Araştırma Makalesi

MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ

Cilt: 20 Sayı: 1 24 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ

Öz

İnsanlar, gelecekte gerçekleşmesi muhtemel olayların sonuçlarını öğrenme arayışı içinde olmuştur. Bu bakımdan kehanet Antik Mısır’dan, Roma’ya kadar farklı toplumlarda karşımıza çıkmaktadır. Kehanet’in farklı yorumları bulunmakla birlikte genel olarak geleceğe ilişkin bir yorumlama biçimi olarak değerlendirilebilir. Özellikle eskiçağ tarihinde kehanet, din ile yakından ilgili olan bir konu olup, Latince ismi de tanrılardan gelmektedir. Ancak toplumdan topluma yorumlama da değişiklik gösterebilmektedir. Bu çalışma, Sami kökeni taşıyan Mezopotamya ve Doğu Akdeniz kültürlerinde kehanet olgusunu incelemeyi amaçlamaktadır. Buna yönelik olarak Mezopotamya’da Asur, Babil ve Mari çivi yazılı metinleri değerlendirilmiş; Doğu Akdeniz kapsamında ise Ugarit arşivleri ve İbraniler değerlendirilmiştir. Ugarit ve Mezopotamya’dan elde edilen çivi yazılı tabletler karşılaştırıldığı zaman, kehanet yapısının benzer tekniklere dayandığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan karaciğer ve akciğer modelleri, deforme olmuş insan ve hayvan fetüsleri, ay ve rüyalar üzerinden kehanetler yapıldığı görülmüştür. İbrani kültüründe kehanet kapsamında ise Eski Ahit ve Tevrat’tan İbraniler ve dinleri üzerine bilgi vermesinden dolayı yararlanılmıştır. Bu kapsamda Eski Ahit tek tanrılı inanç sistemi çerçevesinde şekillenmiş; kehanetler tanrıya sorularak gerçekleştirilmiştir. Kehaneti yapan ise kral ya da peygamberdir. Makalemiz, genel hatları ile Mezopotamya ve Doğu Akdeniz coğrafyasında tarihsel süreklilik kurmadan farklı bölgelerde kehanet pratiklerini ele alarak, benzer ve farklı yönlerini incelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allen, Spencer L. The Splintered Divine: A Study of Istar, Baal, and Yahweh Dicine Names and Divine Multiplicity in the Ancient Near East. Berlin: De Gruyter, 2015.
  2. Ay, Şeyma, “Eski Yakındoğu’da İlahi Elçiler ve Onların Kraliyet İdeolojisindeki Önemi”, Tarih Araştırmaları Dergisi 34/57, (2015): 1-22.
  3. Bright, John. A History of Israel. Philadelphia: The Westminster Press, 1952.
  4. British Museum. Cuneiform Texts from Babylonian Tablets & C., in the British Museum Part XXVII. London: Oxford University Press, 1910.
  5. Bordreuil, Pierre ve Pardee, Dennis. A Manual of Ugaritic. Winona Lake: Eisenbrauns, 2009.
  6. Charpin, Dominique. “Patron and Client: Zimri-Lim and Asqudum the Diviner”. Ed. K. Radner ve E. Robson, The Oxford Handbook of Cuneiform Culture. Oxford University Press, 2011.
  7. Cicero. Cicero on Divination. De Divinatione Book I. Translated with Introduction and Historical Commentary by David Wardle. Oxford: Clarendon Press, 2006.
  8. Cooley, Jeffrey L. “Celestial Divination in Ugarit and Ancient Israel: A Reassessment”, Journal of Near Eastern Studies 71/1, (2012): 21-30.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eski Önasya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

29 Ocak 2026

Kabul Tarihi

30 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 20 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taşdüvenci, B., & Karageçi, M. (2026). MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, 20(1), 84-97. https://doi.org/10.46931/aran.1876044
AMA
1.Taşdüvenci B, Karageçi M. MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ. ArAn. 2026;20(1):84-97. doi:10.46931/aran.1876044
Chicago
Taşdüvenci, Burak, ve Mustafa Karageçi. 2026. “MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 20 (1): 84-97. https://doi.org/10.46931/aran.1876044.
EndNote
Taşdüvenci B, Karageçi M (01 Haziran 2026) MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 20 1 84–97.
IEEE
[1]B. Taşdüvenci ve M. Karageçi, “MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ”, ArAn, c. 20, sy 1, ss. 84–97, Haz. 2026, doi: 10.46931/aran.1876044.
ISNAD
Taşdüvenci, Burak - Karageçi, Mustafa. “MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 20/1 (01 Haziran 2026): 84-97. https://doi.org/10.46931/aran.1876044.
JAMA
1.Taşdüvenci B, Karageçi M. MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ. ArAn. 2026;20:84–97.
MLA
Taşdüvenci, Burak, ve Mustafa Karageçi. “MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, c. 20, sy 1, Haziran 2026, ss. 84-97, doi:10.46931/aran.1876044.
Vancouver
1.Burak Taşdüvenci, Mustafa Karageçi. MEZOPOTAMYA VE DOĞU AKDENİZ METİNLERİNE GÖRE KEHANET GELENEĞİ. ArAn. 01 Haziran 2026;20(1):84-97. doi:10.46931/aran.1876044