Loss of Meaning and the Search for Direction in the Digital Age

Bu çalışma, insan davranışında bilgi ile eylem arasındaki ilişkiyi incelemekte ve Kur’an-ı Kerim ile Sünneti referans alan bir çerçeve içerisinde Eleştirel Analitik Düşünme (Critical Analytical Thinking-CAT) yaklaşımının rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, bireylerin bildikleri ile fiilen yaptıkları arasındaki tutarsızlığı ahlaki sorumluluk ve bilişsel farkındalık bağlamında incelemek ve bu tutarsızlığın anlamlı bir yaşam ile doğru bir istikamet arayışı açısından nasıl değerlendirilebileceğini ortaya koymaktır. Yöntemsel olarak çalışma, nitel bir yaklaşım benimsemekte ve ilgili literatürde ortaya konulan kavramsal ve düşünsel analizlerden yararlanmaktadır. İnsan davranışını anlamaya yönelik temel yansıtıcı sorular aracılığıyla kavramsal bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, bilgi, eylem, ahlaki sorumluluk ve bilişsel farkındalık arasındaki ilişkiye odaklanmakta; söz konusu boyutların Kur’an-ı Kerim ve Sünnet temelli kuramsal bir çerçevede insan davranışının şekillenmesindeki etkileşimi incelenmektedir. Araştırma bulguları, insan davranışının yalnızca rasyonel bilgiye dayanmadığını; aksine anlam, değerler, içsel yönelimler ve dışsal etkilerin birlikte belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca bilgi ile eylem arasındaki kopukluğun psikolojik, toplumsal ve değer temelli çok boyutlu faktörlerle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. CAT yaklaşımının ise yansıtıcı sorgulamayı eleştirel analizle bütünleştirerek bireylerin bilgi, değer ve davranışları arasındaki tutarsızlıkları fark etmelerine imkân sağladığı; böylece hem içsel süreçlerini hem de dışsal etkileri daha bilinçli biçimde analiz edebilme becerilerini geliştirdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, bireylerin bildikleri ile yaşam pratikleri arasındaki tutarlılığın, farkındalık, sorumluluk ve değerlere dayalı bir yaklaşımla güçlendirilebileceğini; çünkü bu unsurların öz değerlendirmeyi ve etik karar verme süreçlerini desteklediğini ileri sürmektedir. Ayrıca CAT yaklaşımının Kur’an ve Sünnet ile birlikte bir referans çerçevesi olarak ele alınmasının, eleştirel düşünmeyi ahlaki rehberlikle bütünleştirerek bireylerin hem düşünsel hem de davranışsal düzeyde daha dengeli ve istikamet sahibi bir yaşam sürmelerine katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.

This study examines the relationship between knowledge and action in human behaviour and aims to analyse the role of the Critical Analytical Thinking (CAT) approach within a reference framework grounded in the Qur’an and the Sunnah. The main purpose of the study is to examine the inconsistency between what individuals know and what they do within the context of moral responsibility and cognitive awareness. It further explores how this inconsistency can be evaluated in relation to the pursuit of a meaningful life and sound direction. Methodologically, the study adopts a qualitative approach, drawing upon conceptual and intellectual analyses documented in the relevant literature. A conceptual analysis is conducted through fundamental reflective questions aimed at understanding human behaviour. The analysis focuses on the relationship between knowledge, action, moral responsibility, and cognitive awareness. It further explores how these dimensions interact in shaping human behaviour within a theoretical framework grounded in the Qur'an and the Sunnah. The findings indicate that human behaviour is not based solely on rational knowledge; rather, meaning, values, inner orientations, and external influences are jointly determinant. It is also observed that the disconnection between knowledge and action is associated with multidimensional psychological, social, and value-based factors. The CAT approach contributes to individuals’ ability to analyse both their inner processes and external influences more consciously by integrating reflective questioning with critical analysis, thereby enabling individuals to identify inconsistencies between their knowledge, values, and behaviour. In conclusion, the study argues that consistency between what individuals know and how they live can be strengthened through an approach grounded in awareness, responsibility, and values, as these elements encourage reflective self-evaluation and ethical decision-making. It further suggests that integrating the CAT approach with the Qur'an and the Sunnah as a reference framework may contribute to a more balanced and well-oriented life by aligning critical thinking with moral guidance at both the intellectual and behavioural levels.