ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özlem Albayrak

doi:10.46931/aran.1742808

ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Eski Mezopotamya bilgelik edebiyatının talimat türünde bilinen en eski tarihli örneği olan Šuruppak’ın Talimatları, farklı tarihsel dönemlere ait çeşitli versiyonlar ve bu versiyonlara ait çok sayıda nüsha aracılığıyla günümüze ulaşmıştır. Söz konusu nüshalar, hem versiyonlar arasında talimatları veren Šuruppak’lı baba ile talimatın muhatabı olan oğlun toplumsal statülerinde zamanla meydana gelen değişiklikleri hem de içerikte yer alan öğretilerin büyük ölçüde korunduğunu göstermektedir. Metnin içeriğinde yer alan öğretilerdeki bu süreklilik, Eski Mezopotamya toplumunda ideal erkek kimliğinin tarihsel koşullardan ve toplumsal statü farklılıklarından bağımsız olarak belirli değerler ve davranış kalıpları çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, Šuruppak’ın Talimatları aracılığıyla Eski Mezopotamya’da erkekliğe toplum tarafından atfedilen nitelikler ve bu niteliklerle ilişkili davranış kalıpları ve toplumsal beklentiler incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alster, Bendt. Wisdom of Ancient Sumer. Bethesda, Maryland: COL Press, 2005.
Arslan, Sema. “Eski Mezopotamya Kültüründe Lapis Lazuli Taşının Yeri ve Taşın Bazı Türleri.” Journal of Universal History Studies 5/2 (2022): 138-163.
Assante, Julia. “What Makes a Prostitute? A Prostitute: Modern Definitions and Ancient Meanings,” Prostitutes and Courtesans of the Ancient World, ed. Christopher A. Faraone and Laura K. McClure, 117-132. Madison: University of Wisconsin Press, 2006.
Beaulieu, Paul-Alain. “The Social and Intellectual Setting of Babylonian Wisdom Literature.” Wisdom Literature in Mesopotamia and Israel, ed. Christopher R. Matthews, 3-19. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2007.
Biggs, Robert D. “The Abū Ṣalābīkh Tablets. A Preliminary Survey,” Journal of Cuneiform Studies 20/2 (1966): 73-88.
Brack-Bernsen, Lis. “The 360-Day Year in Mesopotamia.” Calendars and Years Astronomy and Time in the Ancient Near East, ed. John M. Steele, 83-100. Oxford, UK: Oxbow Books, 2007.
Breniquet Catherine and Michel Cécile. “Wool Economy in the Ancient Near East and the Aegean,” Wool Economy in the Ancient Near East and the Aegean: From the Beginnings of Sheep Husbandry to Institutional Textile Industry, ed. Catherine Breniquet and Cécile Michel , 1-12. Oxford & Philadelphia: Oxbow Books, 2024.
Budin, Stephanie Lynn. Gender in the Ancient Near East. London and New York: Routledge, 2023.

Cohen, Yoram, and Nathan Wasserman. “Mesopotamian Wisdom Literature.” The Oxford Handbook of Wisdom and the Bible, ed. Will Kynes, 121-141. New York: Oxford University Press, 2021.
Cohen, Yoram. “The Limit of Transmission: Babylonian Wisdom Literature and Wisdom in Non-Cuneiform Literatures.” Wisdom Between East and West: Mesopotamia, Greece and Beyond, ed. Francesco Sironi and Maurizio Viano, 167-186. Venezia: Edizioni Ca’ Foscari, 2024.
Cohen, Yoram. Wisdom from the Late Bronze Age. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2013.
Conybeare, Frederick C., J. Rendel Harris, and Agnes S. Lewis. The Story of Aḥikar from the Syriac, Arabic, Armenian, Ethiopian, Greek, and Slavonic Versions. London: C. J. Clay and Sons, 1898.
Cooper, Jerold S. “Virginity in Ancient Mesopotamia.” Sex and Gender in the Ancient Near East. Ed. Simo Parpola and Robert Whiting, 91-112. Helsinki: SAA, 2002.
Couto-Ferreira, M. Erica. “Real Women across the Ancient World, Being Mothers or Acting (Like) Mothers? Constructing Motherhood in Ancient Mesopotamia.” Women in Antiquity, ed. Stephanie Lynn Budin and Jean MacIntosh Turfa, 25-34. London and New York: Routledge, Taylor & Francis Group, 2016.
Damerow, Peter. “Sumerian Beer: The Origins of Brewing Technology in Ancient Mesopotamia,” Cuneiform Digital Library Journal 2012/2 (2012):1-20.
De Waal, Frans. Different: Gender Through the Eyes of a Primatologist. New York: W.W. Norton & Co., 2022.
Edzard, Dietz-Otto and Wolfgang, Wilcke. “Die Hendursanga-Hymne.” Kramer Anniversary Volume: Cuneiform Studies in Honor of Samuel Noah Kramer, ed. Barry L. Eichler, 139-177. Kevelaer: Verlag Butzon & Bercker, 1976.
Gadotti, Alhena “Sumerian Wisdom Literature,” Women in the Ancient Near East, ed. Mark W. Chavalas, 59-74. London: Routledge, 2014.
Gadotti, Alhena. Gilgamesh, Enkidu, and the Netherworld and the Sumerian Gilgamesh Cycle. Untersuchungen zur Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie 10. Boston–Berlin: De Gruyter, 2014.
Gelb, Ignace Jay. “The Ancient Mesopotamian Ration System.” Near Eastern Studies 24/3 (1965): 230-243.
George, Andrew R. The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts. Vol. 2. Oxford: Oxford University Press, 2003.
Gordon, Edmund I. “A New Look at the Wisdom of Sumer and Akkad.” Bibliotheca Orientalis 17/3-4 (1960): 149-150.
Guinan, Ann Kessler. “Auguries of Hegemony: The Sex Omens of Mesopotamia.” Gender & History 9/3 (1997): 462-479.
Jacobsen, Thorkild. “The Eridu Genesis.” Journal of Biblical Literature 100 (1981): 513-529.
Kitabı Mukaddes: Eski ve Yeni Antlaşma (Tevrat, Zebur, İncil). İstanbul: Mukaddes Yayınları, 2002.
Klein, Jacob, and Samet Nili. “Religion and Ethics in Sumerian Proverb Literature.” Marbeh Hokmah: Studies in the Bible and the Ancient Near East in Loving Memory of Victor Avigdor Hurowitz, ed. Shamir Yona, Edward L. Greenstein, Mayer I. Gruber, Peter Machinist , 295-322. Winona Lake: Eisenbrauns, 2015.
Krebernik, Manfred. “Fragment einer Bilingue.” Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie 86 (1996): 170-176.
Lambert, Wilfred G. Babylonian Wisdom Literature. Oxford: Clarendon, 1960.
Matuszak, Jana. “Doing Gender in Babylon: The Construction of Ideal Womanhood in Sumerian Literature from the Early 2nd Millennium BCE.” Old World: Journal of Ancient Africa and Eurasia 5/2 (2025): 1-40.
Nemet-Nejat, Karen. “Akkadian Wisdom Literature.” Women in the Ancient Near East, ed. Mark W. Chavalas, 75-100. London: Routledge, 2014.
Peled, Ilan. Masculinities and Third Gender: The Origins and Nature of an Institutionalized Gender Otherness in the Ancient Near East. Münster: Ugarit-Verlag, 2016.
Richardson, Seth. “Mesopotamian Slavery.” The Palgrave Handbook of Global Slavery Throughout History, ed. Damian A. Pargas and Juliane Schiel. Cham: Palgrave Macmillan, 2023, 17-40.
Rosemary Prentice, The Exchange of Goods and Services in Pre-Sargonic Lagash. Münster: Ugarit-Verlag, 2010.
Roth, Martha T. “Marriage, Divorce, and the Prostitute in Ancient Mesopotamia.” Prostitutes and Courtesans in the Ancient World, ed. Christopher A. Faraone and Laura K. McClure, 21-39. Madison: The University of Wisconsin Press, 2006.
Roth, Martha T. Law Collections from Mesopotamia and Asia Minor. Atlanta, GA: Scholars Press, 1997.
Samet, Nili. “Instructions of Shuruppak: The World’s Oldest Instructions Collection.” Human Interaction with the Natural World in Wisdom Literature and Beyond, ed. Laura Quick and Jacqueline Vayntrub, 216-229. London, New York, Oxford, New Delhi, Sydney: T&T Clark, 2023.
Samet, Nili. “Mesopotamian Wisdom.” The Wiley Blackwell Companion to Wisdom Literature, ed. Matthew Goff and Samuel L. Adams, 328-348. New Jersey: Wiley-Blackwell, 2020.
Solak, Ömer. “Antik Bilgelik Edebiyatından Kişisel Gelişim Kitaplarına: Sebaytlardan Bugüne.” II. Maarif Kongresi Bildirileri – Sosyal Bilimler II. Cilt (2021): 159-175.
Stol, Marten. Women in the Ancient Near East. Trans. Helen and Mervyn Richardson. Berlin: De Gruyter, 2016.
Tosun, Mebrure, ve Yalvaç, Kadriye. Sümer, Babil, Assur Kanunları ve Ammi-Şaduqa Fermanı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1989.
Van der Toorn, Karel. “Why Wisdom Became a Secret: On Wisdom as a Written Genre.” Wisdom Literature in Mesopotamia and Israel, ed. Christopher R. Matthews, 21-29. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2007.
Walther Sallaberger, “Updating Primeval Wisdom: The Instructions of Šuruppak in Its Early Dynastic and Old Babylonian Contexts,” In the Lands of Sumer and Akkad: New Studies: A Conference in Honor of Jacob Klein on the Occasion of His Eightieth Birthday, ed. Mordechai Cogan, vii-xxviii. Jerusalem: The Israel Academy of Sciences and Humanities, 2018.
Westenholz, Joan Goodnick, and Zsolnay, Ilona. “Categorizing Men and Masculinity in Sumer.” Being a Man: Negotiating Ancient Constructs of Masculinity, ed. Ilona Zsolnay. London and New York: Routledge, 2017.
Winter, Irene J. “Sex, Rhetoric and the Public Monument: The Alluring Body of the Male Ruler in Mesopotamia.” Sexuality in Ancient Art: Near East, Egypt, Greece, and Italy, ed. Nathalie B. Kampen, 11-26. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 1996.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar (Diğer), Eski Önasya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Albayrak ^*
0000-0002-0481-0890
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

5 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 19 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46931/aran.1742808

IZ

https://izlik.org/JA68SP65RJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Albayrak, Ö. (2025). ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, 19(2), 291-323. https://doi.org/10.46931/aran.1742808

AMA

1.Albayrak Ö. ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. ArAn. 2025;19(2):291-323. doi:10.46931/aran.1742808

Chicago

Albayrak, Özlem. 2025. “ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19 (2): 291-323. https://doi.org/10.46931/aran.1742808.

EndNote

Albayrak Ö (01 Aralık 2025) ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19 2 291–323.

IEEE

[1]Ö. Albayrak, “ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME”, ArAn, c. 19, sy 2, ss. 291–323, Ara. 2025, doi: 10.46931/aran.1742808.

ISNAD

Albayrak, Özlem. “ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19/2 (01 Aralık 2025): 291-323. https://doi.org/10.46931/aran.1742808.

JAMA

1.Albayrak Ö. ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. ArAn. 2025;19:291–323.

MLA

Albayrak, Özlem. “ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, c. 19, sy 2, Aralık 2025, ss. 291-23, doi:10.46931/aran.1742808.

Vancouver

1.Özlem Albayrak. ESKİ MEZOPOTAMYA BİLGELİK EDEBİYATINDA İDEAL ERKEKLİK: ŠURUPPAK’IN TALİMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. ArAn. 01 Aralık 2025;19(2):291-323. doi:10.46931/aran.1742808