OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ

İbrahim Baş

OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ

Öz

Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu’ndan günümüze kadar arşivcilik çalışmaları ve arşiv idarelerinin oluşması ile ilgili süreç incelenmiştir. Bu bağlamda Türkiye’de arşivcilik faaliyeti yapmak için oluşturulmuş kurumlardan bahsedilmiştir. Genel olarak ve kısaca arşivcilik ve tasnif çalışması anlatılmıştır. Çalışmanın asıl konusu araştırma hizmetleridir. Bu yüzden Türkiye'deki merkez arşivlerin arşivcilik faaliyetlerinde araştırma hizmeti değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Arşiv,Arşivcilik,Tasnif,Katalog,Araştırmacı,Araştırma Hizmeti

Kaynakça

KAYNAKÇA 1. Arşiv Belgeleri BOA, İ. DH.d. 102/ 51-52; BOA, BEO, AYN.d., 769/51. BOA, İ. MSM. 25/658/1-2. BOA, İ.MSM.,25/659/1-3. BOA, İ. DH., 7066. BOA, İ. MVL,
91/1869/1-3. BOA, İ. MVL, 146/4093/1-7. 2. Resmi Yayınlar 10.10.1984 tarih ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun, Resmi Gazete Tarih: 19.10.1984, sayı. 18550. 16 Temmuz 2018 Tarih ve 11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, madde: 2., 3., 7., Resmi
Gazete tarih: 16 Temmuz 2018, sayı: 30480. 19 Nisan 1937 tarih ve 3154 sayılı Başvekalet Teşkilatı Hakkında Kanun, Resmi Gazete tarih: 28 Nisan 1937, sayı: 3591.
28.9.1988 tarih ve 3473 Sayılı Muhafazasına Lüzum Kalmayan Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü
Hakkında Kanun, madde: 1, Resmi Gazete Tarih: 04.10.1988, sayı: 19949.
Başbakanlık Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, madde 2-42, Resmi Gazete tarih: 16.05.1988, sayı: 19816. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Tasnif Talimatı,
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü TSE EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi, Ankara, 2004, s. 1. Mülga 20 Mayıs 1933 tarih ve 2187 Sayılı Başvekalet

Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun, Resmi Gazete tarih: 28/IV/1937, Sayı: 3591. 3. Kitaplar Akyıldız, Ali, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatı’nda Reform,
İstanbul, 1993. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığı Rehberi(Genişletilmiş İkinci Baskı), Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel
Müdürlüğü Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığı Yayını, Yayın No: 27, Ankara, 1996. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü
Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayını, Yayın No: 108, Ankara, 2010. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi
Daire Başkanlığı Yayını, Yayın No: 147, İstanbul, 2017. Belgelerle Arşivcilik Tarihimiz (Osmanlı Dönemi 1), Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi
Daire Başkanlığı Yayını, Yayın No: 41, Ankara, 2000. Binark, İsmet, Arşiv ve Arşivcilik Bilgileri, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi Dairesi Başkanlığı Yayını, Yayın No: 3,
Ankara, 1980. Cumhurbaşkanlığı Tarihi(1923-2005), Cumhurbaşkanlığı Yayını, Ajans-Türk Matbaası, Ankara, 2005. Genelkurmay ATASE Daire Başkanlığı Arşiv Şube
Müdürlüğü Tanıtım Broşürü, Genelkurmay Başkanlığı, Yayın No: 217/25, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 2018. Macar Asıllı Türk Tarihçisi ve Arşivist Lajos Fekete’nin
Arşivciliğimizdeki Yeri, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Cumhuriyet Arşivi Yayını, Yayın No: 20, Ankara, 1994. Tanzimat Öncesi Merkez Evrakının Tasnif
Kılavuzu ve Belge Örnekleri, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayını, Yayın No: 16, İstanbul, 1994. Tasnif İşlemleri Rehberi, Başbakanlık
Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayını, Yayın No: 19(Hizmete Özel), Ankara, 2006.
4. Makaleler Aktaş, Necati, “Osmanlı Dönemi Arşivciliğimiz ve Tasnif Çalışmaları”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, sy. 1, İstanbul Mart 1985, s. 68. Alkan, Mustafa, “Türk
Tarihi Araştırmaları Açısından Vakıf Kayıtlar Arşivi”, Vakıflar Dergisi, Sayı 30, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayını, Ankara, 2007, s. 1-20. Çetin, Atilla, “Osmanlı Arşivciliğine
Toplu Bir Bakış”, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, c. 33, sy. 2, Ankara 1984, s. 57. Çetin, Atilla, “Osmanlı Arşivlerinin Tarihçesi”, Osmanlı Arşivleri ve Osmanlı
Araştırmaları Sempozyumu(Mayıs 1985), İstanbul, 1985, s. 65-66. Elker, Selahaddin, “Mustafa Reşit Paşa ve Türk Arşivciliği”, IV. Türk Tarih Kongresi(Ankara 10-14 Kasım
1948), II. Baskı, Ankara, 2010, s. 183-186. Ergenç, Özer, “Bir Tarihçinin Arşivden Bekledikleri” , Başbakanlık I. Milli Arşiv Şurası(20-21 Nisan 1998), Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayını, Yayın No: 12, Ankara, 1998, s. 75. 5. İnternet Kaynakları Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürlüğü, http://tite.ankara.edu.tr/?page_id=4777, Erişim tarihi: 20.03.2019. Ankara
Üniversitesi Rektörlüğü Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürlüğü, http://tite.ankara.edu.tr/files/2013/02/K6.pdf, Erişim tarihi: 20.03.2019. Deniz Müzesi Komutanlığı,
http://denizmuzesi.dzkk.tsk.tr/tr/belgearsivi-hizmetleri, Erişim tarihi: 01.01.2019. Jandarma Genel komutanlığı, http://www.jandarma.gov.tr/ust_menu/tarihce.htm, Erişim
tarihi: 20.03.2019. Sahil Güvenlik Komutanlığı, https://www.sg.gov.tr/baskanliklar/genelsekreterlik/ tarihce/ tarihce.asp, Erişim tarihi: 20.03.2019. Türk Tarih Kurumu,
http://www.ttk.gov.tr/genel/tarihce/, Erişim tarihi: 20.03.2019. Türk Kızılayı, https://www.kizilay.org.tr/Kurumsal/tarihcemiz, Erişim tarihi: 20.03.2019.
6. Bilgi Talebine Kurumlarıdan Verilen Cevap Yazıları Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürlüğü 28.12.2017 tarih ve 83872021-805.02.05-
E1156 sayılı cevap yazısı eki, s. 3, madde 7. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nün 09.02.2018 tarih ve 63788445805.02.05[003]-E.10276 sayılı bilgi talebi
cevabi yazısı ve eki, s. 4, madde 7. Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşiv Dairesi Başkanlığı’nın 11.01.2018 tarih ve 79910398-000.00-2017/13236267 sayılı bilgi talebi
cevabı ve eki, s. 2, madde 1, 7.
İçişleri Bakanlığı (Merkez) İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı’nın 20.02.2018 tarih ve 39830183-805.02.05/1140 sayılı bilgi talebi cevabi yazısı, s.1. İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü 04.01.2018 tarih ve 6799445-5738291241-5-24-12315 sayılı bilgi talebi cevabı ve eki, s. 2, madde 6-7. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel
Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 17.01.2018 tarih ve 61808843-000/2876 sayılı cevabi yazısı, s. 1. İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 11 Ocak
2018 tarih ve 111468(barkod: RR05397621760) sayılı bilgi talebi cevabı ve eki, s. 2, madde 7. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü 05.02.2018
tarih ve 993347970-112.01.01-E.16191 sayılı bilgi talebi cevabi yazısı, s. 1. İçişleri Bakanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığı 29.01.2018 tarih ve 41476881-7896380 sayılı
cevabi yazısı, s. 1. İstanbul Müftülüğü Meşihat ve Şer’iyye Sicili Arşivi, İstanbul.serisicil@diyanet.gov.tr adresinden bilgi talebine verilen 25 Ocak 2018 tarihli cevabi mail
yazısı. Milli Savunma Bakanlığı Arşiv Hizmetleri Şube Müdürlüğü 26 Aralık 2017 tarih 45012883-7940-291299-17/Ter. Ve Yay. Brm. Sayılı cevabi yazısı eki, s. 1. Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi, hstkgm@gmail.com mail adresinden 10.05.2018 tarihinde gönderilen bilgi talebi cevabi mail yazısı, s. 1, madde 7. Türk Kızılayı
recep.can@kizilay.org.tr, Kurum mail adresinden 18 Ocak 2018 tarih ve saat: 08:36’da bilgi talebine cevabi mail yazısı ve eki, s. 2, madde 7. Türk Tarih Kurumu Arşivi’nden
bilgi talebime 26.02.2018 tarih ve saat 16:08’de Kurum mail’inden gönderilen cevabi yazısı ve eki, s. 1, madde 7. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Kütüphane ve
Arşiv Hizmetleri Başkanlığı’nın 15.03.2018 tarih ve 60172018-622.03-E.00000250981 sayılı bilgi talebi cevabi yazısı ve eki, s. 5-6, madde 6-7. Vakıflar Genel Müdürlüğü
Kültür ve Tescil Daire Başkanlığı 29.01.2018 tarih ve 33698969-180.01.03-E.13802 sayılı cevabi yazısı, s. 1.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İbrahim Baş
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

21 Şubat 2019

Kabul Tarihi

21 Mart 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 64

IZ

https://izlik.org/JA97PW35NU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Baş, İ. (2019). OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ. Atatürk Yolu Dergisi, 64, 39-68. https://izlik.org/JA97PW35NU

AMA

1.Baş İ. OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ. AYOD. 2019;(64):39-68. https://izlik.org/JA97PW35NU

Chicago

Baş, İbrahim. 2019. “OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi, sy 64: 39-68. https://izlik.org/JA97PW35NU.

EndNote

Baş İ (01 Haziran 2019) OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ. Atatürk Yolu Dergisi 64 39–68.

IEEE

[1]İ. Baş, “OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ”, AYOD, sy 64, ss. 39–68, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97PW35NU

ISNAD

Baş, İbrahim. “OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi. 64 (01 Haziran 2019): 39-68. https://izlik.org/JA97PW35NU.

JAMA

1.Baş İ. OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ. AYOD. 2019;:39–68.

MLA

Baş, İbrahim. “OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi, sy 64, Haziran 2019, ss. 39-68, https://izlik.org/JA97PW35NU.

Vancouver

1.İbrahim Baş. OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ARŞİVLERİN OLUŞUMU VE TÜRK ARŞİVLERİNDE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ. AYOD [Internet]. 01 Haziran 2019;(64):39-68. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97PW35NU