İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ
Öz
İkili ilişkilerin kurulduğu XVI. yüzyılın sonlarından 1876 Berlin Antlaşması’na kadar Osmanlı Devleti ile genelde ekonomik çıkarları açısından dostane ilişkiler sürdüren ve Osmanlı toprak bütünlüğünün korunmasından yana olan İngiltere, bu tarihten sonra keskin bir politika değişikliğine giderek Osmanlı topraklarının parçalanması ve paylaşılması konusunda hem fikir olan güçlerin safına katılmış, hatta bu güçlerin en önde gelenlerinden biri olmuştur. Fransa’nın Katolikliği, Rusların ise Ortodoksluğu kullanarak, Osmanlı coğrafyasında kendilerine nüfuz alanları oluşturmalarından ilham alan İngiltere, yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Osmanlı coğrafyasında siyasal, ekonomik ve kültürel alanlarda nüfuz edebileceği alanlar aramış, bu nedenle Nesturiler, Süryaniler, Keldaniler, Dürziler, Ermeniler ve Bulgarlar gibi çeşitli Hristiyan gruplar arasında Protestan misyonerlik faaliyetlerini başlatmıştır. Osmanlı gayrimüslimleri arasında önce Protestan bir cemaat oluşturulmuş, daha sonra bu cemaatin hamiliği üstlenerek Osmanlı yönetimine baskı unsuru olarak kullanılmıştır. Özellikle eğitim alanında okullar ile yapılan misyonerlik faaliyetlerinde ileride Osmanlı Devleti’ne karşı isyan edecek kitlelerin lider kadrosu yetiştirilirken, tıbbi alanda yapılan misyonerlik faaliyetleriyle de azınlık tebaanın sempatisi kazanılmak istenmiş, siyasal, ekonomik ve kültürel amaçlı çalışmalar, misyonerlik marifetiyle dini çalışmalar gibi gösterilerek kamufle edilmiştir. İngiltere’nin misyonerlik faaliyetlerini gerçekleştirdiği coğrafi alan ile I. Dünya Savaşı sonrasında işgal ettiği bölgelerin büyük bir benzerlik taşıması, kamuflajı düşürüp gerçek niyetleri gözler önüne sermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KAYNAKÇA
- Arşiv Belgeleri
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA)
- Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
- Kitaplar
- Açıkses, Erdal; Amerikalıların Harput’taki Misyonerlik Faaliyetleri, TTK Yayınları, Ankara, 2003.
- Akdağ, Mustafa; Yakın Çağ Dönemi Avrupa Tarihi, Berikan Yayınları, Ankara, 2016.
- Akyüz, Yahya; Türk Eğitim Tarihi, Pegem Akademi Yayınları, Ankara, 2013.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
17 Eylül 2017
Gönderilme Tarihi
14 Mart 2017
Kabul Tarihi
11 Temmuz 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 16 Sayı: 61
APA
Polat, B., & Ayaz, R. (2017). İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ. Atatürk Yolu Dergisi, 16(61), 1-45. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000472
AMA
1.Polat B, Ayaz R. İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ. AYOD. 2017;16(61):1-45. doi:10.1501/Tite_0000000472
Chicago
Polat, Bengül, ve Ratip Ayaz. 2017. “İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi 16 (61): 1-45. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000472.
EndNote
Polat B, Ayaz R (01 Eylül 2017) İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ. Atatürk Yolu Dergisi 16 61 1–45.
IEEE
[1]B. Polat ve R. Ayaz, “İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ”, AYOD, c. 16, sy 61, ss. 1–45, Eyl. 2017, doi: 10.1501/Tite_0000000472.
ISNAD
Polat, Bengül - Ayaz, Ratip. “İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi 16/61 (01 Eylül 2017): 1-45. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000472.
JAMA
1.Polat B, Ayaz R. İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ. AYOD. 2017;16:1–45.
MLA
Polat, Bengül, ve Ratip Ayaz. “İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 16, sy 61, Eylül 2017, ss. 1-45, doi:10.1501/Tite_0000000472.
Vancouver
1.Bengül Polat, Ratip Ayaz. İNGİLİZ MİSYONERLİK FAALİYETLERİNİN OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SÜRECİNE ETKİLERİ. AYOD. 01 Eylül 2017;16(61):1-45. doi:10.1501/Tite_0000000472
Cited By
ABCFM Misyoneri William Maccallum’ın “What do You Know About Constantinople?” Adlı Eseri Bağlamında 20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı’da Misyonerlik Çalışmaları
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.21021/osmed.1267739İngiltere’nin Osmanlı Devleti’nde Protestanlığı Yayma ve Filistin’de Yahudileri İskân Projesi [1837-1857]
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.21021/osmed.1398823AN EXAMPLE OF THE CONNECTION BETWEEN IMPERIALIST POLITICS AND ORIENTALIST STUDIES: BRITISH ORIENTALISM
International Journal of Mardin Studies
https://doi.org/10.63046/ijms.1681142Türk-Amerikan İlişkilerinde Bir Kriz Vesilesi: Burdur Amerikan Koleji
Current Perspectives in Social Sciences
https://doi.org/10.53487/atasobed.1668784