Araştırma Makalesi

Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi

Sayı: 49 31 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi

Öz

Bu çalışma, uzun yıllar boyunca Van ilinin Başkale ilçesinde yaşayan ve 20. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle kalan son ailelerin de göç etmesiyle bölgede varlığı kalmayan Başkale Yahudileri hakkındadır. Çalışmada Yahudilerin bölgeye ne zaman, nereden ve hangi sebeplerden ötürü geldikleri, gelip yerleştikten sonra bölgedeki sosyo-kültürel yaşamlarının nasıl olduğu ve bölgeden tekrar göç etme sebepleri araştırılmıştır. Tarihi kaynaklara ve mülakat sonucu edindiğimiz bilgilere göre; Van-Başkale Yahudilerinin bölgeye zorunlu nedenlerle göçle gelip, bölgede uzunca bir süre yaşam sürdükten sonra gönüllü ve çeşitli sebepler doğrultusunda yine başka coğrafyalara peyderpey göç ettikleri bilinmektedir. Sınırlı sayıdaki literatür bilgisine göre; Yahudiler bölgede Türkler, Kürtler, Ermeniler ve Yezidiler ile uzun yıllar birlikte yaşayarak, kültürel alışverişlerin gerçekleşmesinde de rol oynamışlardır. Yine; bölgede yaşadıkları süre boyunca Yahudilerin dil olarak Aramiceyi kullandıkları; bunun yanında Kürtçe ve Türkçe de konuşabildikleri bilinmektedir. Bölgenin kerpiç mimariye dayalı barınak ve kapalı mekân mimarisi, Yahudiler de dâhil dönemin tüm etnik grupları için ortak özellik oluşturmaktadır. Bölge bakımından bir başka ortak özellik de geniş aile yapısıdır. Bölge Yahudilerinde de geniş aile şekli ve büyüklere saygı, etnik grupların benzer kültürünü oluşturmaktadır. Dolayısıyla aile içi otorite, rol ve sorumluluklar da söz konusu kültürel yapıya göre belirlenmiştir. Buna göre; coğrafi bölgenin benzeşen kültürel yapısına dayalı olarak, Van Başkale Yahudilerinin gelenek-görenek, inanış ve ritüelleri de yine bölgenin diğer kültürel grupları ile benzerlikler barındırır. Sonuç olarak, kendilerini Nash Didan olarak tanımlayan Van-Başkale Yahudilerinin, bu bölgeye Mezopotamya, Irak ve İran üzerinden geldikleri, Başkale’de ise en erken verilere göre en az 200 yıllık süreç içinde sosyal, kültürel, dini ve ekonomik yaşam inşa ettikleri anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akıncı, R. E. (2019). Antropoloji ve din. R. E. Akıncı (Dü.) içinde, Bizi Şekillendiren Kültür Sosyal ve Kültürel Antropolojiye Giriş (s. 307-340). Nobel Yayıncılık.
  2. Alkan, M. Ö. (2000, Kasım). Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Modernleşme Sürecinde Eğitim İstatistikleri (1839-1924), Tarihi İstatistikler Dizisi, Cilt 6. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası.
  3. Altaras, N. (2019). Başkale'de Yahudi Mirasının Durumu. https://www.avlaremoz.com/2019/08/21/baskalede-yahudi-mirasinin-durumu-nesi-altaras/
  4. Altaras, N. (2023). The Jews of Van-Urmia: Remembering Borderland Migrations (1914-18). Jewish Social Studies: History, Culture, Society. 28(1), 79-115. doi:10.2979/jewisocistud.28.1.04
  5. Arçın, Ş. A. (2016). İsrail ve Yahuda Krallıkları Tarihi. Ay Işığı Kitapları
  6. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi. (BCA). Yer: 30-18-1-1, Fon:5-16-1, 08/05/1922.
  7. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (BOA). HR.SYS., 81/51, (M 11-03-1868).
  8. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (BOA). Y.EE.132/13, (26-04-1314).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Kültürel Antropoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

12 Ekim 2024

Kabul Tarihi

13 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 49

Kaynak Göster

APA
Çelik, A., & Levendoğlu, F. (2024). Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi. Anthropology, 49, 7-20. https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1565743
AMA
1.Çelik A, Levendoğlu F. Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi. Antropol. 2024;(49):7-20. doi:10.33613/antropolojidergisi.1565743
Chicago
Çelik, Azat, ve Fuat Levendoğlu. 2024. “Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi”. Anthropology, sy 49: 7-20. https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1565743.
EndNote
Çelik A, Levendoğlu F (01 Aralık 2024) Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi. Anthropology 49 7–20.
IEEE
[1]A. Çelik ve F. Levendoğlu, “Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi”, Antropol., sy 49, ss. 7–20, Ara. 2024, doi: 10.33613/antropolojidergisi.1565743.
ISNAD
Çelik, Azat - Levendoğlu, Fuat. “Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi”. Anthropology. 49 (01 Aralık 2024): 7-20. https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1565743.
JAMA
1.Çelik A, Levendoğlu F. Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi. Antropol. 2024;:7–20.
MLA
Çelik, Azat, ve Fuat Levendoğlu. “Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi”. Anthropology, sy 49, Aralık 2024, ss. 7-20, doi:10.33613/antropolojidergisi.1565743.
Vancouver
1.Azat Çelik, Fuat Levendoğlu. Van Başkale Yahudilerinin kültürel geçmişi. Antropol. 01 Aralık 2024;(49):7-20. doi:10.33613/antropolojidergisi.1565743

Cited By

17919

Antropoloji’de yayımlanan makaleler ve diğer yazıların tümünün yayın hakkı Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır. Yani yayımlanan makale ve diğer muhtelif yazılar, başka yayınlarda ancak uygun referans gösterilerek, lisansa bağlantı sağlanarak, değişiklik yapıldıysa belirtilerek ve ticarî amaç gütmeyerek kullanılabilirler. Kısaca yazar(lar) veya okuyucu(lar) herhangi bir maddî çıkar gözetmeksizin, Antropoloji’deki yayınları basılı ve/veya elektronik olarak çoğaltmakta ve/veya yaymakta özgürdürler. Bu durum yine de lisans sahibi olarak Antropoloji’nin sizi ve çalışmanızı onaylayacağı anlamına gelmek zorunda değildir.
Budapeşte Açık Erişim Girişimi