SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)

Serpil Sürmeli

doi:10.1501/Tite_0000000435

SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)

Öz

I.Dünya Savaşı arifesinde İngiltere’ye sipariş edilen iki Türk gemisine İngiliz

Hükümeti tarafından el konulması Türk kamuoyunda büyük tepki yarattı. İki Alman

gemisinin Çanakkale Boğazı’na girmesiyle bir İngiliz filosunun boğazın girişini

ablukaya alması ve gemilerle ilgili İngiliz Hükümeti’nin Türk Hükümeti’ne karşı

takındığı siyasi ve askeri tavır bu tepkiyi daha da arttırdı. Türkiye’yi savaşa dahil

etme konusunda acele eden Almanya İngilizlere karşıgiderek büyüyen bu tepkiyi iyi

kullandı.

Türkiye’nin savaşa girmesiyle Çanakkale Boğazı önünde işleyen süreç İngiliz

Hükümeti’ni Çanakkale’de yeni bir cephe açıp açmama konusunda düşünmeye

zorladı. İlk kez 25 Kasım 1914 Savaş Konseyi toplantısında Çanakkale’ye karadan

ve denizden taarruz yapma fikri Deniz Bakanı Winston Churchill tarafından dile

getirildi. Bu fikre konseyde sonuna kadar sebat eden de o oldu. Ancak Savaş Bakanı

Horatio H.Kitchener büyük bir askeri güce ihtiyaç duyan bu harekâtı Batı Cephesi

dışında başka bir cepheye ayıracak gücü olmadığı gerekçesiyle onaylamadı. Fakat

bu fikir ne tam olarak benimsendi ne de tam olarak bir kenara atılıp bırakıldı.

Sonunda sadece donanmanın boğazı zorlayarak geçmesi görüşünün kabulü ile

sınırlı bir harekâtın yapılmasına karar verildi.

Bu çalışma, İngiliz Savaş Konseyi’nin askeri güç konusunda hep Batı

Cephesi önceliğinin arkasında kalan Çanakkale Harekâtı ile ilgili, kararsızlıkları,

çekinceleri ve tartışmalarıyla geçirdiği yorucu bir tarihi süreci konu almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

KAYNAKÇA
Bartlett,Ellis Ashmead,Çanakkal’a Harekât-ıBahriyesine Dair İfşaat,Çev.Bahriye
Erkân-ıHarb Kıdemli YüzbaşıRahmi, Matba’a-i Amire, Dersaadet,1331.
Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V.Cilt,Çanakkale Cephesi Harekâtı1’nci 2’nci 3’ncü Kitapların ÖzetlenmişTarihi (Haziran 1914-9 Ocak 1916) Genelkurmay Basımevi, Ankara,1997.
Braithwaite, William S.,The Story of the Great War, New York,1919
Callwell, C.E., Dardanelles, Boston and New York.1919.
Churchill,Winston,The World Crisis 1911-1914,New York,1928.
______________, The World Crisis,1915,New York,1923.

Çakmak,Fevzi,Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 2005.
Evening Post. Fisher, Lord John A.,Memories,London,1919.
Graves, Philip, P., İngilizler ve Türkler Osmanlıdan Günümüze Türk İngiliz
İlişkileri(1790-1939),Ter: Yılmaz Tezkan, 21.Yüzyıl Yayınları, Ankara, 1999.
Grey River Argus. Hart, Peter-Nigel Steel, Gelibolu Yenilginin Destanı, Türkçesi: Mehmet Harmancı, Sabah Kitapları, İstanbul,1997.
Herald Journal. James, Robert Rhodes, Gelibolu Harekâtı, Çev: Haluk V.Saltıkgil, Belge Yayınları, İstanbul,1962.
Kannengiesser, Hans, Çanakkale’de Türklerle Beraber Bir Alman Albayın
Gözünden Çanakkale, Çev: Prof. Dr. Mehmet Serez, TimaşYayınları, İstanbul, 2009. Knight, Frank, The Dardanelles Campaign,London,1970.
Moorehead, Alan, Gelibolu, Çev: Ali Cevat Akkoyunlu, Doğan Kitap, İstanbul, 2004 5 . Nevinson, Henry W.,The Dardanelles Campaign,London,1920.
Oglander-C.F.Aspinall, Büyük Harbin Tarihi Çanakkale Gelibolu Askeri Harekâtı,I, Yay Haz: Metin Martı, Arma Yayınları, İstanbul, 2005
2 . Poverty Bay Herald. Price,William H.,With The Fleet In The Dardanelles,London, [1915].
Roch, Walter, Mr Llyod George And War,London,1920.
Sanders, Liman Von, Türkiye’de BeşSene, Yeditepe Yayınevi, İstanbul, , 2007
3.
Selahattin Adil Paşa’nın HatıralarıHayat Mücadeleleri, Zafer Matbaası, İstanbul,1982.
The New York Times. The Real Kaiser, The Dardanelles Their Story And Their Significanced In The Great War, London,1915.
Waite, Fred, The New Zealanders At Gallipoli,Printed Publiced Under Authority of the New Zealand Government by Whitcombe and Tombs Ltd., AucklandChristcurch-Dunedin and Wellington,1921.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serpil Sürmeli

Yayımlanma Tarihi

11 Ocak 2015

Gönderilme Tarihi

11 Ocak 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Cilt: 15 Sayı: 57

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000435

IZ

https://izlik.org/JA97RN45DM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sürmeli, S. (2015). SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915). Atatürk Yolu Dergisi, 15(57). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000435

AMA

1.Sürmeli S. SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915). AYOD. 2015;15(57). doi:10.1501/Tite_0000000435

Chicago

Sürmeli, Serpil. 2015. “SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)”. Atatürk Yolu Dergisi 15 (57). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000435.

EndNote

Sürmeli S (01 Ocak 2015) SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915). Atatürk Yolu Dergisi 15 57

IEEE

[1]S. Sürmeli, “SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)”, AYOD, c. 15, sy 57, Oca. 2015, doi: 10.1501/Tite_0000000435.

ISNAD

Sürmeli, Serpil. “SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)”. Atatürk Yolu Dergisi 15/57 (01 Ocak 2015). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000435.

JAMA

1.Sürmeli S. SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915). AYOD. 2015;15. doi:10.1501/Tite_0000000435.

MLA

Sürmeli, Serpil. “SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915)”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 15, sy 57, Ocak 2015, doi:10.1501/Tite_0000000435.

Vancouver

1.Serpil Sürmeli. SİYASET VE SAVAŞ İNGİLİZLERİN ÇANAKKALE ÇIKMAZI (3 Kasım 1914-18 Mart 1915). AYOD. 01 Ocak 2015;15(57). doi:10.1501/Tite_0000000435

Cited By

Eleftherios Venizelos’un Hatıratında Paris Barış Konferansı Ve İzmir’in Yunanlara Bırakılma Kararı

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.21563/sutad.1378269