FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI

İdris Yücel

doi:10.1501/Tite_0000000486

FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI

Öz

Türkiye’de önce 1922 yılında saltanatın ve çok geçmeden 1924 Mart’ında da

halifeliğin kaldırılması yakın dönem Türk tarihinin kuşkusuz en önemli kırılma

noktaları arasında yer alır. Son halife Abdülmecid’in hilafeti, yalnızca iç

kamuoyunu değil, aynı zamanda Hint Müslümanlarından, Arap Yarımadası, Tunus

ve Fas’a kadar uzanan geniş İslam coğrafyasını ve bu topraklara hükmeden

emperyal güçleri çok yakından ilgilendiriyordu. Kuzey Afrika ve Suriye/Lübnan

sahasında Müslüman kolonileri bulunan Fransızlar, İstanbul’daki Fransız Yüksek

Komiserliği marifetiyle Vahdeddin’in yurdu terk etmesi ve Abdülmecid’in halife

seçilmesini titizlikle takip etmekteydi. Fransız dil ve kültürüne aşinalığı nedeniyle

frankofon olarak tanımlanan Halife Abdülmecid, ilk etapta Fransız çıkarları

açısından son derece olumlu algılanırken, ilerleyen süreçte Türklerle olan güçlü

bağları dolayısıyla Suriye halkı üzerinde sahip olacağı muhtemel nüfuz nedeniyle

kuşkuyla karşılanmaya başlandı. Çalışma, Fransız arşiv belgeleri üzerinden

Abdülmecid’in halifeliğini ve Türkiye’de hilafetin kaldırılmasını Fransız

perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

KAYNAKÇA
Arşivler
İngiliz Ulusal Arşivleri (National Archives of the UK)
Fransız Dışişleri Bakanlığı Arşivi (Les archives diplomatiques du Ministère des Affaires Étrangères à La Courneuve (MAÉ)
Resmi Yayınlar
Türkiye Büyük Millet Meclisi Gizli Celse Zabıtları
Kitaplar
Akgün, Seçil Karal, Halifeliğin Kaldırılması ve Laiklik, İstanbul, 2006.

Bardakçı, Murat, Şahbaba, Pan Yayıncılık, İstanbul, 1998.
Jaeschke, Gotthard, Kurtuluş Savaşı ile İlgili İngiliz Belgeleri, Çev. Cemal Köprülü, TTK, Ankara, 1991
Kandemir, Feridun, Kendi Ağzından Rıza Tevfik, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1943.
Kılınçkaya, M. Derviş, Osmanlı Yönetimindeki Topraklarda Arap Milliyetçiliğinin Doğuşu, ATAM Yay., Ankara, 2015.
Kutay, Cemal, Tarihte Türkler, Araplar ve Hilafetin Kaldırılması, Aksoy Yay., İstanbul, 1998.
Öke, Mim Kemal, Hilafet Hareketleri, İrfan Yay., İstanbul, 2005.
Özcan, Azmi, Panislamism, Indian Muslims, the Ottomans and Britain, Brill, Leiden, 1997.
Satan, Ali, Son Halife Abdülmecid Efendi, Yazıgen Yay., İstanbul, 2016.
Şimşir, Bilal, Dış Basında Laik Cumhuriyetin Doğuşu, Bilgi Yay, Ankara, 1999.
Uçman, Abdullah, Rıza Tevfik Hayatı Eserleri, Kültür ve Turizm Bak. Yay., İstanbul, 1986.
Uluğ, Naşit Hakkı, Halifeliğin Sonu, İş Bankası Yay., İstanbul, 1975.
Yavuz, Bige, Türk Fransız İlişkileri, TTK, Ankara, 1994.
Makaleler
Armaoğlu, Fahir, “Hilafetin Dış Cephesi”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. 14, S. 41, 1998, s. 347-358.
Aytepe, Oğuz, “Yeni Belgelerin Işığında Halifeliğin Kaldırılması ve Hanedan Üyelerinin Yurtdışına Çıkarılmaları” Atatürk Yolu Dergisi, C. 8 S.29, 2002, s. 15-29.
Süreli Yayınlar
Dundee Courier
Northern Whig
The Scotsman
Yorkshire Post and Leeds Intelligencer

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İdris Yücel Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Eylül 2017

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2017

Kabul Tarihi

11 Temmuz 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 16 Sayı: 61

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000486

IZ

https://izlik.org/JA97HT42MN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yücel, İ. (2017). FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI. Atatürk Yolu Dergisi, 16(61). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000486

AMA

1.Yücel İ. FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI. AYOD. 2017;16(61). doi:10.1501/Tite_0000000486

Chicago

Yücel, İdris. 2017. “FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI”. Atatürk Yolu Dergisi 16 (61). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000486.

EndNote

Yücel İ (01 Eylül 2017) FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI. Atatürk Yolu Dergisi 16 61

IEEE

[1]İ. Yücel, “FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI”, AYOD, c. 16, sy 61, Eyl. 2017, doi: 10.1501/Tite_0000000486.

ISNAD

Yücel, İdris. “FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI”. Atatürk Yolu Dergisi 16/61 (01 Eylül 2017). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000486.

JAMA

1.Yücel İ. FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI. AYOD. 2017;16. doi:10.1501/Tite_0000000486.

MLA

Yücel, İdris. “FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 16, sy 61, Eylül 2017, doi:10.1501/Tite_0000000486.

Vancouver

1.İdris Yücel. FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI. AYOD. 01 Eylül 2017;16(61). doi:10.1501/Tite_0000000486

FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI

FRANSIZ BELGELERİNDE SON HALİFE ABDÜLMECİD VE TÜRKİYE’DE HİLAFETİN KALDIRILMASI

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Turkey as a Model for the Mediterranean? Revealing Discursive Continuities with Europe’s Imperial Past

Atatürk devrimlerinin karşısında Kemal Tahir

II. Mahmut Türbe Alanından Tarihe İlişkin Çıkarımlar ve Tarih Öğretimine İlişkin Öneriler

Vakit Gazetesi’ne Göre Hilafetin Kaldırılması Ve Osmanlı Hanedan Üyelerinin Yurt Dışına Çıkarılmaları