MS 66-73 YAHUDİ-ROMA SAVAŞINDA YAHUDİ CEPHESİNİN ÖRGÜTLENEMEME DURUMU

Öz

MS 66–73 yılları arasında Roma İmparatorluğu ile Iudaea Yahudileri arasında gerçekleşen savaş çeşitli yönlerden derinlemesine ele alınmıştır. Bahse konu bu çalışmalar, konuyu çoğunlukla Roma ilerleyişi ve taarruzu perspektifinden incelemektedir. Bu çalışma, söz konusu mücadeleyi Yahudi cephesinin örgütlenememe durumu üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Zira savaş sürecinde Iudaea toplumunun ortak bir strateji ve merkez etrafında birleşememesi, Romalılara karşı etkili bir direnişin oluşturulamamasında belirleyici unsur olmuştur. Bu durum, farklı gruplar arasında ortaya çıkan hizipleşmeler ve uzlaşmazlıklarla daha da derinleşmiştir. Çalışmada başlıca kaynak olarak Flavius Iosephus’un Bellum Iudaicum adlı eseri kullanılmakta ve yazarın tanıklığı eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmektedir. Öyle ki, Iosephus’un hem savaşın bir aktörü olması hem de eserlerini Roma himayesindeyken kaleme alması anlatısı üzerinde bazı soru işaretleri doğurmaktadır. Bununla birlikte Tacitus gibi diğer antik yazarların sınırlı aktarımları da karşılaştırmalı bir çerçeve sunmaya imkân sağlamaktadır. Çalışmada işaret edilen örgütlenememe durumu, savaş karşıtları ve savaş yanlıları arasındaki ayrışma, savaş yanlılarının kendi iç bölünmeleri, ılımlı grubun tasfiyesi ve aşırılıkçı gruplar arasındaki hizipleşmeler olmak üzere dört aşamada incelemektedir. Bu çerçevede, Yahudi cephesindeki örgütlenememe durumunun sebepleri ve bu durumun savaşın seyrine etkisi üzerinde durulmuştur. Neticede, metodolojik, ideolojik, sınıfsal ve kişisel sebeplerin örgütlenememe konusunda etkin olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• MS 66-73
• yahudi
• roma
• savaş
• hizipler

The Lack of the Judean Front to Organise in The Jewish-Roman War of 66–73 CE

Öz

The war of 66–73 CE has been extensively examined, typically from the standpoint of Roman military expansion and offensive policy. In contrast, this study evaluates the conflict by concentrating on the Jewish side’s failure to establish effective organisation. Throughout the war, Judean society was unable to consolidate around a unified strategy or central authority, a shortcoming that substantially reduced its ability to mount an effective resistance against Roman forces. This absence of cohesion was further deepened by pronounced internal divisions, as different groups embraced opposing and frequently incompatible positions. The principal source for this study is Flavius Josephus’s Bellum Iudaicum, which is analysed through a critical lens. Josephus’s position as both a direct participant in the conflict and an author writing under Roman patronage generates significant concerns about the neutrality of his account. Even so, the writings of other ancient authors, such as Tacitus, provide a limited yet useful comparative perspective. The study addresses the issue of organisation in four stages: split between peace and war factions, internal conflicts within pro-war groups, removal of moderates, and struggles among extremist factions., It demonstrates that methodological, ideological, social, and personal factors jointly shaped organisational weakness and affected the war’s development.

Anahtar Kelimeler

• 66-73 CE
• jew
• Rome
• war
• factions.

Kaynakça

1. Adam, Baki. “Yahudilik”, ed. Baki Adam, Dinler Tarihi El Kitabı. 62-135. Ankara, 1993.
2. Akşit, Oktay. Roma İmparatorluk Tarihi (M.Ö 27-M.S. 192). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1976.
3. Atkinson, K. A History of the Hasmonean State: Josephus and beyond. London: Bloomsbury, 2016.
4. Babadostu, Rumeysa. Provincia Iudaea’da Zealot Hareketi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
5. Bay, Carson. “Pseudo-Hegesippus at Antioch? Testing a Hypothesis for the Provenance of the De Excidio Hierosolymitano”, Babelao 8 (2019): 97-128.
6. Berlin, Andrea M. ve Overman, J. Andrew. The First Jewish Revolt Archaeology, History and Ideology. London: Routledge, 2002.
7. Bilik, Necmettin. Roma İmparatorluk Döneminde Yahudi İsyanları: Büyük İsyan. Adıyaman: Adıyaman Üniversitesi Basılmamış Doktora Tezi, 2021.
8. Bloom, James. J. The Jewish Revolts against Rome A.D. 66-135. USA: McFarland, 2010.

9. Ceren, Yunus Emre. Provincia Iudaea’da Yahudi İsyanları. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
10. Demir, Muzaffer ve Özer, Ebru, “Titus Flavius Iosephus’un Hayatı, Eserleri ve Tarihçiliği”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 13/75 (2020): 239-256.
11. Duygu, Zafer. Vadedilmiş Topraklar Ortadoğu’yu Esir Alan bir Yahudi Mitinin Tarihi. İstanbul: Kronik, 2025.
12. Erdemir, Hatice P. ve Erdemir, Halil, “66-70 Yılları Arası Kudüs’te Yahudi İsyanı ve Günümüze Yansımaları”, ed. M. Öztürk ve E. Çakar, Uluslararası Dördüncü Orta Doğu Semineri Bildiriler Kitabı (29-21 Mayıs 2009). 179-206. Elazığ, 2011.
13. Erdemir, Hatice P. ve Erdemir, Halil. “Kudüs’te Yahudi İsyanı ve Yahudiler”, History Studies 2/Özel Sayı, (2010): 117-136.
14. Erdemir, Hatice P., “Roma İmparatorluğu Yönetiminin Yahudi Politikası”, ed. F. M. Emecen, Eski Çağ’dan Günümüze Yönetim Anlayışı ve Kurumlar. 29-40. İstanbul, 2009.
15. Gabba, Emilio. “The Social, Economic and Political History of Palestine 63 BCE-CE 70”, ed. W. D. Davies ve L. Finkelstein, The Cambridge History of Judaism 3. 94-167. Cambridge, 2008.
16. Goodman, Martin The Ruling Class of Judea the Origins of the Jewish Revolt against Rome A.D. 66-70. Cambridge: Cambridge University Press, 1989.
17. Grabbe, Lester L. A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period 4. London: T&T Clark, 2021.
18. Güngör, Muhammed. “Yahudilikte Özel bir Sınıf: Yahudi Din Adamı Kohenler”, Oksident 1/2 (2019): 198-216.
19. Hendin, David. Guide to Biblical Coins. New York: American Numismatic Society, 2021.
20. Hengel, Martin. The Zealots. Edinburgh: T&T Clark, 1989.
21. Horlsey, Richard A. ve Hanson, John S. Bandits, Prophets and Messiahs Popular Movements in the Time of Jesus. Minneapolis: Winston Press, 1985.
22. Horsley, Richard A. “The Sicarii: Ancient Jewish Terrorists”, The Journal of Religion 59/4 (1979): 435-458.
23. Horsley, Richard A. “The Zealots Their Origin, Relationships and Importance in the Jewish Revolt”, Novum Testamentum 28/2 (1986): 159-192.
24. Ios. Ant. = Iosephus, Antiquitates Iudaicae. Kullanılan metin ve Çeviriler: The New Complete Works of Josephus. Çev. William Whiston, Not. Paul L. Maier. Grand Rapids: Kregel Publications, 1999; Josephus in Nine Volumes, Jewish Antiquities Books XVIII-XX Cilt 9. Çev. Louis H. Feldman. London: William Heinemann Ltd., 1965.
25. Ios. Bell. = Iosephus, Bellum Iudaicum. Kullanılan metin ve Çeviriler: Judean War 2. Çev. Steve Mason. Leiden: Brill, 2008; Judean War 4. Çev. Steve Mason. Leiden: Brill, 2022; ; Josephus in Nine Volumes, The Jewish War Books I-III Cilt 2. Çev. H. St. J. Thackeray. London: William Heinemann Ltd., 1956; Josephus in Nine Volumes, The Jewish War Books IV-VII Cilt 3. Çev. H. St. J. Thackeray. London: William Heinemann Ltd., 1961.
26. Ios. Vita = Iosephus, Vita. Kullanılan Metin ve Çeviri: Life of Josephus Translation and Commentary. Çev. Steve Mason. Leiden: Brill, 2001.
27. İçten, Erdinç. “I. Yüzyılda Yahudi İsyanı ve Zealot Hareketi”, Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/3 (2025): 577-593.
28. İplikçioğlu, Bülent. Eskibatı Tarihi I. Ankara, TTK, 1997.
29. Jacobson, David M. Agrippa II the Last of the Herods. London: Routledge, 2019.
30. Mason, Steve. A History of the Jewish War A.D. 66-74. Cambridge: Cambridge University Press, 2016.
31. Özdemir, Alaattin Cem. Roma İmparatorluk Döneminde Yahudi İsyanları. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
32. Özman, Recep ve Açıl, Okan. “Sicarii Örgütü ve Faaliyetleri”, Tarih Araştırmaları Dergisi 38/65 (2019): 21-42.
33. Price, Jonathan J. Jerusalem under Siege the Collapse of the Jewish State 66-70 C.E. Leiden: Brill, 1992.
34. Rajak, Tessa. Josephus the Historian and His Society. London: Duckworth, 2002.
35. Safrai, Shmuel. “Temple”, ed. F. Skolnik ve M. Berenbaum, Encyclopaedia Judaica 19. 601-627. USA, 2007.
36. Schafer, Peter. The History of the Jews in the Greco-Roman World. London: Routledge, 2003.
37. Schalit, Abraham. “Agrippa II”, ed. F. Skolnik ve M. Berenbaum, Encyclopaedia Judaica 1. 503. USA, 2007.
38. Smallwood, E. Mary. The Jews under Roman Rule from Pompey to Diocletian. Leiden: Brill, 1976.
39. Smith, Morton. “Zealots and Sicarii, Their Origins and Relation”, The Harvard Theological Review 64/1 (1971): 1-19.
40. Sorek, Susan. The Jews against Rome War in Palestine AD 66-73. London: Continuum, 2008.
41. Suet. Vesp. = Suetonius, De Vitis Duodecim Caesarum, Vespasianus. Kullanılan Metin ve Çeviri: Suetonius, On İki Caesar’ın Yaşamı. Çev. Gül Özkatürk ve Ü. Fafo Telatar. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2019.
42. Tac. Hist. = Tacitus, Historiae. Kullanılan Metin ve Çeviri: Tacitus, The Histories The Annals in Four Volumes Cilt 2. Çev. Clifford H. Moore. London: William Heinemann Ltd., 1962.
43. Ulutürk, Muammer. “Kuşatma Altındaki Kudüs: Yahudi Tarihçi Josephus’un Gözünden Yahudi-Roma Savaşı MS 66-73”, Diyanet İlmi Dergi 60/4 (2024): 1365-1390.
44. Vanderkam, James C. From Joshua to Caiaphas High Priests after the Exile. Minneapolis: Fortress Press, 2004.
45. Zeitlin, Solomon. “The Sicarii and Masada”, The Jewish Quarterly Review 57/4, (1967): 251-270.
46. Zeitlin, Solomon. The Rise and Fall of the Judean State 3. Philadelphia: The Jewish Publication Society of America, 1978.