trahom İçtimaî Zararları ve Korunma Çareleri, İstanbul 1942.
Bilger, İzzet, “Trahom ve Neticeleri 1”, Görüşler, S.32, Şubat 1941, s. 10-12.
Bilger, İzzet, “Trahom ve Neticeleri 2”, Görüşler, S.33, Mart 1941, s. 11-13.
Bilger, İzzet, “Trahom ve Neticeleri 3”, Görüşler, S.34, Nisan 1941, s. 22-24.
Bilger, İzzet, Adana Okullarında Trahom Savaşı, Türksözü Matbaası, Adana 1950.
Burhaneddin, “Trahom Mücadelesi”, Sıhhiye Mecmuası, S.18, Eylül 1928, s. 72-78.
Cuenod A. ve R. Nataf, Trahom, (Çev. Murad Rami Aydın), Devlet Basımevi, İstanbul 1938.
Gözcü, Niyazi İsmet, “Memleketimizde Körlük Durumu Hakkında Bazı Düşünceler”, Göz Kliniği, S.1, Mart-Nisan 1948, s. 2-5.
Hayri Hakkı, “Trahomun Sirayeti Hakkında”, Sıhhiye Mecmuası, S.15, Haziran 1928, s. 74-77.
Işık, Mahmut, “Memleketimizde Trahom Problemi”, Karacadağ, S.121, Ocak 1949, s. 10-11.
Işık, Mahmut, “Memleketimizde Trahom Problemi”, Karacadağ, S.122, Şubat 1949, s. 14-16
Işık, Mahmut, “Türkiye’de Trahom ve Trahom Mücadelesi”, Sağlık Dergisi, C. XL, S. 1-2, Ocak-Şubat 1966, s. 66-87.
Işık, Mahmut, Trahom, T.C. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Yayınları, Ankara 1968.
“İçtimai Hıfzıssıhha-Trahom”, Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, C.4, S.39, 15 Kasım 1924, s. 79-82.
“İçtimai Hıfzıssıhha-Trahom Mücadelesi”, Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, C.7, S. 76, 15 Aralık 1927, s. 179-182
İstatistik Yıllığı 1930-1931, İstatistik Umum Müdürlüğü Neşriyatı, Ankara 1931.
Karagöz, Mehmet, “Cumhuriyet’in Modernleşme Sürecinde Malatya (1930-1938) Bir Seyyahın Notları Vesilesiyle” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.18, S.1, s. 291-324.
Kutay, Andaç, “Trahom Nedir”, Atayol, S.9, 1984, S. 15-16.
Öztan, M. Sabit, Göz Hastalıklarından Trahomu Tanıyalım Kendimizi Koruyalım, Cemal Azmi Matbaası, İstanbul 1949.
Sarıgöl, Sabri, “Sağlık İşleri Genel Müdürü Dr. Sabri Sarıgöl’ün Seminere Yolladığı Mesaj”, IV. Trahom Semineri, Gürsoy Basımevi, Ankara 1967, s. 4.
Sert, Gürkan, “İkinci Millî Tıp Kongresi’nde (1927) Dr. Vefik Hüsnü Bulat’ın Sunduğu ‘Türkiye Trahom Coğrafyası’ İsimli Bildirinin Türkiye Tıp Tarihi Açısından Değerlendirilmesi, 38. Uluslararası Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı, Ankara 2005, s. 1518-1520.
Şakar, H., “Trahom Hastalığı”, Batı Yolu Kültür Dergisi, S.3, Kasım 1935, s. 9.
“Trahom”, Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, C.5, S.55, 15 Mart 1926, s. 353.
“Trahomla Mücadele”, Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, C.5, S.54, 15 Şubat 1926, s. 330
Trahom Hakkında Halka Nasâyih, Helal Matbaası, Dersaadet 1345.
Trahom Hastalığı Hakkında Halka Nasihatler, T.C. Sıhhat ve İçtimaî Muavenet Vekâleti Yayını, 1933.
Trahom Mücadele Talimatnamesi, T.C. Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti Yayını, Ankara 1944.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sevilay Özer

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2014

Gönderilme Tarihi

4 Ocak 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 14 Sayı: 54

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000406

IZ

https://izlik.org/JA86WJ89NM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özer, S. (2014). TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945). Atatürk Yolu Dergisi, 14(54). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000406

AMA

1.Özer S. TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945). AYOD. 2014;14(54). doi:10.1501/Tite_0000000406

Chicago

Özer, Sevilay. 2014. “TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)”. Atatürk Yolu Dergisi 14 (54). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000406.

EndNote

Özer S (01 Mart 2014) TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945). Atatürk Yolu Dergisi 14 54

IEEE

[1]S. Özer, “TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)”, AYOD, c. 14, sy 54, Mar. 2014, doi: 10.1501/Tite_0000000406.

ISNAD

Özer, Sevilay. “TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)”. Atatürk Yolu Dergisi 14/54 (01 Mart 2014). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000406.

JAMA

1.Özer S. TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945). AYOD. 2014;14. doi:10.1501/Tite_0000000406.

MLA

Özer, Sevilay. “TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 14, sy 54, Mart 2014, doi:10.1501/Tite_0000000406.

Vancouver

1.Sevilay Özer. TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945). AYOD. 01 Mart 2014;14(54). doi:10.1501/Tite_0000000406

TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)

TÜRKİYE’DE TRAHOMLA MÜCADELE (1925-1945)

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

SİNEMANIN MARDİN'DEKİ SEYRİ: SİNEMA, ŞEHİR VE SEYİR

Cumhuriyet Halk Partisi İntihap Mahali Raporlarına Göre Urfa’da Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Hayat (1944-1948)

Trahomla Kararan Hayatlar: Adıyaman ve Besni Örneği

Bir Taşra Şehrinin Sözcülüğünü Yapmak: Fikret Otyam ve Urfa (1953-1993)

1927 Genel Nüfus Sayımına Göre Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Konya’nın Demografik Yapısı

SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)

Ulus Oluşturma Sürecinde Genç Cumhuriyetten Notlar: Yurttaşlık, Sağlık Hakkı ve Kamusal İletişim

DİYARBAKIR’DA SALGIN HASTALIKLARLA MÜCADELE (1934–1950)

UMUMİ HIFZISIHHA MECLİSLERİNİN HUKUKİ DURUMU: COVİD-19 PANDEMİ DÖNEMİ ÇAYIRLI İLÇESİ ÖRNEĞİ