In contemporary Turkish tapestry art: An iconographic and Aufhebung-based interpretation of Fırat Neziroğlu’s “Faces in timeless and spaceless void” series

Öz

This study examines Fırat Neziroğlu’s Faces in Timeless and Spaceless Void series through an iconographic approach and within the theoretical framework of Hegel’s concept of Aufhebung. Neziroğlu reinterprets traditional Anatolian kilim weaving techniques through a contemporary aesthetic, transforming the portrait into a “visage” detached from temporal, spatial, and contextual markers. Designed as a qualitative research study, the analysis focuses on five selected works from the series (Su’ret, Like a Virgin Like a Prayer, Aklımın İplerini Saldım, Olga, and Deniz Kızı Eftelya), examined through Panofsky’s three-tier iconographic method. Findings reveal that the artist’s innovative use of monofilament (misina), open-work surfaces, and layered fiber techniques constitute key elements in reshaping the woven pictorial plane. These formal strategies demonstrate how Neziroğlu preserves traditional weaving knowledge while simultaneously transcending it, reflecting Hegel’s notion of Aufhebung, a process of negating, preserving, and elevating tradition. The recurrent emphasis on the gaze, soft tonal transitions, and spatial voids creates a direct field of visual and emotional confrontation between the viewer and the “visage.” Ultimately, the study concludes that Neziroğlu’s weaving practice contributes a distinctive artistic language to contemporary tapestry art by re-signifying traditional materials and techniques within the context of modern artistic expression.

Anahtar Kelimeler

• Fırat Neziroğlu
• tapestry art
• iconography
• Aufhebung
• contemporary Turkish textile art
• visual representation

Çağdaş Türk dokuma resminde Fırat Neziroğlu: “Zamansız mekânsız boşluktaki suretler” serisinin ikonografisi ve Aufhebung yorumu

Öz

Bu çalışma, Fırat Neziroğlu’nun Zamansız Mekânsız Boşluktaki Suretler serisini ikonografik yöntem ve Hegel’in Aufhebung kavramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Anadolu’nun geleneksel kilim dokuma tekniklerini çağdaş bir estetik anlayışla yeniden yorumlayan sanatçının portrelerinde yüz, mekan ve zamandan bağımsızlaştırılarak “suret” düzeyine taşınır. Araştırma, nitel desende tasarlanmış olup seriden seçilen beş eser (Su’ret, Like a Virgin Like a Prayer, Aklımın İplerini Saldım, Olga ve Deniz Kızı Eftelya) Panofsky’nin üç aşamalı ikonografi modeliyle çözümlenmiştir. Çözümlemelerde misina, keten lifi ve boşluk kullanımının, sanatçının dokuma yüzeyini dönüştüren temel unsurlar olduğu belirlenmiştir. Bulgular, Neziroğlu’nun geleneksel dokuma yüzeyini korurken bu yüzeyi aşarak çağdaş bir estetik kurduğunu göstermektedir. Bu dönüşüm, Hegelci anlamda “koruyarak aşma ve yeniden kurma” hareketiyle ilişkilendirilebilir. Eserlerdeki bakışlar, yumuşak geçişler ve boşluk kullanımı figürü zamansızlaştırarak izleyiciyle doğrudan bir yüzleşme alanı oluşturur. Sonuç olarak Neziroğlu’nun dokuma pratiği hem teknik hem düşünsel boyutlarıyla çağdaş dokuma resim sanatına özgün bir katkı sunmakta; geleneksel malzeme ve yöntemlerin güncel sanat bağlamında yeniden anlamlandırılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fırat Neziroğlu
• ikonografi
• Aufhebung
• dokuma resim sanatı
• çağdaş tekstil sanatı
• görsel temsil

Kaynakça

1. Akbostancı, İ. (1999). Tapestry (duvar halısı) [Tapestry (wall hanging)]. Ev Tekstili Dergisi, 23, 42–45.
2. Akyürek, E. (1995). Erwin Panofsky ve “İkonografi ve İkonoloji” üzerine [On Erwin Panofsky and “Iconography and Iconology”]. In Ö. Sözer (Ed.), İkonografi ve ikonoloji [Iconography and iconology] (ss. 7–20). Alfa Yayıncılık.
3. Altuğ, T. (2008). Hegel’in sanat felsefesi [Hegel’s philosophy of art]. Baykuş Felsefe Yazıları Dergisi, 2, 235–246.
4. Anonim. (2019). Tapestry-Dokunmuş Hikayeler sergisi Anna Laudel’de [The exhibition “Tapestry-Woven Stories” at Anna Laudel]. Yapı Mimarlık, Tasarım, Kültür, Sanat Dergisi. Retrieved May 5, 2026, from https://yapidergisi.com/tapestry-dokunmus-hikayeler-sergisi-anna-laudelde/
5. Arıgil, S. (1999). Geçmişten günümüze dokuma resim sanatına bakış [A view of tapestry art from past to present]. Ev Tekstili Dergisi, 22, 66–67.
6. Aytaç, Ç. (1989). El dokumacılığı [Hand weaving]. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
7. Bıçak, K. (2024). Fırat Neziroğlu ile dokuma sanatı üzerine [On the art of weaving with Fırat Neziroğlu]. Alem. Retrieved December 28, 2025, from https://www.alem.com.tr/sanat/firat-neziroglu-ile-dokuma-sanati-uzerine-1083330
8. Britannica. (n.d.). Sfumato painting technique. Retrieved December 28, 2025, from https://www.britannica.com/art/sfumato

9. Calvert, A. F. (1921). The Spanish royal tapestries. John Lane Company.
10. Coşkun, M. (2015). Deniz Bilgin resminin ikonografik çözümlemesi [An iconographic analysis of Deniz Bilgin’s paintings] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi [Unpublished master’s thesis]). Işık Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
11. Cömert, B. (2008). Mitoloji ve ikonografi [Mythology and iconography]. De Ki Basım Yayım.
12. Çelebi Erol, C. (2019). İkonografi ve ikonoloji yöntemine göre Gülsün Karamustafa’nın “Örtülü Medeniyet” ve “Kapıcı Dairesi” adlı eserlerinin analizi [An analysis of Gülsün Karamustafa’s works “Covered Civilization” and “Janitor’s Apartment” according to the methods of iconography and iconology]. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 5(18), 234–239. https://izlik.org/JA78TJ23KT
13. Dilmaç, S. (2019). Hegel estetiğinde sanatın anlamlandırılışı [The interpretation of art in Hegelian aesthetics]. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 102–121. https://izlik.org/JA36NA83JB
14. Erzurumlu Jorayev, Ö. (2019). Tapestry sanatı ve Türkiye’de gelişim süreci [The art of tapestry and its development process in Türkiye]. Sanat-Tasarım Dergisi, 10, 47–54. https://doi.org/10.35333/Sanat.2019.88
15. Gönül, M. (1964). Dokumacılığın tarihçesi ve en eski dokuma aletleri [The history of weaving and the earliest weaving tools]. Antropoloji Dergisi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bilimleri Araştırma Enstitüsü Yayını.
16. Güleş, D., & Saatçioğlu, K. (2021). Dokuma sanatçısı Fırat Neziroğlu’nun eserlerinde yer alan boşluk, ışık ve gölge kavramlarının incelenmesi [An examination of the concepts of void, light, and shadow in the works of weaving artist Fırat Neziroğlu]. Medeniyet Sanat Dergisi, 7(2), 308–321. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.1020362
17. Gür Üstüner, S. (2018). Türkiye’de tekstil sanatının bugünü [Textile art today in Türkiye]. In Uluslararası Kültür, Sanat ve Toplum Sempozyumu [International Culture, Art and Society Symposium] (18–20 Ekim–October 2018) Bildiri Kitabı (ss. 1037–1066). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
18. Hegel, G. W. F. (1977). The phenomenology of spirit (A. V. Miller, Trans.). Oxford University Press.
19. Hegel, G. W. F. (2019). Tinin görüngübilimi [The phenomenology of spirit] (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınları.
20. KK1. (2019). Sanatçı ile yapılan sözlü görüşme [Personal interview with the artist], İstanbul.
21. Öngen, A. G. (2016). Çağdaş Türk kirkitli dokuma sanatçıları [Contemporary Turkish tapestry artists]. Akdeniz Sanat Dergisi, 9(17), 59–69.
22. Özay, S. (2001). Dünden bugüne dokuma resim sanatı [Tapestry art from past to present]. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
23. Panofsky, E. (1970). Meaning in the visual arts. Doubleday.
24. Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları: Rönesans sanatında insancıl temalar [Studies in iconology: Humanistic themes in the art of the Renaissance] (O. Düz, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
25. Tez, Z. (2021). Tekstil ve giyim kuşam sanatının kültürel tarihi [The cultural history of textile and clothing arts]. Doruk Yayınları.
26. Uğur, B. (2006). Lif sanatında dokuma teknikleri üzerine bir araştırma [A research on weaving techniques in fiber art] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi [Unpublished master's thesis]). Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir.
27. Uğurlu, A. (1985). Antik çağ Anadolu dokuma sanatı [The weaving art of Anatolia in antiquity]. İlgi Dergisi, 43, 11–17.
28. Yağan, Y. Ş. (1978). Türk el dokumacılığı [Turkish hand weaving]. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
29. Yalın, F. (2021). Dokuma resim sanatına terminolojik yaklaşım ve Türkçe kaynakların değerlendirmesi [A terminological approach to tapestry art and an evaluation of Turkish sources]. International Journal of Troy Art and Design, 1(2), 27–48. https://izlik.org/JA47GT53TG
30. Yazar, T., & İnanlı, A. (2024). Kavramsal illüstrasyonda ikonografik öncü açılımlar [Iconographic pioneering approaches in conceptual illustration]. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 17(33), 17–40.
31. Yıldız, E., & Gültekin, T. (2016). İletişimsel açıdan sanatçı algısında Aufhebung çözümlemeleri [Aufhebung analyses of artist perception from a communication perspective]. İdil, 5(23), 811–830. https://doi.org/10.7816/idil-05-23-03
32. Yıldız, D. (2022). Dokumanın tarihsel süreçte başlangıcı ve gelişimine genel bir bakış [An overview of the beginning and development of weaving in the historical process]. Hars Akademi, 5(1), 256–293.